Mù màu là tình trạng suy giảm hoặc mất khả năng nhận biết một số màu sắc nhất định. Phần lớn người mắc bệnh gặp khó khăn trong việc phân biệt màu đỏ với màu xanh lá cây, trong khi một số trường hợp hiếm gặp có thể không nhận biết được màu xanh dương hoặc nhìn thế giới chỉ với các gam màu xám.
Ảnh: TL
Theo các chuyên gia nhãn khoa, đa số trường hợp mù màu có nguyên nhân từ yếu tố di truyền. Các gen liên quan đến khả năng nhận biết màu sắc nằm trên nhiễm sắc thể X. Chính vì vậy, bệnh thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới.
Con người có hai nhiễm sắc thể giới tính. Nữ giới mang cặp nhiễm sắc thể XX, trong khi nam giới mang cặp XY.
Gen gây mù màu đỏ - xanh lục thường nằm trên nhiễm sắc thể X. Nếu người mẹ mang gen bệnh, con trai có nguy cơ cao mắc mù màu vì chỉ nhận một nhiễm sắc thể X từ mẹ. Trong khi đó, nữ giới cần nhận gen bệnh từ cả bố và mẹ mới biểu hiện bệnh, do đó tỷ lệ mắc thấp hơn đáng kể.
Các nghiên cứu cho thấy khoảng 8% nam giới và dưới 1% nữ giới trên thế giới mắc các dạng mù màu bẩm sinh.
Không phải mọi trường hợp bố hoặc mẹ bị mù màu đều khiến con mắc bệnh.
Nếu người bố bị mù màu nhưng người mẹ hoàn toàn bình thường và không mang gen bệnh, các con trai thường không mắc bệnh. Tuy nhiên, các con gái có thể trở thành người mang gen mù màu.
Ngược lại, nếu người mẹ mang gen bệnh hoặc mắc mù màu, nguy cơ con trai bị mù màu sẽ cao hơn. Trong trường hợp cả bố mắc bệnh và mẹ mang gen bệnh, khả năng sinh con bị mù màu, đặc biệt là con gái, sẽ tăng lên đáng kể.
Do đó, việc tư vấn di truyền có thể giúp các cặp vợ chồng hiểu rõ hơn về nguy cơ di truyền bệnh cho con cái.
Bên cạnh yếu tố bẩm sinh, mù màu còn có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác như bệnh lý về mắt, tổn thương võng mạc, thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể hoặc tổn thương dây thần kinh thị giác.
Ngoài ra, một số bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, bệnh Parkinson, Alzheimer hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc cũng có thể làm suy giảm khả năng nhận biết màu sắc.
Khác với mù màu bẩm sinh, mù màu mắc phải có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào và đôi khi có khả năng cải thiện nếu điều trị được nguyên nhân gây bệnh.
Nhiều người bị mù màu từ nhỏ nhưng không nhận ra vì đã quen với cách nhìn của mình. Bệnh thường được phát hiện khi trẻ đi học hoặc khi tham gia khám sức khỏe để tuyển dụng, thi bằng lái xe hay làm các công việc liên quan đến màu sắc.
Hiện nay, các bài kiểm tra Ishihara với những bảng chấm màu là phương pháp phổ biến nhất để sàng lọc và chẩn đoán mù màu.
Các chuyên gia khuyến cáo những gia đình có người thân mắc mù màu nên cho trẻ kiểm tra thị lực sớm để phát hiện và có định hướng học tập, nghề nghiệp phù hợp.
Đối với mù màu bẩm sinh do di truyền, hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, người bệnh có thể sử dụng các loại kính hỗ trợ nhận biết màu sắc hoặc ứng dụng công nghệ để cải thiện khả năng phân biệt màu trong sinh hoạt hằng ngày.
Trong khi đó, với các trường hợp mù màu mắc phải do bệnh lý hoặc thuốc, việc điều trị nguyên nhân có thể giúp cải thiện một phần hoặc hoàn toàn khả năng nhận biết màu sắc.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mù màu không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng, nhưng việc phát hiện sớm sẽ giúp người bệnh thích nghi tốt hơn trong học tập, công việc và cuộc sống.
Bình luận
0