Tiến trình giải mã nguồn gốc nhân loại vừa bước sang một chương mới đầy kịch tính nhờ nỗ lực của các nhà khoa học tại Viện Nhân chủng học tiến hóa Max Planck (Đức). Thông qua việc phân tích hệ gene chất lượng cao từ mẫu vật người Denisovan 200.000 năm tuổi tại hang Altai, Siberia, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy những đoạn mã di truyền không thuộc về bất kỳ loài người cổ nào đã biết như Neanderthal hay Homo sapiens. Những đoạn DNA này thuộc về một quần thể được gọi tên là "loài người ma", những kẻ đã tách khỏi cây tiến hóa từ khoảng 1 triệu năm trước, sớm hơn rất nhiều so với thời điểm tổ tiên trực tiếp của chúng ta phân hóa.

Sự hiện diện của loài người bí ẩn này đã biến lịch sử tiến hóa vốn được coi là một đường thẳng thành một mạng lưới đan xen phức tạp của những cuộc gặp gỡ định mệnh. Tại vùng lục địa Á-Âu cổ đại, người Denisovan không chỉ sinh tồn đơn độc mà còn liên tục giao phối với cả người Neanderthal lẫn "loài người ma" này. Điều này cho thấy rằng trong suốt hàng chục ngàn năm, các giống người khác nhau đã chung sống, cạnh tranh và thậm chí là chia sẻ dòng máu cho nhau. Đáng chú ý, "loài người ma" có thể chính là đại diện cho một nhánh người Homo cổ xưa từng rời châu Phi sớm hơn cả, sau đó ẩn mình trong những cánh rừng và hang động tại châu Á cho đến khi gặp gỡ tổ tiên của người Denisovan.

Mặc dù "loài người ma" đã biến mất về mặt vật lý, nhưng di sản của họ vẫn có khả năng đang chảy trong huyết quản của một số cộng đồng người hiện đại ngày nay. Do người Denisovan từng có những cuộc tiếp xúc và lai giống với tổ tiên Homo sapiens trước khi tuyệt chủng cách đây khoảng 30.000 năm, những đoạn DNA cổ xưa nhất này đã được chuyển giao qua các thế hệ. Các nhà khoa học nghi ngờ rằng một vài đặc điểm sinh học đặc biệt hoặc khả năng thích nghi với môi trường khắc nghiệt của một số quần thể người tại Đông Nam Á hay Châu Đại Dương có thể bắt nguồn chính từ sự trộn lẫn di truyền kỳ bí này.

Phát hiện này không chỉ là một thành tựu về công nghệ di truyền mà còn là lời nhắc nhở về sự kỳ vĩ và phức tạp của sự sống. Chúng ta không hề tiến hóa trong sự cô độc; thay vào đó, người hiện đại là kết quả của một quá trình cộng sinh và hòa huyết kéo dài hàng triệu năm. Việc tìm ra "loài người ma" đặt ra một bài toán mới cho giới nhân chủng học: Có bao nhiêu quần thể người cổ khác vẫn đang ẩn nấp trong mã gene của chúng ta, chờ đợi được ánh sáng của khoa học hiện đại gọi tên?