Trung Quốc vừa đưa ra quy định mới về tái chế pin xe điện, trong đó yêu cầu bộ pin không được tháo rời khỏi xe khi phương tiện bị thải loại. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/4, nhằm kiểm soát chặt chẽ “đường đi” của pin đã qua sử dụng, tránh tình trạng thu gom, mua bán và xử lý ngoài hệ thống chính thức.

Trước đây, lĩnh vực tái chế pin tại Trung Quốc tồn tại nhiều “điểm nghẽn”. Hạ tầng tái chế chưa bắt kịp tốc độ tăng trưởng xe điện, trong khi việc tháo rời pin tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, ô nhiễm môi trường và chi phí xử lý cao do thiết kế pin giữa các hãng thiếu đồng bộ. Khi pin ngày càng có dung lượng lớn, cấu trúc phức tạp và tích hợp sâu vào thân xe, rủi ro trong quá trình tháo dỡ càng gia tăng.

Dù vậy, với vị thế là thị trường xe điện lớn nhất thế giới, Trung Quốc vẫn dẫn đầu về quy mô công nghiệp tái chế pin. Các báo cáo năm 2025 cho thấy một số doanh nghiệp đã đạt tỷ lệ thu hồi tới 96,5% lithium và khoảng 99,6% các kim loại quan trọng như nickel, cobalt, mangan từ pin thải loại, phản ánh bước tiến đáng kể về công nghệ tái chế.

Để giải quyết những tồn tại kéo dài, năm 2025, Tổng cục Quản lý giám sát thị trường Trung Quốc cùng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin (MIIT) và các cơ quan liên quan thành lập ủy ban kỹ thuật quốc gia về tái chế pin. Trên cơ sở đó, giữa tháng 1/2026, nước này ban hành văn bản “Biện pháp tạm thời về quản lý tái chế và sử dụng tổng hợp pin động lực đã qua sử dụng của xe năng lượng mới” với tính ràng buộc pháp lý.

Theo quy định mới, MIIT sẽ xây dựng nền tảng thông tin quốc gia để theo dõi toàn bộ vòng đời pin, từ sản xuất, bán hàng, sửa chữa, thay thế đến tháo dỡ, tái chế và tái sử dụng. Mỗi bộ pin phải gắn mã định danh theo tiêu chuẩn quốc gia GB/T 34014 nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý xuyên suốt, ngăn chặn thất lạc hoặc buôn bán trái phép.

Song song đó, Trung Quốc thúc đẩy hệ thống tiêu chuẩn thống nhất cho pin xe điện, khuyến khích thiết kế sử dụng vật liệu ít độc hại, dễ tái chế ngay từ đầu. Doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ thông tin kỹ thuật về pin, quy trình tháo dỡ trong vòng 6 tháng kể từ khi được cấp chứng nhận sản phẩm bắt buộc, đồng thời báo cáo dữ liệu liên quan như ngày bán xe và mã pin theo quy định.

Một điểm đáng chú ý là quy định cấm tháo pin khỏi xe khi thải loại, nhằm giảm rủi ro kỹ thuật và bảo đảm pin đi vào đúng chu trình tái chế chính thức. Trách nhiệm thu hồi và tái chế cũng được mở rộng, không chỉ áp dụng với nhà sản xuất, nhập khẩu pin mà còn với doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh xe năng lượng mới. Các đơn vị này phải xây dựng mạng lưới trạm dịch vụ tái chế tại khu vực có lượng pin tiêu thụ lớn, công khai thông tin liên hệ và tiếp nhận toàn bộ pin thải loại để xử lý tại cơ sở được cấp phép.

Hoạt động tái sử dụng pin cũng bị kiểm soát chặt hơn, chỉ các tổ chức, doanh nghiệp được cấp phép mới được tham gia. Doanh nghiệp hoán đổi pin và cung cấp dịch vụ pin phải bàn giao pin thải loại cho đơn vị tái chế hoặc sử dụng tổng hợp do nhà sản xuất thành lập, thay vì tự xử lý.

Theo dự báo của các viện nghiên cứu Trung Quốc, lượng pin thải loại có thể đạt khoảng 1 triệu tấn vào năm 2030. Năm 2025, thị trường tái chế pin của nước này được cho là đạt quy mô khoảng 558 tỷ nhân dân tệ (tương đương 78 tỷ USD). Brunp Recycling – công ty liên kết với CATL – hiện là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu, với tuyên bố xử lý hơn một nửa lượng pin xe điện tái chế trong nước và công suất khoảng 120.000 tấn chất thải mỗi năm.

Trong bối cảnh lượng pin hết hạn sử dụng tăng nhanh, Trung Quốc đang chuyển từ giai đoạn mở rộng nhanh sang quản lý chặt chẽ hơn. Các quy định mới không chỉ nhằm bảo vệ môi trường mà còn giúp kiểm soát nguồn tài nguyên thứ cấp quan trọng và giảm thiểu rủi ro an toàn trong quá trình phát triển ngành xe điện quy mô lớn.