Sự kết hợp giữa công nghệ giải trí đỉnh cao và di sản văn hóa đã tạo nên một làn sóng mới, biến các di tích lịch sử thành những sân khấu sống động, nơi quá khứ và tương lai giao thoa trong từng điểm chạm ánh sáng.

Phát triển công nghiệp văn hóa đã chính thức trở thành mũi nhọn chiến lược của Việt Nam trong kỷ nguyên số. Chính phủ và các địa phương đã nhận ra rằng di sản không chỉ để bảo tồn trong lồng kính, mà phải trở thành nguồn lực kinh tế tự thân. 

Một trong những biểu hiện rõ nét nhất là sự bùng nổ của các show diễn thực cảnh kết hợp công nghệ 3D Mapping – kỹ thuật sử dụng ánh sáng để tạo hiệu ứng hình ảnh 3D trên các bề mặt kiến trúc phức tạp. Thay vì xây dựng những sân khấu nhân tạo tốn kém và tác động tiêu cực đến môi trường, các nhà đạo diễn đã chọn chính những bức tường thành, cổng điện hay mái chùa cổ kính làm "màn hình" trình chiếu. Đây là bước đi thông minh giúp di sản "sống" lại trong nhịp thở đương đại, tạo ra nguồn thu bền vững mà không xâm hại đến cốt lõi vật chất của di tích.

Tại các trung tâm văn hóa lớn như Hà Nội, Huế và Hội An, những đêm diễn thực cảnh đã trở thành một loại "đặc sản" trải nghiệm không thể bỏ qua. Ngay giữa lòng thủ đô, vở diễn "Kinh đô tỏa sáng" tại Hoàng thành Thăng Long đã tái hiện lại hành trình lịch sử từ khi Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô đến những giai đoạn cực thịnh của triều Lê, Nguyễn. 

Công nghệ 3D Mapping giúp tái thiết lập hình ảnh Điện Kính Thiên với đầy đủ các chi tiết chạm trổ rồng mây ngay trên nền móng cũ. Du khách không chỉ được nhìn thấy sự huy hoàng của kiến trúc xưa mà còn nghe thấy tiếng vó ngựa, tiếng đọc hịch truyền và cảm nhận hào khí cha ông qua hệ thống âm thanh vòm 360 độ đầy chân thực.

Xuôi dòng về miền Trung, tại Ngọ Môn và điện Kiến Trung của Cố đô Huế, công nghệ ánh sáng đã biến không gian cung đình vốn trầm mặc trở nên lung linh huyền ảo. Các nghi lễ cung đình và điệu múa lục cúng hoa đăng được tái hiện với sự hỗ trợ của hàng trăm diễn viên kết hợp cùng hiệu ứng hình ảnh Hologram, tạo nên một bữa tiệc thị giác mãn nhãn thu hút hàng ngàn lượt khách quốc tế mỗi đêm. 

Trong khi đó, tại Hội An, bản giao hưởng ánh sáng trên sông Hoài lại tận dụng mặt nước và sương mù để kể câu chuyện về những thương thuyền từ Nhật Bản, Trung Hoa cập bến thương cảng xưa. Ngôn ngữ của ánh sáng laser và nhạc nước đã biến toàn bộ khu phố cổ thành một bảo tàng ngoài trời đầy mê hoặc, làm sống dậy một thời kỳ giao thương sầm uất.

Một điểm đột phá không thể không nhắc đến trong năm 2026 là việc ứng dụng thực tế ảo tăng cường (AR) tích hợp ngay trên thiết bị cá nhân của du khách. Khi hướng điện thoại hoặc kính AR về phía những phế tích, du khách sẽ thấy các cung điện, lầu gác hiện ra nguyên vẹn như hàng trăm năm trước. 

Công nghệ này giải quyết bài toán khó nhất của bảo tồn là phục dựng lại sự huy hoàng của quá khứ khi vật chứng đã bị thời gian tàn phá. Đây chính là công cụ giáo dục lịch sử trực quan và hiệu quả nhất cho thế hệ "công dân số", những người luôn đòi hỏi sự tương tác và trải nghiệm đa giác quan trong mỗi hành trình khám phá.

Bên cạnh giá trị văn hóa, nghệ thuật thực cảnh còn mang lại hiệu quả kinh tế trực tiếp cho cộng đồng thông qua việc kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch. Các show diễn ban đêm buộc du khách phải ở lại địa phương lâu hơn, từ đó tăng doanh thu cho ngành lưu trú, ẩm thực và tạo việc làm cho hàng ngàn diễn viên quần chúng là người dân bản địa. 

Việc phát triển các tour đêm cũng giúp phân luồng du khách hiệu quả, giảm áp lực quá tải lên di tích vào ban ngày. Công nghệ không làm mất đi tính linh thiêng của di sản mà ngược lại, nó tạo ra một lớp bảo vệ mới bằng sự thấu hiểu và trân trọng từ phía người xem.

Hướng tới kỷ nguyên Net Zero 2026, các hệ thống trình diễn đều ưu tiên thiết kế tiết kiệm điện năng và không tỏa nhiệt để bảo vệ cấu trúc đá và gỗ của di tích. Nghệ thuật thực cảnh đã trở thành biểu tượng cho một Việt Nam hiện đại, biết dùng công nghệ để tôn vinh truyền thống và biến lịch sử thành một thương hiệu toàn cầu. 

Hành trình thắp sáng di sản mới chỉ bắt đầu, và với sự hỗ trợ của AI hay Big Data, các vở diễn trong tương lai sẽ còn được cá nhân hóa sâu sắc hơn, biến di sản thành một thực thể sống động không ngừng kể những câu chuyện mới cho mọi thế hệ./.