Theo khoản 1 Điều 53 Luật Kinh doanh bảo hiểm cùng với khoản 5 Điều 81 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm cử đại diện trực tiếp đến hiện trường để phối hợp với cơ quan chức năng tiến hành giám định, xác định nguyên nhân và mức độ thiệt hại của vụ tai nạn.

Trên thực tế, hồ sơ do cơ quan công an cung cấp hiện không còn là điều kiện tiên quyết duy nhất để giải quyết bồi thường. Căn cứ khoản 2 Điều 53 Luật Kinh doanh bảo hiểm, nếu doanh nghiệp bảo hiểm có thể xác minh nguyên nhân khách quan của vụ việc thông qua giám định hiện trường hoặc giám định độc lập, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ chi trả quyền lợi cho khách hàng.

Bên cạnh đó, Thông tư 72/2024/TT-BCA, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 và thay thế Thông tư 63/2020/TT-BCA, đã bãi bỏ quy định bắt buộc lực lượng Cảnh sát giao thông phải cung cấp hồ sơ tai nạn cho phía bảo hiểm. Quy định mới này nhấn mạnh vai trò chủ động của doanh nghiệp bảo hiểm trong việc thu thập tài liệu và đánh giá tổn thất.

Vấn đề tạm giữ phương tiện sau tai nạn cũng được quy định rõ hơn. Theo khoản 4 Điều 10 Thông tư 72, Cảnh sát giao thông phải hoàn trả phương tiện ngay sau khi kết thúc khám nghiệm hiện trường nếu xác định người điều khiển không có lỗi hoặc không có hành vi vi phạm.

Đối với việc tạm giữ phương tiện để xử lý vi phạm hành chính, khoản 8 Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 64 Điều 1 Luật số 67/2020/QH14) quy định thời hạn tạm giữ thông thường là 7 ngày làm việc. Trường hợp vụ việc phức tạp cần xác minh thêm, thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 1 tháng; trong tình huống đặc biệt nghiêm trọng, tổng thời gian tạm giữ tối đa cũng không vượt quá 2 tháng.

Quy trình điều tra và giải quyết tai nạn giao thông được nêu tại khoản 1 Điều 17 Thông tư 72, với thời hạn xử lý thông thường không quá 7 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận tin báo. Nếu vụ việc có tình tiết phức tạp cần giám định bổ sung, tổng thời gian giải quyết tối đa cũng không quá 2 tháng.

Trong quá trình xử lý tai nạn, Cảnh sát giao thông chủ yếu giữ vai trò trung gian ghi nhận các thỏa thuận dân sự giữa các bên, thay vì buộc các bên phải chốt mức bồi thường ngay tại hiện trường để được nhận lại phương tiện.

Về quan hệ dân sự, chủ xe có quyền chủ động thỏa thuận mức bồi thường với bên thứ ba nhằm đẩy nhanh tiến độ sửa chữa. Tuy nhiên, một điểm pháp lý quan trọng là phải bảo lưu quyền truy đòi của doanh nghiệp bảo hiểm đối với bên có lỗi. Nếu chủ xe tự ý ký thỏa thuận từ bỏ quyền truy đòi khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của doanh nghiệp bảo hiểm, phía bảo hiểm có thể giảm trừ hoặc từ chối bồi thường phần thiệt hại mà họ không thể thu hồi từ bên gây lỗi.

Việc nắm rõ các quy định mới giúp chủ xe chủ động hơn khi làm việc với cơ quan chức năng và doanh nghiệp bảo hiểm, hạn chế thủ tục không cần thiết và rút ngắn thời gian đưa phương tiện trở lại lưu thông.