Dầu ăn là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món chiên, xào hằng ngày. Tuy vậy, việc lựa chọn loại dầu phù hợp và sử dụng đúng cách có thể tác động đáng kể đến sức khỏe, đặc biệt là hệ tim mạch.

Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Ngọc Đoan Thùy, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết điểm khác biệt giữa các loại dầu ăn chủ yếu nằm ở thành phần axit béo.

Các axit béo thường được chia thành ba nhóm chính gồm: axit béo bão hòa, axit béo không bão hòa đơn và axit béo không bão hòa đa. Việc tiêu thụ nhiều axit béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol xấu (LDL) trong máu, từ đó làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Ngược lại, việc thay thế axit béo bão hòa bằng các axit béo không bão hòa được xem là có lợi hơn cho tim mạch vì có thể giúp cải thiện lipid máu và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới và Hiệp hội Tim mạch Mỹ, chế độ ăn nên ưu tiên các loại dầu giàu axit béo không bão hòa và hạn chế chất béo bão hòa.

Dầu ô liu được xem là một trong những loại dầu tốt cho sức khỏe tim mạch. Thành phần chính của loại dầu này là axit oleic – một axit béo không bão hòa đơn có khả năng giúp giảm cholesterol xấu khi được sử dụng thay cho chất béo bão hòa.

Ngoài ra, dầu ô liu còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như polyphenol, có tác dụng giảm viêm và góp phần bảo vệ thành mạch máu. Trong nấu ăn, dầu ô liu thường được sử dụng để trộn salad, làm nước sốt hoặc áp chảo nhẹ.

Dầu đậu nành là một trong những loại dầu ăn được sử dụng phổ biến tại Việt Nam. Loại dầu này chứa nhiều axit béo không bão hòa đa, đặc biệt là omega-6, cùng một lượng nhỏ omega-3.

Khi được dùng thay thế cho chất béo bão hòa với lượng hợp lý, các axit béo này có thể giúp cải thiện nồng độ cholesterol trong máu. Nhờ khả năng chịu nhiệt khá tốt, dầu đậu nành thường được dùng cho các món xào, nấu hoặc chiên.

Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo không nên tái sử dụng dầu đã chiên nhiều lần vì có thể tạo ra các chất oxy hóa không có lợi cho sức khỏe.

Dầu hướng dương cũng là lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình. Loại dầu này có hàm lượng vitamin E cao – một chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.

Thành phần chính của dầu hướng dương là axit béo không bão hòa đa. Khi sử dụng đúng cách, loại dầu này có thể hỗ trợ bảo vệ sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, do chứa nhiều axit béo không bão hòa đa nên dầu hướng dương dễ bị oxy hóa nếu đun ở nhiệt độ quá cao hoặc trong thời gian dài.

Theo thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Ngọc Đoan Thùy, không có loại dầu ăn nào được xem là tốt nhất trong mọi tình huống. Điều quan trọng là sử dụng đúng loại dầu cho từng cách chế biến.

Chẳng hạn, với các món salad, món nguội hoặc áp chảo nhẹ, dầu ô liu thường phù hợp hơn. Trong khi đó, dầu đậu nành hoặc dầu hướng dương có thể được sử dụng phổ biến cho các món xào, nấu hằng ngày.

Việc luân phiên sử dụng nhiều loại dầu khác nhau cũng giúp cơ thể nhận được đa dạng các loại axit béo có lợi.

Ngoài ra, lượng chất béo trong khẩu phần ăn cũng cần được kiểm soát. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, tổng lượng chất béo không nên vượt quá 30% tổng năng lượng hằng ngày của người trưởng thành, trong đó chất béo bão hòa nên dưới 10%.

Để bảo vệ sức khỏe tim mạch, các chuyên gia khuyến nghị nên thay chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa, không tái sử dụng dầu đã chiên nhiều lần, tránh đun dầu ở nhiệt độ quá cao và ưu tiên các phương pháp chế biến ít dầu như hấp, luộc hoặc áp chảo. Đồng thời, duy trì chế độ ăn cân đối kết hợp vận động thường xuyên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.