Sau kỳ nghỉ với chế độ ăn giàu năng lượng, không ít người lựa chọn nhịn ăn, uống nước ép thay bữa chính hoặc áp dụng các liệu trình “thanh lọc” cấp tốc nhằm “giải độc” cơ thể. Tuy vậy, theo World Health Organization, cơ thể con người vốn đã có hệ thống đào thải tự nhiên thông qua gan, thận, phổi và hệ tiêu hóa. Các cơ quan này hoạt động liên tục để chuyển hóa và loại bỏ chất cặn bã, và hiện chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục cho thấy các chế độ detox ngắn ngày có thể thay thế hay thúc đẩy đáng kể quá trình này ở người khỏe mạnh.

Tương tự, Harvard Medical School cũng từng phân tích rằng nhiều sản phẩm và liệu trình “thanh lọc” được quảng bá rộng rãi nhưng thiếu dữ liệu nghiên cứu lâm sàng. Một số chế độ chỉ dùng nước trái cây trong nhiều ngày có thể khiến cơ thể thiếu protein, thiếu năng lượng, rối loạn đường huyết, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền.

Trên thực tế, điều cơ thể cần sau Tết không phải là loại bỏ một “độc tố bí ẩn”, mà là khôi phục trạng thái cân bằng sinh lý.

Trước hết, nên điều chỉnh khẩu phần ăn theo hướng giảm dần thực phẩm nhiều dầu mỡ, tăng rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên cám và nguồn đạm lành mạnh để hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn. Bổ sung đủ nước, khoảng 1,5–2 lít mỗi ngày tùy thể trạng, giúp hỗ trợ chức năng thận và tuần hoàn.

Bên cạnh đó, việc tái lập nhịp sinh học đóng vai trò quan trọng. Ngủ đúng giờ, đủ giấc giúp gan và các cơ quan nội tạng thực hiện tốt chức năng chuyển hóa. Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ kéo dài có thể làm rối loạn hormone kiểm soát cảm giác đói – no, khiến cơ thể tiếp tục thèm ăn sau kỳ nghỉ.

Vận động ở mức vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ hoặc tập giãn cơ 20–30 phút mỗi ngày cũng giúp cải thiện trao đổi chất, ổn định tâm trạng và hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn so với nhịn ăn ngắn hạn.

Các biểu hiện như đầy bụng, khó tiêu hay tăng 1–2 kg sau Tết thường chỉ là tạm thời, chủ yếu do thay đổi thói quen ăn uống và tình trạng giữ nước. Khi quay lại lối sống hợp lý, cơ thể có thể tự điều chỉnh sau vài tuần mà không cần áp dụng biện pháp cực đoan.

Đáng lưu ý, những phương pháp detox kéo dài, sử dụng thuốc xổ, thuốc lợi tiểu hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng gan và thận. Người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh gan càng cần thận trọng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn uống đột ngột.

Vì vậy, “thanh lọc” sau Tết nên được hiểu là quá trình điều chỉnh lối sống theo hướng cân bằng và bền vững. Khi được cung cấp dinh dưỡng hợp lý, nghỉ ngơi đầy đủ và vận động đều đặn, hệ thống giải độc tự nhiên của cơ thể sẽ vận hành hiệu quả mà không cần đến những giải pháp quá mức cần thiết.