Gốm Thanh Hà làm mới sản phẩm, giữ gìn giá trị làng nghề hơn 500 năm

Gốm Thanh Hà đổi mới sản phẩm để thích ứng thị trường

Đầu thế kỷ XX, sự xuất hiện ngày càng phổ biến của các sản phẩm nhựa, kim loại khiến nhiều sản phẩm gốm dần bị thay thế. Công năng sử dụng của đồ gốm bị thu hẹp, sản phẩm khó tiêu thụ, số người theo nghề ngày càng giảm. Có thời điểm, nghề gốm Thanh Hà đứng trước nguy cơ bị đứt gãy.

Theo nhà nghiên cứu Phùng Tấn Đông, sự cạnh tranh của đồ nhựa và kim loại đã làm mai một giá trị sử dụng, công năng của nhiều sản phẩm gốm. Cùng với đó, lực lượng lao động trong làng nghề ngày càng lớn tuổi, trong khi đầu ra cho sản phẩm gặp nhiều khó khăn.

Du lịch đã mở ra một hướng đi mới cho làng gốm Thanh Hà. Các sản phẩm gốm dần được biết đến rộng rãi hơn thông qua hoạt động tham quan, trải nghiệm nghề và mua sắm của du khách. Hiện làng gốm duy trì 37 hộ với 69 lao động trực tiếp sản xuất, trình diễn nghề và phục vụ du lịch.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi sự đa dạng, việc đổi mới sản phẩm trở thành yêu cầu để làng nghề duy trì sức sống. Nghệ nhân Lê Văn Nhật cho biết, du khách hiện có xu hướng lựa chọn những món quà, vật phẩm lưu niệm nhỏ gọn, thuận tiện vận chuyển. Vì vậy, sản phẩm của làng nghề cần có sự thay đổi theo hướng hiện đại để phù hợp thị hiếu. 

Sự đổi mới được thể hiện ở mẫu mã, màu sắc và cách tiếp cận sản phẩm. Tuy nhiên, những yếu tố cốt lõi của gốm Thanh Hà vẫn được duy trì. Theo nghệ nhân Lê Văn Nhật, một số sản phẩm được thay đổi màu sắc để bắt mắt, phù hợp thị hiếu hơn, trong khi hình dáng và những giá trị truyền thống cơ bản vẫn được giữ lại.

Gốm Thanh Hà giữ giá trị truyền thống trong sáng tạo mới

Với một làng nghề có lịch sử hàng trăm năm, đổi mới không chỉ đơn thuần là tạo ra những sản phẩm khác biệt. Mỗi sản phẩm gốm còn chứa đựng giá trị về nguyên liệu, kỹ thuật, tạo hình và mỹ thuật được các thế hệ nghệ nhân gìn giữ, trao truyền.

Nhà nghiên cứu Phùng Tấn Đông cho rằng, sản phẩm mới cần là sự kết tinh và kế thừa truyền thống. Về mỹ thuật, sản phẩm phải thể hiện được những đặc trưng tạo hình của làng gốm Thanh Hà. Về công năng, các sản phẩm như quà tặng, đồ chơi hay vật lưu niệm cần đáp ứng yêu cầu sử dụng nhưng vẫn mang dấu ấn của làng nghề. 

Bên cạnh đổi mới sản phẩm, việc duy trì và phát triển đội ngũ làm nghề cũng được địa phương chú trọng. Phường Hội An Tây đang quan tâm đào tạo, hỗ trợ các nghệ nhân trẻ, tạo điều kiện để thế hệ kế cận vừa tiếp nhận những giá trị truyền thống, vừa có không gian sáng tạo.

Ông Bùi Văn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng, khẳng định đổi mới sản phẩm không đồng nghĩa với việc làm mất đi giá trị văn hóa, giá trị truyền thống và tính chất thủ công của làng nghề. Những giá trị cốt lõi, đặc trưng của làng gốm vẫn phải được giữ gìn và phát triển trên cơ sở đổi mới, sáng tạo.

Sau hơn 500 năm, gốm Thanh Hà đang đứng trước yêu cầu thích ứng với thị trường nhưng không đánh đổi những giá trị làm nên bản sắc của làng nghề. Những sản phẩm từ đất được khoác lên diện mạo mới, song phía sau sự đổi thay ấy vẫn là kỹ thuật, giá trị văn hóa và tinh thần thủ công được tiếp nối qua các thế hệ. Đây là cơ sở để gốm Thanh Hà tiếp tục duy trì sức sống và phát triển trong đời sống đương đại.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html