Nghiên cứu mới tại Canada cho thấy thế hệ Millennials (Gen Y) và Gen Z có nguy cơ mắc các rối loạn loạn thần, bao gồm tâm thần phân liệt, cao hơn rõ rệt so với những người sinh ra ở các thế hệ trước.

Dữ liệu phân tích từ năm 1997 đến 2023 ghi nhận số ca loạn thần mới ở nhóm tuổi 14–20 tăng tới 60%, phản ánh bức tranh đáng lo ngại về sức khỏe tâm thần của giới trẻ hiện nay. Xu hướng này bắt đầu xuất hiện ở những người sinh từ thập niên 1980 trở về sau và tiếp tục gia tăng mạnh ở nhóm sinh từ cuối những năm 1990 đến đầu những năm 2010.

Tiến sĩ Daniel Myran, Chủ nhiệm nghiên cứu Y học Gia đình và Cộng đồng tại Bệnh viện Đa khoa North York (Ontario), cho biết hiện chưa thể xác định một nguyên nhân duy nhất dẫn đến sự gia tăng này.

Nghiên cứu dựa trên dữ liệu sức khỏe tâm thần của hơn 12 triệu người sinh tại Ontario trong giai đoạn 1960–2009. Trong số đó, hơn 152.000 người được chẩn đoán mắc rối loạn loạn thần — nhóm bệnh thường đi kèm hoang tưởng và ảo giác, như tin rằng có thông điệp bí mật gửi đến mình hoặc nghe thấy những giọng nói không tồn tại.

Tỷ lệ ca loạn thần mới tăng đều theo thời gian, từ 62,5 ca trên 100.000 dân năm 1997 lên gần 100 ca trên 100.000 dân vào năm 2023. Đáng chú ý, mức tăng tập trung chủ yếu ở người trẻ. Nhóm sinh giai đoạn 2000–2004 có tỷ lệ mắc cao hơn tới 70% so với nhóm sinh 1975–1979. Với nhóm sinh 1990–1994, tổng số người được chẩn đoán cũng tăng gần 38% so với các thế hệ trước đó.

Theo các chuyên gia, người mắc rối loạn loạn thần không chỉ đối mặt với triệu chứng tâm thần mà còn có nguy cơ cao mắc các bệnh lý khác, làm gia tăng khả năng tử vong sớm. Vì vậy, sự gia tăng số ca bệnh đặt ra những thách thức lớn đối với hệ thống y tế và chất lượng sống của cả một thế hệ.

Các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều giả thuyết để lý giải xu hướng này. Một yếu tố nổi bật là việc sử dụng các chất gây nghiện như cần sa, chất kích thích, chất gây ảo giác và ma túy tổng hợp. Việc tiếp xúc sớm với các chất này có liên quan đến nguy cơ khởi phát hoặc làm nặng thêm các rối loạn loạn thần, trong bối cảnh mức độ sử dụng chất gây nghiện ở giới trẻ Canada gia tăng trong hai thập niên qua.

Bên cạnh đó, bối cảnh gia đình và xã hội cũng được cho là đóng vai trò quan trọng. Cha mẹ của các thế hệ trẻ ngày nay thường sinh con muộn hơn và có tình trạng sức khỏe kém hơn trước. Trẻ em và thanh thiếu niên cũng phải đối mặt với nhiều áp lực hơn về tài chính gia đình, sự bất ổn việc làm của cha mẹ và việc thường xuyên thay đổi nơi ở. Những trải nghiệm tiêu cực trong thời thơ ấu có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần khi trưởng thành.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng lưu ý khả năng sự gia tăng số ca bệnh một phần phản ánh tiến bộ trong y học, khi khả năng phát hiện và chẩn đoán rối loạn loạn thần ngày càng chính xác hơn.

Dù nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được xác định rõ, các chuyên gia nhấn mạnh đây là tín hiệu cảnh báo sớm, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải đầu tư mạnh hơn vào các chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần, đặc biệt là các biện pháp can thiệp sớm dành cho thanh thiếu niên và người trẻ.

Nhóm nghiên cứu kết luận cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để hiểu đầy đủ và toàn diện hơn về xu hướng gia tăng rối loạn loạn thần ở các thế hệ sinh sau.