Cảnh giác trước nguy cơ trục lợi từ trào lưu “Đi chùa online”

Đi chùa online - Khi hoạt động tâm linh trở thành trào lưu trên không gian mạng

Đi lễ chùa, lễ Phật, thắp hương, tụng kinh hay cầu bình an từ lâu đã trở thành những hoạt động gắn bó với đời sống văn hóa, tinh thần của một bộ phận người dân Việt Nam. Đây không chỉ là nhu cầu tín ngưỡng chính đáng mà còn thể hiện mong muốn hướng thiện, tìm kiếm sự thanh thản trong tâm hồn và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ số, trào lưu đi chùa online ngày càng xuất hiện phổ biến, khi những hoạt động vốn được thực hiện tại các cơ sở thờ tự đang dần được mô phỏng trên môi trường trực tuyến thông qua các nền tảng mạng xã hội và không gian tương tác ảo

Với hình thức "đi chùa online", người tham gia có thể sử dụng điện thoại hoặc máy tính để điều khiển nhân vật thực hiện các hoạt động như chắp tay, lễ Phật, thắp hương, dâng lễ vật, thậm chí giao lưu với những người cùng tham gia. Sự mới lạ, thuận tiện và khả năng tương tác đã khiến hình thức này thu hút sự chú ý của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố giải trí và trải nghiệm công nghệ, một số biểu hiện bất thường cũng bắt đầu xuất hiện, đặt ra yêu cầu cần nhìn nhận thận trọng về bản chất và mục đích của những hoạt động này.

Đi chùa online - Cảnh giác chiêu trò lợi dụng niềm tin để trục lợi

Đáng chú ý, trên một số phiên livestream mang nội dung tụng kinh, cầu an, lễ Phật, người xem được hướng dẫn gửi quà tặng trực tuyến để thực hiện các nghi thức như thắp hương, dâng lễ hoặc gieo quẻ. Thậm chí, việc tặng quà còn được gắn với những lời hứa hẹn về công đức, phước báu, tài lộc, sức khỏe và bình an. Một số trường hợp lợi dụng tâm lý lo lắng, mong cầu may mắn của người tham gia để tổ chức hoạt động bói toán, xin xăm, giải hạn, qua đó kích thích người xem chuyển quà hoặc chuyển tiền.

Những biểu hiện này cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc, bởi khi niềm tin tín ngưỡng bị đặt trong mối quan hệ trao đổi vật chất, những giá trị tinh thần vốn thiêng liêng rất dễ bị biến dạng. Đặc biệt, việc sử dụng các lời lẽ mang màu sắc tâm linh để tạo áp lực, thúc đẩy người xem chi tiền có thể khiến người tham gia, nhất là người cao tuổi hoặc những người đang gặp khó khăn trong cuộc sống, trở thành đối tượng bị khai thác về kinh tế.

Thực tế cho thấy, điều đáng lo ngại không nằm ở việc ứng dụng công nghệ để truyền tải thông tin văn hóa, tín ngưỡng, mà ở hành vi cố tình lợi dụng nhu cầu tâm linh chính đáng để kiếm tiền bất chính. Vì vậy, không nên đánh đồng mọi hoạt động tâm linh trên môi trường số với hành vi vi phạm, nhưng cũng không thể xem nhẹ những dấu hiệu thương mại hóa, mê tín dị đoan và trục lợi đang núp bóng các hoạt động này.

Đi chùa online - Chủ động nhận diện, ngăn chặn nguy cơ trên không gian mạng

Trước sự đa dạng của các hình thức tương tác trực tuyến, mỗi người cần nâng cao nhận thức, chủ động tìm hiểu nguồn gốc, mục đích và tính xác thực của những nền tảng, tài khoản tổ chức hoạt động tâm linh. Không nên vội vàng tin theo những lời quảng bá về khả năng cầu tài, giải hạn, đổi vận hay nhận được phước báu thông qua việc chuyển tiền, gửi quà tặng trực tuyến. Mọi yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện giao dịch thiếu minh bạch đều cần được cân nhắc thận trọng.

Bên cạnh ý thức tự bảo vệ của mỗi cá nhân, gia đình cần quan tâm chia sẻ, hướng dẫn người cao tuổi và thanh thiếu niên nhận diện những biểu hiện lợi dụng tín ngưỡng trên mạng xã hội. Các cơ quan chức năng, tổ chức đoàn thể và cơ sở tôn giáo cũng cần tăng cường tuyên truyền, cung cấp thông tin chính thống, kịp thời phản ánh, cảnh báo và phối hợp xử lý những hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật theo quy định.

Cần khẳng định rằng, công nghệ có thể mở rộng khả năng tiếp cận thông tin và hỗ trợ lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp, nhưng không thể thay thế ý nghĩa thực chất của đời sống tín ngưỡng, cũng không phải là căn cứ để đo đếm lòng thành hay công đức của mỗi người. Giữ gìn sự trong sáng của hoạt động tín ngưỡng không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn bắt đầu từ nhận thức và hành động tỉnh táo của từng người dân.

Mỗi người cần tỉnh táo trước những lời mời gọi mang màu sắc tâm linh trên không gian mạng, kiên quyết không tiếp tay cho các hành vi lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi; qua đó góp phần bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn và văn minh.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html