Ngành nuôi tôm hùm và thực trạng "báo động" từ những vùng nuôi quá tải

Dù mang lại giá trị kinh tế cao và là sinh kế của hàng nghìn hộ dân ven biển Nam Trung Bộ, ngành tôm hùm đang đối mặt với những thách thức nội tại nghiêm trọng. Tại nhiều địa phương, mặt nước chưa được giao quyền quản lý ổn định dẫn đến tình trạng người dân chen lấn đặt lồng bè, khiến vùng nuôi trở nên quá tải.

Việc thiếu trách nhiệm trong bảo vệ môi trường và quy hoạch tự phát đã đẩy mức độ hao hụt tôm nuôi có thời điểm xấp xỉ 50%. Ông Huỳnh Thanh Dũng, một ngư dân tại Khánh Hòa, chia sẻ thực tế đầy bấp bênh: "Giờ cũng chẳng biết làm gì, cứ nuôi vậy thôi, nói chung là hên xui". Câu nói này phản ánh đúng tâm lý của đại bộ phận người nuôi khi việc đầu tư hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn vốn tự có hoặc biến động nhất thời của giá thương phẩm, thay vì một kế hoạch sản xuất bài bản.

Xuất khẩu chính ngạch: "Tấm vé thông hành" không dành cho sự tự phát

Thị trường Trung Quốc đang có những thay đổi bước ngoặt trong quy định nhập khẩu. Để được chấp nhận xuất khẩu chính ngạch, tôm hùm Việt Nam phải vượt qua các bài kiểm tra nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc. Điều này có nghĩa là từng lồng bè phải được cấp mã số, vùng nuôi phải được chuẩn hóa và quy trình chăm sóc phải được ghi chép minh bạch.

PGS.TS Võ Văn Nha, Phó Giám đốc Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, nhận định: "Để tạo ra chuỗi giá trị này, chúng ta cần sự vào cuộc của doanh nghiệp, người nuôi, cơ quan quản lý và các nhà khoa học. Phải xác định rõ nuôi ở đâu, quy trình ra sao và chất lượng sản phẩm như thế nào ngay từ khâu đầu tiên".

Tôm hùm giống đạt chuẩn – "Gốc rễ" của sự phát triển bền vững

Bên cạnh việc chuẩn hóa vùng nuôi, vấn đề tôm giống cũng là mắt xích không thể tách rời. Theo ghi nhận, để nghề nuôi tôm hùm phát triển bền vững, việc kiểm soát chất lượng tôm giống ngay tại các cơ sở sản xuất ở Khánh Hòa là ưu tiên hàng đầu.

Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất giống giúp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, từ đó giảm tỷ lệ hao hụt đáng báo động như hiện nay. Một con giống tốt kết hợp với quy trình nuôi theo chuỗi liên kết sẽ là lời giải cho bài toán ổn định chất lượng, giúp tôm hùm Việt Nam giữ vững vị thế.

Tầm nhìn 2026: Tận dụng lợi thế để bứt phá

Hiện nay, tôm hùm Việt Nam đang nắm giữ lợi thế thuế quan 0% tại thị trường Trung Quốc – một ưu thế vượt trội so với tôm hùm từ Mỹ (thuế 17%) hay Canada (thuế 32%). Tuy nhiên, lợi thế địa lý và thuế quan sẽ không còn là độc tôn nếu chúng ta không cải thiện hệ thống logistics và chuẩn hóa quy cách sản phẩm. 

Dự báo đến năm 2026, tốc độ tăng trưởng của ngành có thể không còn đột biến do sự phục hồi cung ứng từ các quốc gia khác. Vì vậy, việc xây dựng chuỗi liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp không chỉ để "cứu" con tôm lúc rớt giá, mà còn là để tối ưu hóa quy trình vận chuyển, đảm bảo độ tươi sống cao nhất cho mặt hàng đặc thù này.

Sự chuyển dịch từ tư duy "mạnh ai nấy nuôi" sang sản xuất theo chuỗi liên kết không chỉ là yêu cầu của ngành chức năng, mà là con đường duy nhất để tôm hùm Khánh Hòa thoát khỏi cái bẫy "hên xui", khẳng định giá trị trên bản đồ thủy sản thế giới.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html