Khám phá hang động núi lửa C6.1 – Dấu ấn triệu năm giữa đại ngàn Tây Nguyên

Hệ thống hang động hình thành từ những dòng dung nham hàng triệu năm trước

Cách đây hàng triệu năm, qua nhiều đợt phun trào núi lửa, những dòng dung nham từ các miệng núi lửa cổ đã tạo nên hệ thống gần 50 hang động dung nham thuộc Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Với chiều dài khảo sát hơn 10 km, đây được các chuyên gia đánh giá là một trong những quần thể hang động núi lửa tiêu biểu của Đông Nam Á.

Mỗi hang động mang một hình thái riêng nhưng đều được hình thành theo cùng một nguyên lý: lớp dung nham bên ngoài nguội trước tạo thành lớp đá bazan cứng, trong khi phần dung nham nóng bên trong tiếp tục chảy và rút đi, để lại những đường ống tự nhiên khổng lồ.

Trong số đó, hang động C6.1 được xem là một điểm dừng chân đặc biệt.

Hang động C6.1 gây ấn tượng với cấu trúc hai cửa hang độc đáo

Bên trong hang C6.1, các vách đá bazan và cấu trúc dung nham độc đáo tạo nên một “bảo tàng địa chất” tự nhiên giữa lòng đại ngàn Tây Nguyên.

Ông Huỳnh Công Nga, nhà nghiên cứu về hang động núi lửa địa phương cho biết:

"Ở đây có thể đếm được ít nhất 13 dấu tích phun trào. Mỗi vệt dung nham để lại tương ứng với một lần núi lửa hoạt động. Hệ thống hang động này được các chuyên gia đánh giá thuộc nhóm hàng đầu khu vực Đông Nam Á."

Theo các nhà nghiên cứu, số lần phun trào thực tế có thể nhiều hơn, tuy nhiên nhiều lớp dung nham đã chồng lên nhau theo thời gian nên khó xác định chính xác.

Hang động lưu giữ dấu tích cư trú của người tiền sử cách đây 7.000 năm

Không chỉ mang giá trị địa chất, C6.1 còn là một di chỉ khảo cổ quan trọng.

Qua ba lần khai quật, các nhà khoa học đã phát hiện nhiều dấu tích cư trú của người tiền sử như công cụ đá, mảnh tước, mảnh gốm, vỏ nhuyễn thể, xương động vật cùng nhiều lớp trầm tích khác.

Kết quả giám định đồng vị carbon xác định niên đại khoảng 6.500–7.000 năm trước.

Đáng chú ý, đây là một trong số rất ít hệ thống hang động núi lửa trên thế giới ghi nhận dấu tích cư trú của người tiền sử, tạo nên giá trị khảo cổ đặc biệt cho khu vực.

Theo ông Huỳnh Công Nga, điều kiện tự nhiên thuận lợi chính là lý do khiến người xưa lựa chọn nơi đây để sinh sống.

"Miệng hang rộng, đón được nhiều ánh sáng và có thể tránh mưa nắng nên người tiền sử đã chọn nơi này làm nơi cư trú."

Không chỉ vậy, các nhà khoa học còn thu thập được phấn hoa cổ, qua đó tái hiện phần nào môi trường sinh thái, thảm thực vật và điều kiện sống của cư dân cổ xưa.

Hang động nguyên sơ trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách

Hiện nay, hệ thống gần 50 hang động dung nham vẫn giữ được vẻ nguyên sơ hiếm có.

Có hang sở hữu vòm cao rộng như một đại sảnh tự nhiên, có hang lại uốn lượn giữa những lớp bazan xếp tầng tạo nên khung cảnh kỳ vĩ. Sự thay đổi liên tục về hình dạng, ánh sáng và cấu trúc khiến mỗi hành trình khám phá đều mang đến những trải nghiệm khác nhau.

Anh Nguyễn Mạnh Cường, người dân địa phương chia sẻ:

"Mỗi hang động đều có một nét đẹp riêng do thiên nhiên tạo nên. Mỗi lần khám phá một hang mới đều mang lại cảm giác rất thích thú."

Không chỉ hấp dẫn những người yêu thiên nhiên, nơi đây còn là điểm đến dành cho những ai đam mê địa chất, khảo cổ học và du lịch trải nghiệm.

Hang động mở ra hướng phát triển du lịch bền vững giữa đại ngàn Tây Nguyên

Hiện nay, các giá trị địa chất núi lửa tại Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông đang được bảo tồn và phát huy theo hướng bền vững. Bên cạnh nghiên cứu khoa học, nhiều hoạt động giáo dục cộng đồng, quảng bá di sản và phát triển du lịch gắn với văn hóa bản địa cũng được đẩy mạnh.

Hội tụ giá trị địa chất, khảo cổ và hệ sinh thái đặc trưng của Tây Nguyên, quần thể hang động dung nham tại Nam Đà không chỉ góp phần lý giải lịch sử kiến tạo của Trái đất mà còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch đặc thù.

Giữ gìn những giá trị ấy cũng chính là cách để di sản tiếp tục sống cùng thiên nhiên và con người giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html