Tiềm năng khổng lồ và khoảng trống định vị
Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) từng nhận định, ẩm thực là một trong những động lực chính thúc đẩy du khách lựa chọn điểm đến, với khoảng 80% du khách có xu hướng tìm hiểu về ẩm thực địa phương trong hành trình của mình. Việt Nam, với chiều dài lịch sử và sự đa dạng về địa lý, khí hậu, sở hữu một bản đồ ẩm thực vô cùng phong phú từ những món ăn đường phố mộc mạc đến ẩm thực cung đình cầu kỳ. Việc cẩm nang ẩm thực danh giá Michelin đổ bộ vào Việt Nam những năm gần đây là minh chứng rõ nhất cho đẳng cấp của hương vị Việt.
Tuy nhiên, nhìn một cách khách quan, chúng ta vẫn đang khai thác ẩm thực du lịch ở phần ngọn. Phần lớn các công ty lữ hành vẫn xếp các bữa ăn như một dịch vụ đi kèm trong tour, chưa có nhiều sản phẩm du lịch ẩm thực (Food Tourism) chuyên sâu được thiết kế bài bản. Chúng ta giới thiệu món ăn ngon, nhưng chưa giới thiệu được câu chuyện văn hóa, triết lý nhân sinh phía sau cách chế biến, hay tạo không gian để du khách thực sự thấu hiểu và trải nghiệm dòng chảy của văn hóa ẩm thực bản địa.
Du lịch ẩm thực sáng tạo đòi hỏi phải cấu trúc lại hành trình tiếp cận của du khách. Một sản phẩm du lịch ẩm thực sáng tạo thành công không chỉ dừng lại ở việc bày ra một đĩa thức ăn đẹp mắt, mà phải biến toàn bộ quá trình từ khâu chọn nguyên liệu, chế biến đến thưởng thức thành một chuỗi trải nghiệm văn hóa.
Các mô hình tour ẩm thực sáng tạo đang dần thành hình và thu hút đông đảo phân khúc khách cao cấp. Đó là các hành trình "Từ nông trại đến bàn ăn", nơi du khách được cùng người nông dân ra đồng hái rau bản địa, tìm hiểu về phương thức canh tác hữu cơ truyền thống, sau đó tham gia lớp học nấu ăn ngoài trời giữa không gian làng quê thanh bình. Đó còn là sự sáng tạo trong việc kết hợp ẩm thực với nghệ thuật kể chuyện.
Tại một số nhà hàng cao cấp ở các trung tâm du lịch lớn, mỗi món ăn trong thực đơn nếm thử được phục vụ như một chương của một cuốn sách lịch sử, kết hợp với âm nhạc, ánh sáng ứng dụng tạo nên một không gian trải nghiệm đa giác quan, khiến thực khách không chỉ no lòng mà còn thỏa mãn về mặt tinh thần.
Định hình chiến lược quốc gia cho du lịch ẩm thực sáng tạo
Để đưa Việt Nam thực sự trở thành "bếp ăn của thế giới" thông qua con đường du lịch sáng tạo, ngành văn hóa và du lịch cần có những bước đi chiến lược mang tính vĩ mô. Trước hết, cần đẩy mạnh việc chuẩn hóa, tư liệu hóa và xây dựng bản đồ số ẩm thực Việt Nam để bảo tồn và quảng bá một cách khoa học.
Bên cạnh đó, cần khuyến khích các nghệ nhân ẩm thực, các đầu bếp trẻ không ngừng sáng tạo, ứng dụng các kỹ thuật chế biến hiện đại của thế giới để làm mới diện mạo món ăn truyền thống mà vẫn giữ nguyên vẹn hương vị cốt lõi của dân tộc. Sự giao thoa giữa kỹ nghệ phương Tây và nguyên liệu bản địa Việt Nam chính là mảnh đất màu mỡ tạo ra những sản phẩm ẩm thực sáng tạo độc nhất vô nhị.
Cuối cùng, việc lồng ghép ẩm thực vào các sự kiện văn hóa, tuần lễ thời trang, điện ảnh quốc tế sẽ tạo ra sức cộng hưởng lớn, biến mỗi món ăn thành một vị "đại sứ văn hóa" thầm lặng nhưng đầy quyền năng, mời gọi du khách quốc tế đến và trải nghiệm.
Ẩm thực truyền thống khi được tiếp sức bằng tư duy sáng tạo sẽ không còn bó hẹp trong gian bếp, mà trở thành một thứ quyền lực mềm của văn hóa quốc gia. Phát triển du lịch ẩm thực sáng tạo chính là cách chúng ta tôn vinh trí tuệ dân gian, tạo sinh kế bền vững cho chuỗi cung ứng nông nghiệp nội địa, và trên hết, ghi một dấu ấn sâu đậm, khó phai trong tâm trí và trái tim của bạn bè quốc tế./.
Bình luận
0