Ảnh: TL
Khi làm việc tại nhà trở thành xu hướng được săn đón
Trong vài năm qua, làm việc từ xa đã chuyển từ giải pháp tạm thời trong đại dịch thành lựa chọn được nhiều người lao động ưu tiên. Không ít nhân viên sẵn sàng chấp nhận mức lương thấp hơn để đổi lấy sự linh hoạt về thời gian và địa điểm làm việc.
Hình ảnh vừa tham gia cuộc họp trực tuyến, vừa chăm sóc gia đình hoặc xử lý các công việc cá nhân đã trở thành biểu tượng cho lối sống cân bằng giữa công việc và cuộc sống.
Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science cho thấy mặt trái của mô hình này đang ngày càng rõ nét. Dù hiệu suất làm việc có thể được cải thiện, làm việc từ xa cũng khiến nhiều người rơi vào trạng thái cô lập kéo dài.
Người làm việc từ xa đang dành nhiều thời gian hơn để ở một mình
Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, dựa trên dữ liệu khảo sát từ năm 2011 đến năm 2024, cho thấy những người làm việc tại nhà dành trung bình nhiều hơn 1,2 giờ mỗi ngày trong trạng thái ở một mình so với nhóm làm việc trực tiếp tại văn phòng.
Sau đại dịch, tổng thời gian ở một mình của nhóm lao động làm việc từ xa đã tăng tới 58%.
Theo các nhà nghiên cứu, tác động không chỉ đến từ việc thiếu các cuộc họp trực tiếp mà còn đến từ sự biến mất của hàng loạt tương tác xã hội nhỏ diễn ra mỗi ngày tại nơi làm việc. Đó có thể là một lời chào buổi sáng, vài phút trò chuyện với đồng nghiệp hay những cuộc trao đổi ngắn bên ly cà phê.
Những kết nối tưởng như đơn giản này lại đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cảm giác gắn kết và hỗ trợ tinh thần cho người lao động.
Người trẻ và người sống một mình chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Nghiên cứu cho thấy những người trẻ tuổi hoặc sống một mình là nhóm dễ bị tổn thương nhất khi làm việc từ xa kéo dài.
Đối với nhóm này, khả năng trải qua cả ngày mà không có bất kỳ tương tác trực tiếp nào với người khác tăng thêm khoảng 7%. Mức độ căng thẳng tâm lý được ghi nhận cao gần gấp đôi so với những người sống cùng gia đình hoặc có môi trường giao tiếp thường xuyên.
Sự tự do mà nhiều người từng mong muốn vô tình khiến họ bị tách khỏi các mối quan hệ xã hội hàng ngày, tạo ra cảm giác cô đơn ngay trong chính không gian sống quen thuộc.
Những "chi phí ẩn" đối với sức khỏe tâm thần
Mặc dù khoảng 24% người tham gia khảo sát vẫn cho rằng làm việc từ xa hoàn toàn là mô hình lý tưởng, nhưng các dữ liệu y tế lại cho thấy một bức tranh khác.
Nhóm lao động làm việc từ xa có tỷ lệ xuất hiện các dấu hiệu trầm cảm cao hơn, đồng thời sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần nhiều hơn đáng kể so với nhóm làm việc trực tiếp.
Các nhà nghiên cứu nhận định đây không đơn thuần là hệ quả của việc có nhiều thời gian để đi khám bệnh hơn. Thay vào đó, các số liệu phản ánh sự suy giảm thực sự về mặt tâm lý do tình trạng cô lập kéo dài.
Đáng chú ý, những tác động này thường không xuất hiện ngay lập tức mà tích tụ từng ngày. Theo thời gian, nhiều người cảm thấy mất động lực, giảm hứng thú với công việc và rơi vào trạng thái kiệt sức tinh thần.
Không phải ngành nghề nào cũng chịu tác động giống nhau
Sự khác biệt được ghi nhận rõ rệt giữa các nhóm nghề nghiệp.
Những ngành có khả năng làm việc từ xa cao như công nghệ thông tin, kỹ sư phần mềm, truyền thông hay marketing ghi nhận mức độ căng thẳng tâm lý gia tăng mạnh sau đại dịch.
Trong khi đó, các ngành nghề đòi hỏi hiện diện trực tiếp như điều dưỡng, kỹ thuật cơ khí hoặc sản xuất chỉ ghi nhận mức tăng nhẹ theo xu hướng chung của xã hội.
Kết quả này củng cố nhận định rằng môi trường làm việc đơn độc trong thời gian dài có thể là một trong những nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.
Ép nhân viên trở lại văn phòng có phải giải pháp tối ưu?
Trước những phát hiện trên, nhiều doanh nghiệp đang xem xét siết chặt chính sách quay lại văn phòng nhằm tăng cường sự kết nối giữa nhân viên và cải thiện hiệu quả làm việc nhóm.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc buộc nhân viên trở lại văn phòng toàn thời gian chưa chắc là giải pháp tốt nhất.
Giáo sư Nick Bloom của Đại học Stanford, chuyên gia nghiên cứu về mô hình làm việc linh hoạt, nhận định rằng người lao động hiện nay vẫn đánh giá rất cao quyền chủ động về thời gian và địa điểm làm việc. Nếu tước bỏ hoàn toàn sự linh hoạt này, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ gia tăng tỷ lệ nghỉ việc và giảm mức độ hài lòng của nhân viên.
Mô hình kết hợp có thể là lời giải cân bằng
Theo nhiều chuyên gia, mô hình làm việc kết hợp (hybrid) đang được xem là giải pháp dung hòa giữa hiệu quả công việc và sức khỏe tinh thần.
Việc duy trì một số ngày làm việc trực tiếp tại văn phòng giúp nhân viên có cơ hội gặp gỡ đồng nghiệp, tăng cường tương tác xã hội và giảm cảm giác cô lập. Trong khi đó, những ngày làm việc từ xa vẫn mang lại sự linh hoạt cần thiết cho cuộc sống cá nhân.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng sự cô đơn trong môi trường làm việc từ xa không hoàn toàn xuất phát từ khoảng cách địa lý, mà còn liên quan đến cách doanh nghiệp xây dựng văn hóa kết nối. Những hoạt động giao lưu, trao đổi nhóm và hỗ trợ tinh thần có thể giúp giảm đáng kể các tác động tiêu cực.
Đối với người lao động, việc chủ động duy trì các mối quan hệ xã hội ngoài công việc, tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc gặp gỡ bạn bè thường xuyên là cách quan trọng để bù đắp khoảng trống giao tiếp mà làm việc từ xa có thể tạo ra.
Bình luận
0