Những ngày gần đây, câu chuyện xe bán tải (pickup) được xếp là xe con hay xe tải khi tham gia giao thông tiếp tục trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn và mạng xã hội về ô tô. Diễn biến này cho thấy sự phức tạp trong cách hiểu và áp dụng quy định pháp lý đối với dòng phương tiện có tính chất “lai” giữa xe chở người và xe chở hàng.

Theo thông tin từ Cục CSGT, việc phân loại xe bán tải không dựa vào hình dáng bên ngoài mà căn cứ hoàn toàn vào thông số kỹ thuật và giấy tờ đăng kiểm do cơ quan có thẩm quyền cấp. Điều này đồng nghĩa người dân không thể nhận biết loại phương tiện chỉ bằng quan sát mà cần kiểm tra trực tiếp giấy chứng nhận kiểm định hoặc chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật.

Căn cứ Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT ngày 15-11-2024 về phân loại phương tiện giao thông đường bộ, ô tô pickup, bao gồm cabin đơn và cabin kép, được chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất là ô tô con pickup, thuộc loại xe chở người đến 8 chỗ (không kể ghế lái). Nhóm thứ hai là ô tô tải pickup, thuộc nhóm ô tô tải thông dụng.

Theo quy định tại Phụ lục IV của Thông tư, xe bán tải cabin kép được xếp vào ô tô tải thông dụng khi đáp ứng các tiêu chí như có thùng hàng riêng biệt, diện tích sàn thùng hàng tối thiểu 1 m², không trang bị tiện nghi chở người trong thùng hàng và tỷ lệ khối lượng người so với hàng hóa không vượt quá 80%. Ngược lại, nếu phương tiện có ít nhất một đặc điểm khác với tiêu chí xe tải pickup, xe sẽ được xếp vào nhóm ô tô chở người.

Đại diện Cục CSGT khuyến cáo người dân không nên suy đoán theo thói quen mà cần dựa vào hồ sơ kỹ thuật chính thức để xác định loại xe, bởi mỗi phương tiện có thể được phân loại khác nhau dù cùng kiểu dáng.

Tuy nhiên, chính cách phân loại dựa trên thông số kỹ thuật lại làm dấy lên nhiều tranh luận, đặc biệt khi phần lớn xe bán tải cabin kép phổ biến tại Việt Nam bị xếp vào nhóm ô tô tải. Điều này có thể khiến phương tiện bị hạn chế lưu thông tại khu vực trung tâm Hà Nội vào giờ cao điểm, thậm chí chỉ được phép hoạt động ban đêm trong một số khung giờ nhất định.

Trên các diễn đàn ô tô, nhiều tài xế cho rằng quy định hiện hành tạo ra sự “lưng chừng” trong quản lý. Chủ xe phải chịu chi phí sở hữu gần tương đương xe con nhưng khi tham gia giao thông lại có thể bị áp dụng quy định dành cho xe tải, gây khó khăn trong việc chủ động kế hoạch di chuyển.

Một số ý kiến còn cho rằng cùng một dòng xe bán tải nhưng khác phiên bản cấu hình có thể bị phân loại khác nhau, dẫn tới sự thiếu thống nhất trong áp dụng quy định khi đi vào nội đô hoặc tuyến đường hạn chế phương tiện.

Ở chiều ngược lại, không ít người ủng hộ cách phân loại chặt chẽ hiện nay. Nhóm quan điểm này cho rằng xe bán tải vốn có thiết kế phục vụ chở hàng, kích thước lớn và tồn tại nhiều điểm mù hơn xe con thông thường, do đó việc quản lý tương tự xe tải trong một số trường hợp là cần thiết nhằm đảm bảo an toàn giao thông và giảm áp lực hạ tầng đô thị.

Trước đây, việc nhận diện xe bán tải trong tổ chức giao thông dựa trên Quy chuẩn báo hiệu đường bộ QCVN 41:2019/BGTVT, theo đó các xe có khối lượng chuyên chở dưới 950 kg được xem là xe con. Tuy nhiên quy chuẩn này đã hết hiệu lực, khiến cách hiểu và triển khai thực tế phát sinh nhiều lúng túng.

Các chuyên gia nhận định việc phân loại theo thông số kỹ thuật là hướng tiếp cận phù hợp với chuẩn quốc tế về quản lý phương tiện. Tuy vậy, sự thiếu đồng bộ giữa các quy định liên quan đến lưu thông đô thị và phân loại phương tiện vẫn khiến nhiều chủ xe bán tải cảm thấy khó dự đoán khi sử dụng phương tiện trong đời sống hàng ngày.