Phở, bún, mì quảng... và chiến thắng áp đảo về số lượng trước cường quốc ẩm thực Trung Hoa

Bảng xếp hạng "100 món sợi ngon nhất thế giới" năm 2026 do chuyên trang ẩm thực uy tín Taste Atlas công bố đã tạo nên một chấn động lớn trong giới ẩm thực toàn cầu. Tâm điểm của sự kiện không chỉ là việc những món ăn dạng sợi truyền thống của Châu Á tiếp tục thống trị, mà còn là sự thăng hạng ngoạn mục của Việt Nam. Với 18 đại diện món sợi được vinh danh trong danh sách này, ẩm thực Việt Nam đã xuất sắc giành vị trí Á quân về số lượng, chỉ đứng sau Nhật Bản (26 món) và quan trọng hơn cả, vượt qua Trung Quốc (10 món), quốc gia vốn được coi là cái nôi của các loại mì và bún.

Sự thăng tiến này không chỉ là một thành tích về mặt con số mà còn là lời khẳng định về sự đa dạng, tinh tế và khả năng chinh phục khẩu vị quốc tế của ẩm thực Việt. Trong khi Nhật Bản dẫn đầu chủ yếu nhờ vào sự phong phú của mì Ramen với nhiều biến thể vùng miền (như Ramen Yokohama đứng hạng cao, Tonkotsu, Miso, Shoyu, Shio, Hakata...), thì Việt Nam lại ghi điểm bằng sự giao thoa độc đáo giữa các loại bún, phở và mì địa phương.

Danh sách 18 món sợi được vinh danh là một bức tranh sống động về bản đồ ẩm thực Việt Nam. Nó bao gồm các phiên bản Phở kinh điển đã trở thành thương hiệu quốc tế như Phở Bò Tái Chín, Phở Gà, Phở Chay, Phở Trộn và Phở Xào. Những món Bún đặc trưng của ba miền cũng góp mặt đông đảo, chứng minh sự phong phú của nguyên liệu và cách chế biến. Đó là Bún Chả thanh tao của Hà Nội, Bún Riêu đậm đà hương đồng nội, Bún Đậu Mắm Tôm dân dã mà gây thương nhớ, Bún Thịt Nướng thơm lừng, Bún Măng Vịt và Bún Bò Nam Bộ nổi tiếng với nước sốt đậm đà, thịt bò mềm mại.

Điều đáng chú ý là sự xuất hiện của các đặc sản miền Trung và miền Nam, khẳng định chiều sâu ẩm thực của đất nước. Mì Quảng, món ăn được ca ngợi là "kinh điển của Việt Nam", đã đạt thứ hạng cao nhất trong số các món sợi Việt Nam được xếp hạng. Mì Quảng cuốn hút người ăn bằng sự kết hợp hài hòa giữa sợi mì gạo dẹt và mì trứng vàng, lượng nước dùng đậm đà nhưng không quá nhiều, cùng các loại rau củ tươi như bắp chuối, xà lách, rau mùi, hành lá, rau răm và không thể thiếu bánh tráng giòn tan và lạc rang. Bên cạnh Mì Quảng, những món ăn đặc sản vùng miền như Cao Lầu (Hội An), Bánh Canh (thường thấy ở miền Nam và Nam Trung Bộ), Hủ Tiếu (tinh hoa ẩm thực miền Nam) và Bánh Đa Cua (đặc trưng Hải Phòng) cũng chứng minh sức mạnh của sự đa dạng.

Việc Việt Nam vượt qua Trung Quốc – cường quốc ẩm thực với lịch sử hàng ngàn năm về chế biến mì – để giành vị trí Á quân về số lượng món sợi là một bước ngoặt. Nó cho thấy sự dịch chuyển trong nhận thức của cộng đồng ẩm thực toàn cầu, nơi sự tươi mới, cân bằng và hương vị tự nhiên của ẩm thực Việt đang được đánh giá cao hơn. Trong khi ẩm thực Trung Quốc nổi tiếng với sự phong phú và phức tạp trong kỹ thuật, thì ẩm thực Việt lại chinh phục thực khách bằng sự giản dị, hài hòa và đặc biệt là sự kết hợp tinh tế của các loại rau thơm và gia vị tự nhiên.

Chiến lược mềm cho du lịch: Từ món ăn đường phố đến thương hiệu tỷ đô

Thành tích của 18 món sợi Việt Nam trên đấu trường quốc tế không chỉ là niềm tự hào văn hóa, mà còn là một "sức mạnh mềm" (soft power) có giá trị kinh tế khổng lồ. Trong bối cảnh du lịch ẩm thực (culinary tourism) đang bùng nổ, việc Việt Nam được tôn vinh như một "thiên đường món sợi" sẽ tạo ra những tác động tích cực sâu rộng.

