Tết cổ truyền là dịp mâm cơm gia đình trở nên đầy đặn và hấp dẫn nhất trong năm với hàng loạt món ăn được chế biến công phu. Tuy nhiên, các món ăn mang hương vị đậm, nhiều đạm và chất béo nếu tiêu thụ thiếu kiểm soát có thể gây ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe.

Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, việc thường xuyên sử dụng món mặn, nhiều dầu mỡ trong dịp Tết khiến cơ thể rơi vào tình trạng mất cân đối dinh dưỡng: dư năng lượng, đạm, chất béo nhưng lại thiếu chất xơ, vitamin. Điều này làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và rối loạn tiêu hóa.

Bánh chưng, bánh tét, giò chả, thịt kho, món chiên xào, bánh mứt kẹo, hạt rang, nước ngọt… xuất hiện dày đặc trong các bữa ăn và khay bánh mời khách. Nếu tiêu thụ quá nhiều, cơ thể dễ rơi vào tình trạng dư thừa năng lượng, trong khi rau xanh lại bị “lép vế”.

Không chỉ vậy, mâm cơm ngày Tết còn đi kèm các món dưa muối, cà muối, hành muối – những thực phẩm chứa hàm lượng muối cao. Thói quen chấm nước mắm, muối hoặc các loại sốt trong hầu hết món ăn, kể cả khi món đã được nêm nếm đậm đà, càng làm lượng muối hấp thụ tăng lên đáng kể.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 gam muối mỗi ngày. Trong khi đó, nhiều nghiên cứu cho thấy người Việt đang dùng trung bình 8-10 gam/ngày, gần gấp đôi mức an toàn.

Việc ăn mặn khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn máu và dẫn đến tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ và bệnh tim mạch. Trong những ngày Tết với các bữa ăn kéo dài, nhiều món đậm vị, huyết áp có thể tăng nhanh, nhất là ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

Chế độ ăn thiếu cân đối trong dịp này còn dễ gây rối loạn tiêu hóa. Các món muối chua nếu chế biến, bảo quản không đảm bảo có thể gây đau bụng, tiêu chảy. Việc ăn nhiều đạm và chất béo nhưng thiếu rau xanh, chất xơ khiến hệ tiêu hóa quá tải, dẫn đến đầy bụng, khó tiêu, táo bón. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thói quen ăn mặn kéo dài làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày.

Ngoài ra, lượng calo từ mứt kẹo, nước ngọt và thực phẩm chiên rán tăng mạnh trong dịp Tết khiến cân nặng dễ “leo thang” chỉ sau vài ngày. Với người mắc tiểu đường hoặc rối loạn mỡ máu, việc ăn uống thiếu kiểm soát có thể làm đường huyết và cholesterol tăng đột ngột, tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, việc cân đo chính xác từng gam muối trong bữa ăn là điều không dễ. Tuy nhiên, người dân có thể chủ động kiểm soát bằng ba nguyên tắc đơn giản.

“Cho bớt muối” Ngay từ khâu chế biến, cần hạn chế tẩm ướp quá mặn. Với các món luộc, hấp, không nhất thiết phải thêm nhiều gia vị; khi nấu nên giảm lượng nước mắm, bột canh.

“Chấm nhẹ tay” Nước chấm, nước sốt giúp món ăn thêm đậm đà nhưng cũng là nguồn cung cấp muối đáng kể. Vì vậy, khi chấm chỉ nên chạm nhẹ để tăng hương vị, tránh nhúng ngập thực phẩm vào nước chấm.

“Giảm ngay đồ mặn” Rau củ muối, thực phẩm đóng hộp thường chứa nhiều muối nhưng lại là món ăn kèm phổ biến ngày Tết. Nên giảm lượng sử dụng, có thể nhúng qua nước lọc nhiều lần để bớt mặn. Trước khi dùng thực phẩm đóng hộp, cần đọc kỹ nhãn dinh dưỡng (Nutrition Facts) trên bao bì để kiểm tra hàm lượng natri.