Ẩm thực Việt Nam: Từ giá trị văn hóa đến sức mạnh mềm quốc gia

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, vừa qua, Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) đã bắt tay cùng Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai tổ chức chuỗi sự kiện mang tính chiến lược. Hai điểm nhấn quan trọng là hội thảo "Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới" và "Điện ảnh, Truyền hình, Short Video với Ẩm thực trong việc thúc đẩy du lịch". Các sự kiện này đóng vai trò then chốt trong việc định hình chuỗi giá trị ẩm thực, góp phần gia tăng "sức mạnh mềm" của quốc gia

Biến "di sản" thành "tài sản" thông qua hệ sinh thái tuần hoàn

Hội thảo "Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới" đã quy tụ khoảng 250 đại biểu. Thành phần tham dự bao gồm các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp hoạt động đa ngành từ nông nghiệp, ẩm thực đến du lịch. Thông điệp cốt lõi được đưa ra là phải "chuẩn hóa giá trị, kể câu chuyện Việt", qua đó kiến tạo một hệ sinh thái tuần hoàn khép kín giữa nông nghiệp, ẩm thực và du lịch.

Dưới góc nhìn vĩ mô, ông Lê Minh Hoan, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, nhấn mạnh sự cần thiết của việc thay đổi tư duy . Ông cho rằng, khi kết hợp tư duy văn hóa, du lịch với tư duy ẩm thực và nông nghiệp, chúng ta sẽ định hình được một không gian phát triển hoàn toàn mới và có chiều sâu

Thực tế tại Gia Lai cho thấy địa phương này đang nắm giữ những lợi thế to lớn. Gia Lai sở hữu vùng nguyên liệu đặc trưng, các sản phẩm OCOP ngày càng đa dạng, cùng nền văn hóa ẩm thực bản địa phong phú. Không gian phát triển trải dài từ cao nguyên xuống biển tạo điều kiện lý tưởng để kết nối chuỗi giá trị từ nông nghiệp, chế biến đến du lịch và thương mại.

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, chia sẻ về chiến lược của tỉnh trong việc kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu đầu vào. Quá trình trồng trọt, thu hoạch và chế biến được giám sát chặt chẽ để đảm bảo đặc sản địa phương khi lên bàn ăn thế giới phải đạt chất lượng cao nhất, an toàn và toàn diện.

Theo ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch VCCA, định hướng lớn của đất nước hiện nay là chuyển "di sản" thành "tài sản". Những di sản văn hóa ẩm thực truyền đời đang được khơi dậy, phát triển và phổ cập, đóng góp tích cực vào kinh tế quốc gia, đặc biệt là việc tăng nguồn thu trực tiếp từ du lịch.

Sức mạnh của màn ảnh: Chuyển hóa ẩm thực thành "quyền lực mềm"

Nếu nông nghiệp cung cấp nguyên liệu, thì truyền thông chính là đôi cánh đưa ẩm thực Việt bay xa. Tại hội thảo thứ hai, các đại biểu đã phân tích sâu sắc việc chuyển hóa di sản ẩm thực thành nội dung sáng tạo trên các nền tảng điện ảnh, truyền hình và video ngắn. 

Ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định sức mạnh của nghệ thuật kể chuyện. Việc lồng ghép ẩm thực vào những câu chuyện trên phim ảnh sẽ kích thích sự tò mò của khán giả, thôi thúc họ tìm đến những vùng đất mới chưa từng đặt chân tới chỉ để thỏa mãn nhu cầu trải nghiệm thực tế.

Đồng tình với quan điểm này, ông Lệnh Hồng Tú, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, cho rằng ẩm thực không chỉ là món ăn. Khi truyền thông khai thác được lịch sử, ký ức, truyền thống và cả câu chuyện của những người nấu ra món ăn đó, nó sẽ tạo ra sức hút mãnh liệt đối với du khách. Về bản chất, ẩm thực chính là ngôn ngữ dễ hiểu nhất để Việt Nam kể câu chuyện của mình với thế giới. 

Nhằm cụ thể hóa chiến lược này, kênh VTV8 (Đài Truyền hình Việt Nam) đã ký kết hợp tác chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 với VCCA. Nhà báo Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Miền Trung - Tây Nguyên, cho biết VTV8 sẽ đồng hành cùng các nhà sản xuất, khu du lịch để đưa sản vật địa phương lên màn ảnh. Từ màn ảnh, những hình ảnh này sẽ quay trở lại phục vụ mục tiêu thu hút du khách.

Quảng bá ẩm thực và văn hóa Gia Lai từ trải nghiệm thực tế đến nội dung số

Chuỗi sự kiện không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn mang đến những trải nghiệm thực tế sống động. Khuôn khổ chương trình đã diễn ra Gala giao lưu và trình diễn ẩm thực Gia Lai. Tại đây, các đại biểu đã được thưởng thức những món ăn mang đậm bản sắc như: bột mì nhứt cá rô đồng, bánh xèo tôm nhảy và bún rạm Phù Mỹ. Điểm đặc biệt là các món ăn này được các đầu bếp và nghệ nhân trực tiếp chế biến và giới thiệu tại chỗ.

Khép lại chuỗi hội thảo, VCCA đã tái khẳng định vai trò cầu nối của mình. Hiệp hội cam kết sẽ liên kết chặt chẽ các nghệ nhân, đầu bếp, doanh nghiệp và nhà sáng tạo với các địa phương. Mục tiêu hướng tới là xây dựng những vùng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, bảo tồn các nghề truyền thống và kiến nghị các chính sách lên cơ quan thẩm quyền.

Như lời lãnh đạo VCCA khẳng định, đây mới chỉ là sự khởi đầu của một hành trình dài phía trước. Con đường này chắc chắn sẽ tạo ra những giá trị kinh tế to lớn, đồng thời nâng tầm sức cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế thông qua "quyền lực mềm" mang tên ẩm thực.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html