Dưới góc độ chuyên môn, ẩm thực Việt Nam chinh phục thế giới nhờ vào triết lý cân bằng âm dương và sự tỉ mỉ trong khâu chế biến. Ông Andrea Nguyen, tác giả của cuốn sách nổi tiếng The Pho Cookbook (tạm dịch: Sách Dạy Nấu Phở), từng nhận định: "Phở không chỉ là một món ăn, nó là biểu tượng văn hóa, là hơi thở của cuộc sống. Điều làm nên linh hồn của phở, hay bất kỳ món sợi Việt Nam nào, chính là sự kỳ công trong việc ninh nước dùng, kết hợp hài hòa giữa gia vị ấm nóng như quế, hồi với sự tươi mát của các loại rau thơm."

Sự kết hợp giữa xương, gia vị truyền thống như quế, hồi, thảo quả được ninh hàng giờ đã tạo nên thứ nước dùng (thường được gọi là linh hồn của món ăn) có hương vị phức tạp và khó quên. Tính tươi ngon và lành mạnh cũng là điểm cộng lớn. Nhiều chuyên gia ẩm thực quốc tế nhận xét rằng món ăn Việt Nam sử dụng ít dầu mỡ và giàu rau xanh, thảo mộc, đáp ứng xu hướng ăn uống khỏe mạnh toàn cầu.

Bên cạnh đó, thành tích lọt Top 2 thế giới về món sợi mở ra cơ hội vàng cho ngành du lịch và xuất khẩu của Việt Nam. Đầu tiên, đây là một đòn bẩy mạnh mẽ cho du lịch ẩm thực. Việc Việt Nam lọt Top 2 về món sợi sẽ khuyến khích hàng triệu du khách quốc tế lên kế hoạch cho các tour "foodie" (ẩm thực) chuyên biệt. Các thành phố trọng điểm như Hà Nội (nổi tiếng với Phở, Bún Chả), Huế/Đà Nẵng (Bún Bò, Mì Quảng) và Thành phố Hồ Chí Minh (Hủ Tiếu, Bún Bò Nam Bộ) chắc chắn sẽ trở thành điểm đến bắt buộc trên bản đồ du lịch thế giới. Các chuỗi nhà hàng, quán ăn đường phố và cả các lớp học nấu ăn Việt sẽ chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc về lượng khách, bởi một đánh giá quốc tế uy tín sẽ thúc đẩy du khách sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho những trải nghiệm ẩm thực chất lượng cao.

Thứ hai là cơ hội xuất khẩu và nhượng quyền thương hiệu. Các món sợi tiêu biểu của Việt Nam, đặc biệt là Phở, Bún Chả và Mì Quảng, sẽ có thêm cơ sở vững chắc để mở rộng chuỗi nhà hàng nhượng quyền ra thị trường thế giới. Hiện tại, nhiều chuỗi Phở Việt đã thành công ở nước ngoài, nhưng sự công nhận này sẽ giúp họ củng cố thương hiệu và dễ dàng thu hút đầu tư hơn. Không chỉ dừng lại ở dịch vụ ăn uống, các doanh nghiệp thực phẩm chế biến sẵn của Việt Nam cũng có thể tận dụng danh tiếng này để xuất khẩu các sản phẩm như sợi Phở khô, gia vị, nước dùng cô đặc (instant pho) với nhãn mác "đạt chuẩn Top thế giới," nhắm đến phân khúc người tiêu dùng cao cấp.

Cuối cùng, thành tích này còn có tác dụng thu hút đầu tư vào chuỗi cung ứng nông nghiệp. Để duy trì chất lượng và hương vị bản địa cho các nhà hàng Việt Nam ở nước ngoài, nhu cầu về các nguyên liệu thuần Việt như rau thơm, nước mắm, gạo làm Bún/Phở sẽ tăng vọt. Điều này sẽ tạo động lực lớn cho việc chuẩn hóa quy trình và đầu tư vào chuỗi cung ứng nông nghiệp chất lượng cao, từ đó thúc đẩy giá trị xuất khẩu của các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng Việt Nam.

Tuy nhiên, để biến "chiến thắng số lượng" này thành "thương hiệu tỷ đô," các doanh nghiệp Việt Nam cần có một chiến lược đồng bộ. Đó là việc chuẩn hóa chất lượng nhưng vẫn giữ được hương vị bản địa, giải quyết triệt để các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm (vấn đề mà nhiều chuyên gia đã cảnh báo), và đặc biệt là đầu tư vào truyền thông, ngoại giao ẩm thực để đưa câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi món ăn Việt đến với thực khách toàn cầu.

Thành tựu lọt Top 2 thế giới về món sợi là một mốc son chói lọi, nhưng cũng là điểm khởi đầu. Việt Nam có đầy đủ tiềm năng và sự đa dạng để không chỉ dừng lại ở ngôi Á quân, mà còn thách thức vị trí dẫn đầu của Nhật Bản trong tương lai gần, biến ẩm thực trở thành một trong những mũi nhọn kinh tế và văn hóa hàng đầu quốc gia.