Một trong những vướng mắc lớn nhất khiến các dự án BT đình trệ nhiều năm qua là việc xác định giá trị quỹ đất đối ứng và thời điểm tính giá đất. Dự thảo Nghị quyết mới đề xuất giải pháp đột phá: thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất hoặc cho thuê đất. Đối với các hợp đồng đã có quy định cụ thể về giá trị hoặc thời điểm xác định giá, các bên sẽ tiếp tục thực hiện theo đúng cam kết đã ký.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra các kịch bản xử lý linh hoạt cho từng loại hợp đồng. Với những dự án có thiếu sót về thủ tục, các bên sẽ rà soát và xử lý vi phạm hành chính trước khi tiếp tục triển khai thanh toán. Trường hợp hợp đồng không thể sửa đổi hoặc có lỗi từ phía cơ quan nhà nước, dự thảo cho phép chấm dứt trước thời hạn và bồi hoàn chi phí hợp lý cho nhà đầu tư. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng lúng túng của chính quyền địa phương khi giá trị quỹ đất đối ứng biến động tăng cao gấp nhiều lần giá trị công trình BT ban đầu.

Việc làm rõ cơ chế thanh toán không chỉ giải quyết nợ đọng mà còn là tín hiệu tích cực thu hút các "ông lớn" trong ngành địa ốc và xây dựng quay trở lại. Hiện nay, nhiều tập đoàn hàng đầu như Vingroup, Thaco, Đèo Cả, Trung Nam Group đã đăng ký tham gia các dự án hạ tầng lớn như cầu Cần Giờ, cầu Thủ Thiêm 4 và đặc biệt là dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam. Việc công khai quỹ đất thanh toán ngay từ giai đoạn chuẩn bị giúp nhà đầu tư chủ động tính toán hiệu quả tài chính và kế hoạch khai thác bền vững.

Thống kê cho thấy, nếu tháo gỡ thành công vướng mắc cho các dự án chuyển tiếp, Việt Nam sẽ giải phóng được khoảng 20.673 ha đất, tạo dư địa lớn cho phát triển đô thị. Theo các chuyên gia, để phương thức BT phát huy tối đa hiệu quả trong tương lai, cần xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư năng lực và thực hiện đấu thầu công khai. Dự thảo Nghị quyết dự kiến trình Chính phủ thông qua trong quý I/2026 sẽ là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu 5.000 km đường cao tốc và hệ thống cảng hàng không hiện đại vào năm 2030./.