Xoá mù chữ - Thu hẹp khoảng cách

Khi con chữ xóa mù đến với bản làng vùng cao

Tỉnh Quảng Trị sở hữu địa bàn miền núi rộng lớn, nơi tập trung sinh sống của nhiều cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ thực tiễn đời sống, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt cùng phương thức canh tác lạc hậu từng là những rào cản lớn đối với sự phát triển của khu vực này. Trong bối cảnh đó, việc triển khai các lớp xóa mù chữ được xác định là giải pháp nền tảng và lâu dài để bà con có thể vươn lên thoát nghèo.

Tại bản Cà Xen (xã Tuyên Lâm, tỉnh Quảng Trị) địa bàn mưu sinh chủ yếu bằng nương rẫy của đồng bào Mã Liềng, những lớp học đặc biệt đã được dựng lên ngay giữa núi rừng. Trước đây, rào cản ngôn ngữ và sự tự ti khiến nhiều học viên bỡ ngỡ trong những ngày đầu đến lớp. Tuy nhiên, bằng phương pháp tiếp cận gần gũi, các giáo viên cắm bản đã kiên trì vận động và giúp bà con nhận thức rõ giá trị thực tiễn của việc biết đọc, biết viết.

Thầy giáo Trần Văn Hương, Giáo viên lớp xóa mù chữ bản Cà Xen chia sẻ: "Bước đầu thì mình bỡ ngỡ thật, vì chưa được tham gia cái lớp này bao giờ... Nhưng sau đó là mình biết tiếng họ, mình cảm hóa được họ, mình có thể giới thiệu các tác dụng của việc đi học, tác dụng biết chữ làm gì... dần dần thì họ cũng tham gia học tương đối đều."

Nhờ sự kiên trì của lực lượng giáo viên cùng tinh thần nỗ lực của các học viên, tỷ lệ chuyên cần tại các lớp học xóa mù chữ ngày càng được duy trì ổn định.

Tự tin hòa nhập, chủ động trong cuộc sống khi bà con biết chữ

Sự thay đổi rõ nét nhất từ công tác xóa mù chữ chính là sự chuyển biến trong sinh hoạt và giao tiếp hàng ngày của người dân. Nếu như trước đây, mọi thủ tục hành chính hay giao dịch xã hội của nhiều bà con đều phải phụ thuộc vào việc điểm chỉ bằng vân tay, thì nay họ đã có thể tự đọc và tự tay ký tên mình.

Chị Hồ Thị Hoa, học viên lớp xóa mù chữ tại bản Cà Xen, cho biết: "Em đã theo lớp học này lâu rồi, đến nay em cũng đã biết đọc, biết viết. Em học để hiểu biết về xã hội. Mỗi lần lên xã làm việc, em đã tự viết được tên mình, không phải lăn tay điểm chỉ như trước nữa."

Việc làm chủ con chữ giúp người dân tự tin hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính, đồng thời chủ động tiếp nhận thông tin và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao năng lực tự quyết và mức độ hòa nhập xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đổi mới giáo trình gắn liền với phát triển sinh kế

Công tác xóa mù chữ tại Quảng Trị đạt được hiệu quả cao nhờ việc lồng ghép chặt chẽ với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tính đến tháng 3/2026, toàn tỉnh Quảng Trị đã có 78 xã, phường, đặc khu được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục và xóa mù chữ cho năm 2025.

Để đạt được kết quả này, ngành Giáo dục và Đào tạo địa phương đã chủ động điều chỉnh nội dung giảng dạy theo hướng tiệm cận tối đa với đời sống thực tế của bà con. Giáo trình không chỉ dạy đọc, dạy viết thuần túy mà còn đưa vào các kiến thức về kỹ thuật sản xuất, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Bà Lê Thị Hương, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh: "Thực hiện chủ trương học đi đôi với hành. Các lớp học, các chương trình đều gắn với sinh kế và sự phát triển kinh tế của bà con, giữ gìn bản sắc văn hoá tại các địa phương, để gần gũi và giúp cho bà con gắn chặt con chữ của mình. Chúng tôi cũng xây dựng các tài liệu rất là gần gũi với điều kiện đời sống, với quá trình phát triển sinh kế, với văn hoá đồng bào, để cho bà con có thể tiếp cận một cách đơn giản nhất, dễ dàng nhất và từ đó yêu thích con chữ và rèn luyện các kỹ năng đọc nói."

Chính định hướng lấy sinh kế làm trung tâm đã biến con chữ thành công cụ giúp người dân tiếp cận thông tin, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi và nâng cao hiệu quả kinh tế gia đình.

Đòn bẩy thu hẹp khoảng cách phát triển kinh tế - xã hội

Kết quả từ các lớp xóa mù chữ tại các bản làng vùng cao tỉnh Quảng Trị đã khẳng định một thực tế: tri thức là nền tảng cốt lõi của sự phát triển bền vững. Khi người dân đọc thông, viết thạo, họ có thêm công cụ để tiếp cận nguồn vốn, hiểu rõ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và chủ động xây dựng các mô hình kinh tế hiệu quả.

Xóa mù chữ không chỉ giải quyết bài toán trước mắt về phổ cập giáo dục, mà còn đặt nền tảng cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ. Việc gắn kết tri thức với sinh kế thực tế đã và đang tạo ra động lực nội sinh mạnh mẽ, giúp đồng bào các dân tộc thiểu số từng bước vươn lên thoát nghèo, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng cao và miền xuôi trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. 

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:

https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f…lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html