“Đã đóng phí bảo trì đường bộ cố định, tại sao vẫn mất thêm tiền khi qua trạm BOT?” là câu hỏi thường xuyên xuất hiện trên các hội nhóm người dùng ô tô. Dù tên gọi dễ gây nhầm lẫn, nhưng hai khoản phí này không giống nhau.

Phí sử dụng đường bộ (phí bảo trì đường bộ) là khoản thu bắt buộc đối với phương tiện đã đăng ký và kiểm định để được phép lưu hành. Mức thu do Nhà nước quy định và chủ xe phải nộp định kỳ, thường theo chu kỳ đăng kiểm, theo năm hoặc theo tháng đối với doanh nghiệp.

Theo quy định hiện hành, toàn bộ số tiền thu được nộp vào ngân sách trung ương. Từ nguồn này, Nhà nước phân bổ kinh phí để bảo trì hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ do Nhà nước quản lý. Nhờ đó, các tuyến đường công cộng được duy tu, sửa chữa hư hỏng, sơn kẻ vạch, bảo dưỡng công trình phụ trợ nhằm đảm bảo an toàn giao thông.

Điểm đáng chú ý là phí sử dụng đường bộ được tính theo đầu phương tiện và thời gian lưu hành, không phụ thuộc vào số lần sử dụng hay quãng đường di chuyển. Dù xe đi nhiều hay ít, mức phí vẫn giữ nguyên theo biểu phí quy định.

Trong khi đó, phí qua trạm BOT là khoản phí dịch vụ chỉ phát sinh khi phương tiện đi vào tuyến đường có thu phí. Các tuyến này thường do doanh nghiệp đầu tư theo hình thức xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT). Khoản tiền thu được dùng để hoàn vốn và vận hành các công trình như cao tốc, cầu lớn hoặc hầm đường bộ.

Phí BOT được thu theo lượt hoặc theo gói, tùy loại phương tiện và quãng đường sử dụng. Người lái xe có thể lựa chọn đi tuyến đường thu phí để rút ngắn thời gian, tiết kiệm nhiên liệu thay vì sử dụng tuyến không thu phí. Vì vậy, đây không phải khoản bắt buộc với mọi phương tiện, mà chỉ phát sinh khi tài xế lựa chọn đi vào tuyến đường đó.

Một số ý kiến cho rằng việc cùng lúc đóng phí bảo trì và trả tiền BOT là “phí chồng phí”. Tuy nhiên, thực tế hai khoản thu này phục vụ hai mục đích khác nhau và do các chủ thể khác nhau quản lý. Phí bảo trì đường bộ là nghĩa vụ bắt buộc để duy tu hệ thống đường chung do Nhà nước quản lý; còn phí BOT là khoản chi trả cho hạ tầng do doanh nghiệp đầu tư khi người dân có nhu cầu sử dụng.

Việc hiểu rõ bản chất từng loại phí sẽ giúp chủ xe tránh nhầm lẫn khi thực hiện các nghĩa vụ tài chính liên quan đến phương tiện.