Những năm gần đây, các nhà bảo tồn động vật hoang dã đã thực hiện những chuyến đi xuyên qua các vùng lõi của Vườn quốc gia Pù Mát hay Vũ Quang với một mục tiêu duy nhất: Tìm lại những dấu chân, những vệt cào trên thân cây hay bất kỳ manh mối di truyền nào chứng minh rằng "vị vua của rừng già" vẫn còn đang hiện diện.
Cuộc tìm kiếm hổ không giống như bất kỳ cuộc điều tra động vật nào khác. Hổ là loài có tập tính lãnh thổ cực cao, di chuyển thầm lặng và rất nhạy cảm với sự xuất hiện của con người. Các nhà nghiên cứu phải dựa vào hệ thống bẫy ảnh (camera trap) được đặt ở những vị trí chiến lược như các lối mòn, khe suối hay các điểm cao.
Theo TS. Nguyễn Văn Thái, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife), tình trạng hiện tại là cực kỳ báo động. "Đã nhiều năm qua, bẫy ảnh của chúng ta chưa ghi lại được hình ảnh trực tiếp nào của hổ trong tự nhiên tại Việt Nam. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn tìm thấy những dấu vết khả nghi và những báo cáo từ người dân bản địa. Việc tìm thấy dấu chân hổ không chỉ là tin vui về một loài sinh vật, mà nó là minh chứng cho thấy hệ sinh thái đó vẫn còn đủ 'khỏe' để nuôi dưỡng một loài động vật ở đỉnh chuỗi thức ăn", TS. Thái phân tích.
Dưới góc nhìn sinh thái học, hổ đóng vai trò là loài "chìa khóa". Sự biến mất của hổ sẽ dẫn đến sự bùng nổ của các loài thú ăn cỏ, gây mất cân bằng thảm thực vật và kéo theo sự suy giảm của hàng loạt loài khác. Vì vậy, nỗ lực tìm kiếm và bảo tồn hổ chính là nỗ lực bảo vệ toàn bộ cấu trúc của rừng nguyên sinh.
Anh Lò Văn Pâng, một thành viên của đội tuần tra rừng cộng đồng tại biên giới Việt - Lào, người từng khẳng định đã nghe thấy tiếng gầm của hổ vào một đêm mưa cách đây hai năm kể lại: "Người rừng chúng tôi tin rằng rừng nào có hổ thì rừng đó mới thực sự có hồn. Khi đi tuần tra, chúng tôi luôn chú ý đến những bãi đất mềm ven suối. Một dấu chân hổ lớn bằng bàn tay người lớn là giấc mơ của mọi kiểm lâm. Nó cho chúng ta thấy rằng thiên nhiên vẫn đang bao dung và che chở cho những đứa con oai hùng nhất của mình".
Thế nhưng, kẻ thù của chúa sơn lâm không chỉ là mất môi trường sống mà còn là nạn săn bắt trái phép và sự suy giảm của con mồi (như hươu, nai, lợn rừng). Một chuyên gia từ WWF Việt Nam nhận định rằng, để hổ có thể thực sự trở lại, chúng ta cần những "hành lang xanh" kết nối các khu bảo tồn giữa Việt Nam và Lào. Hổ cần không gian sống rộng lớn để săn bắn và duy trì nòi giống mà không bị chia cắt bởi các con đường hay vùng dân cư.
Nỗ lực bảo tồn hổ hiện nay đã chuyển sang giai đoạn mới: Sử dụng công nghệ phân tích DNA từ các mẫu chất thải hoặc lông tìm thấy trong rừng. Những "dấu vết phân tử" này có thể cho biết chính xác giới tính, độ tuổi và thậm chí là huyết thống của cá thể hổ đó. Đây là cách làm khoa học nhất để lập bản đồ phân bố của loài trong điều kiện quan sát trực tiếp trở nên bất khả thi.
Dấu chân hổ trong đại ngàn hôm nay có thể chỉ còn là những ký ức mờ nhạt, nhưng khát vọng tìm lại và hồi sinh loài vật này vẫn luôn cháy bỏng trong lòng những người yêu thiên nhiên. Đó không chỉ là câu chuyện về sinh học, mà là lời cam kết của con người đối với sự hoang dã. Chừng nào rừng già còn tiếng gầm vang vọng, chừng đó sự cân bằng của mẹ Trái Đất còn được gìn giữ.
Hành trình đi tìm dấu chân "Chúa sơn lâm" vẫn sẽ tiếp tục, dẫu gian khổ và đầy thách thức. Bởi lẽ, sự trở lại của hổ chính là sự trở lại của niềm tin vào một thiên nhiên vẹn tròn, nơi con người biết nhường lại không gian cho những sinh vật vĩ đại nhất được sống đúng với bản năng của chúng./.
Bình luận
0