Phi hành gia Buzz Aldrin gặp trầm cảm kéo dài khi trở về Trái Đất.

Tháng 12/2025, Amanda Nguyễn – người phụ nữ gốc Việt đầu tiên bay vào không gian – đã gây chấn động khi chia sẻ về tình trạng trầm cảm nặng sau 8 tháng hoàn thành sứ mệnh. Cô mô tả trạng thái bất ổn kéo dài, nằm liệt giường và không thể giao tiếp bình thường. Câu chuyện của cô một lần nữa làm nổi bật những thách thức tâm lý mà các "anh hùng vũ trụ" thường phải giấu kín.

Một trong những nguyên nhân chính được các nhà khoa học chỉ ra là "Hiệu ứng tổng quan" (Overview effect). Khi đối diện với sự vô hạn của không gian và vẻ mong manh của Trái Đất, nhiều phi hành gia bị đảo lộn hoàn toàn thế giới quan, dẫn đến cảm giác cô đơn sâu sắc về mặt tồn tại. Lịch sử từng ghi nhận Buzz Aldrin – người thứ hai đặt chân lên Mặt Trăng – đã rơi vào nghiện rượu và trầm cảm kéo dài sau sứ mệnh Apollo 11 năm 1969. Ông thừa nhận sự hụt hẫng khi đỉnh cao sự nghiệp đến quá sớm, khiến cuộc sống đời thường sau đó trở nên nhạt nhòa và thiếu động lực.

Bên cạnh chấn động tâm lý, môi trường làm việc ngoài không gian còn bào mòn thể chất nghiêm trọng. Tình trạng vi trọng lực khiến mật độ xương suy giảm, cơ bắp teo đi và hệ thống tiền đình bị rối loạn. NASA ghi nhận hơn 1/3 phi hành gia nam và 40% phi hành gia nữ xuất hiện triệu chứng trầm cảm ngay khi đang thực hiện nhiệm vụ. Việc bị cô lập trong không gian chật hẹp, thiếu ánh sáng tự nhiên và áp lực sống còn biến môi trường này thành "chiếc thang máy không bao giờ mở cửa", dễ dẫn đến lo âu, rối loạn giấc ngủ và suy giảm nhận thức.

Thực tế này cho thấy, du hành vũ trụ không chỉ là bài toán về kỹ thuật mà còn là cuộc thử nghiệm khốc liệt về giới hạn chịu đựng của con người. Việc sàng lọc nhân sự và huấn luyện tâm lý chuyên sâu hiện nay được coi là yếu tố sống còn để giúp các phi hành gia không chỉ bay xa mà còn có thể thực sự "trở về" với cuộc sống đời thường./.