Những năm gần đây, nhu cầu tầm soát sức khỏe định kỳ tại Việt Nam gia tăng mạnh. Không ít người sẵn sàng chi số tiền lớn để thực hiện các gói kiểm tra “toàn diện”, từ xét nghiệm máu, chụp CT, MRI cho tới tầm soát ung thư bằng nhiều công nghệ hiện đại.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, xu hướng tầm soát tràn lan đang khiến nhiều người rơi vào tình trạng “tiền mất, lo thêm” khi thực hiện quá nhiều xét nghiệm không cần thiết.
Tại nhiều cơ sở y tế và phòng khám tư nhân, các gói khám sức khỏe được quảng cáo với hàng chục đến hàng trăm danh mục kiểm tra, có giá từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Không ít người dù không có triệu chứng bệnh lý, vẫn liên tục đi tầm soát chỉ vì lo ngại nguy cơ mắc bệnh hiểm nghèo.
Theo bác sĩ chuyên khoa nội tổng quát, tầm soát sức khỏe là cần thiết nhưng phải phù hợp với độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ của từng người. Việc thực hiện quá nhiều xét nghiệm ngoài khuyến cáo y khoa có thể dẫn đến kết quả dương tính giả hoặc phát hiện các bất thường không có ý nghĩa bệnh lý.
Nhiều trường hợp sau khi nhận kết quả xuất hiện “nốt nhỏ”, “u lành”, “men tăng nhẹ” đã rơi vào trạng thái hoang mang, mất ngủ, tiếp tục đi kiểm tra ở nhiều nơi khác nhau dù sức khỏe hoàn toàn bình thường.
Các chuyên gia cho rằng điều đáng lo ngại là tâm lý càng kiểm tra càng yên tâm đang bị khai thác quá mức trong hoạt động quảng cáo dịch vụ y tế. Một số cơ sở sử dụng những cụm từ như “phát hiện ung thư từ giai đoạn sớm”, “kiểm tra toàn bộ cơ thể”, “không bỏ sót bệnh” để thu hút khách hàng.
Trong khi đó, không phải kỹ thuật tầm soát nào cũng phù hợp để áp dụng đại trà. Chẳng hạn, việc chụp CT quá thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm tia xạ. Một số xét nghiệm chuyên sâu nếu lạm dụng còn có thể dẫn tới can thiệp y khoa không cần thiết.
Theo khuyến cáo của ngành y tế, mỗi người nên khám sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ thay vì tự chọn hàng loạt xét nghiệm theo quảng cáo. Những người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình mắc ung thư, bệnh tim mạch, tiểu đường hoặc hút thuốc lá lâu năm cần được tư vấn để xây dựng kế hoạch tầm soát phù hợp.
Bên cạnh việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, các chuyên gia nhấn mạnh lối sống lành mạnh vẫn là yếu tố quan trọng nhất để phòng bệnh, bao gồm ăn uống hợp lý, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc và hạn chế rượu bia, thuốc lá.
Giới chuyên môn cũng cho rằng cần tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo dịch vụ khám chữa bệnh, tránh tình trạng thổi phồng công dụng tầm soát khiến người dân hiểu sai và lạm dụng các dịch vụ y tế không cần thiết.
Bình luận
0