Ảnh minh họa: TL
Dậy thì sớm là gì?
Dậy thì là giai đoạn cơ thể trẻ bắt đầu phát triển thành người trưởng thành dưới tác động của các hormone sinh dục.
Theo các chuyên gia, dậy thì được xem là sớm khi:
Bé gái xuất hiện các dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi. Bé trai bắt đầu dậy thì trước 9 tuổi.
Không phải mọi trường hợp phát triển sớm đều là bệnh lý. Tuy nhiên, trẻ cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng theo dõi phù hợp.
Dấu hiệu nhận biết
Các biểu hiện thường gặp gồm:
Ngực bắt đầu phát triển. Mọc lông mu hoặc lông nách. Tăng chiều cao nhanh bất thường. Có mùi cơ thể giống người lớn. Xuất hiện mụn trứng cá. Có kinh nguyệt sớm.
Cha mẹ có thể nhận thấy:
Tinh hoàn và dương vật phát triển. Giọng nói trầm hơn. Mọc lông mu, lông nách hoặc ria mép. Tăng khối cơ. Tăng chiều cao nhanh. Có mùi cơ thể rõ hơn. Nguyên nhân nào gây dậy thì sớm?
Phần lớn trường hợp dậy thì sớm ở bé gái là dậy thì sớm trung ương vô căn, tức không xác định được nguyên nhân cụ thể.
Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gồm:
Nếu cha hoặc mẹ từng dậy thì sớm, con cũng có nguy cơ cao hơn.
Mỡ cơ thể có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất hormone, khiến thời điểm dậy thì đến sớm hơn.
Dậy thì sớm cũng có thể liên quan đến:
U hoặc tổn thương vùng não. Bệnh tuyến giáp. Rối loạn tuyến thượng thận. U buồng trứng hoặc tinh hoàn. Một số hội chứng nội tiết hiếm gặp.
Việc sử dụng thuốc hoặc sản phẩm chứa estrogen, testosterone mà không có chỉ định y khoa cũng có thể làm trẻ xuất hiện các dấu hiệu dậy thì sớm.
Dậy thì sớm ảnh hưởng thế nào đến trẻ?
Đây là biến chứng được các bác sĩ lo ngại nhất.
Ban đầu, trẻ thường cao hơn bạn bè cùng trang lứa. Tuy nhiên, do các đầu xương đóng sớm nên chiều cao cuối cùng khi trưởng thành có thể thấp hơn tiềm năng di truyền.
Sự thay đổi cơ thể quá sớm khiến nhiều trẻ cảm thấy:
Tự ti. Xấu hổ. Lo lắng. Khó hòa nhập với bạn bè.
Một số trẻ còn có nguy cơ bị trêu chọc hoặc bắt nạt vì ngoại hình khác biệt.
Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ dậy thì sớm có thể dễ gặp tình trạng căng thẳng, lo âu hoặc có các hành vi bốc đồng hơn so với trẻ cùng tuổi, mặc dù điều này không xảy ra ở tất cả các trường hợp.
Dậy thì sớm có thể liên quan đến tăng nguy cơ béo phì, hội chứng chuyển hóa và một số bệnh mạn tính trong tương lai. Tuy nhiên, nguy cơ này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như lối sống, chế độ ăn và mức độ vận động.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa nội tiết nhi nếu phát hiện:
Bé gái phát triển ngực trước 8 tuổi. Bé trai tinh hoàn to lên trước 9 tuổi. Trẻ tăng chiều cao quá nhanh. Xuất hiện kinh nguyệt quá sớm. Có mùi cơ thể, mụn trứng cá hoặc lông mu bất thường.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hormone, siêu âm, chụp X-quang tuổi xương hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) trong một số trường hợp để xác định nguyên nhân.
Có thể điều trị không?
Nếu xác định là dậy thì sớm bệnh lý hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến chiều cao và sự phát triển của trẻ, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng thuốc nhằm làm chậm quá trình dậy thì.
Việc điều trị cần được thực hiện đúng thời điểm và theo dõi định kỳ để đạt hiệu quả tốt nhất.
Cha mẹ nên làm gì?
Để hỗ trợ trẻ phát triển khỏe mạnh, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh:
Theo dõi chiều cao, cân nặng của trẻ định kỳ. Duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm nhiều đường và chất béo. Khuyến khích trẻ vận động mỗi ngày. Không tự ý cho trẻ dùng thuốc hoặc thực phẩm chức năng chứa hormone. Giải thích nhẹ nhàng về những thay đổi của cơ thể để trẻ không hoang mang, mặc cảm. Đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường. Kết luận
Dậy thì sớm không chỉ là vấn đề phát triển thể chất mà còn có thể ảnh hưởng đến chiều cao, tâm lý và chất lượng cuộc sống của trẻ trong tương lai. Việc phát hiện sớm, xác định đúng nguyên nhân và điều trị khi cần thiết sẽ giúp hạn chế các biến chứng, đồng thời tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.
Bình luận
0