Thái miếu nhà Hậu Lê khi di tích quốc gia chìm trong cảnh ngổn ngang
Được khởi tạo và lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa của một triều đại phong kiến lớn trong lịch sử dân tộc, Thái miếu nhà Hậu Lê (phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa) từ lâu đã giữ vị trí đặc biệt trong tâm thức của người dân địa phương. Nơi đây không chỉ là không gian lưu thờ bài vị của 27 nhà vua, Hoàng Thái hậu cùng các vương công nhà Hậu Lê trong đó có những thánh vị quý hiếm như bài vị Thái tổ Cao Hoàng đế và vua Lê Thần Tông mà còn là trung tâm diễn ra các sinh hoạt văn hóa tâm linh, kỳ lễ hội lớn hằng năm.
Thái miếu là không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh, tổ chức kỳ lễ hội lớn hằng năm của người dân địa phương, đồng thời mang ý nghĩa giáo dục truyền thống lịch sử.
Thế nhưng, trái ngược với những giá trị lịch sử và tâm linh đó, thực trạng hiện nay của di tích lại khiến dư luận không khỏi trăn trở. Trải qua thời gian và sự bào mòn của thời tiết, các hạng mục của Thái miếu đã xuống cấp, hư hại khá nghiêm trọng. Trước tình hình này, từ năm 2007, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chính thức phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tôn tạo, bảo tồn nhằm cứu vãn và trả lại diện tích khang trang, xứng tầm cho di tích.
Tuy nhiên, khoảng thời gian thực tế đã vượt xa mọi dự liệu ban đầu. Tính đến thời điểm hiện tại, khi chặng đường gần hai thập kỷ đã trôi qua, dự án bảo tồn Khu Di tích Thái miếu nhà Hậu Lê vẫn chưa thể đến đích cuối cùng.
Điểm nghẽn từ bài toán giải phóng mặt bằng và nguồn vốn thi công cải tạo Thái miếu
Theo ghi nhận từ thực tế triển khai, nguyên nhân khiến dự án kéo dài đằng đẵng nằm ở những vướng mắc chưa có lời giải dứt điểm về mặt bằng và nguồn lực tài chính.
Thái miếu nằm ngay trong lòng khu dân cư đông đúc
Nằm ngay trong lòng khu dân cư đông đúc, dự án mở rộng và tôn tạo Thái miếu nhà Hậu Lê có quy mô giải tỏa lên tới hơn 11 ha, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của khoảng 150 hộ dân. Trong suốt thời gian qua, quá trình triển khai gặp nhiều trở ngại do chưa đạt được sự đồng thuận cao giữa người dân và cơ quan chức năng về kết quả kiểm kê cũng như phương án bồi thường. Nhiều hộ gia đình vẫn chưa đồng ý bàn giao mặt bằng, khiến tiến độ chung bị đình trệ.
Chia sẻ về sự chờ đợi mỏi mòn này, ông Phạm Văn Bằng, đại diện người dân tại phố Kiều Đại, phường Hạc Thành, cho biết: "Dự án này suốt cũng mười mấy năm rồi, người dân cũng rất chờ đợi về vấn đề trong quy hoạch, cũng muốn đồng tình trên quan điểm thống nhất với khu di tích là để được mở rộng, khang trang hơn." Sự chờ đợi ấy cho thấy người dân không phản đối chủ trương quy hoạch, điều họ cần là một quá trình thực thi thấu đáo, minh bạch và đảm bảo quyền lợi chính đáng.
Thái miếu là nơi lưu thờ bài vị của 27 vị nhà vua, Hoàng Thái hậu cùng các vương công triều Hậu Lê.
Bên cạnh bài toán giải phóng mặt bằng, nguồn vốn đầu tư cũng là một "nút thắt" lớn. Vào giai đoạn đầu sau năm 2007, dự án đã triển khai thi công giai đoạn 1 với các hạng mục tu bổ Nghi Môn và Tiền Điện. Đến năm 2016, do nguồn vốn ngân sách gặp nhiều khó khăn, UBND tỉnh Thanh Hóa đã quyết định chuyển đổi phương thức đầu tư sang hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) với tổng kinh phí ước tính gần 300 tỷ đồng. Dự án ban đầu được kỳ vọng sẽ hoàn thành vào cuối năm 2021, nhưng những vướng mắc chồng chéo từ công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục kéo lùi mốc thời gian này.
Tiếng nói từ cơ sở và yêu cầu cấp thiết hiện nay
Việc một Di tích cấp quốc gia bị bỏ ngỏ, chậm trễ trùng tu trong gần 20 năm không chỉ làm gia tăng mức độ tổn hại của công trình kiến trúc cổ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tín ngưỡng, văn hóa của cộng đồng.
Khi tiến hành tu bổ, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo tồn di sản văn hóa, kết hợp tham vấn ý kiến chuyên gia, hội thảo khoa học để giữ nguyên vẹn giá trị kiến trúc nghệ thuật và linh thiêng của di tích.
Đứng trước thực trạng đó, các cơ quan quản lý và những người làm công tác bảo tồn tại địa phương đã nhiều lần kiến nghị. Ông Trương Ngọc Tuấn, đại diện Ban Quản lý Di tích Thái miếu nhà Hậu Lê, bày tỏ: "Kính đề nghị Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thanh Hóa tiếp tục cho tổ chức các hội thảo khoa học và tiến hành các dự án tu bổ di tích, để di tích Thái miếu nhà Hậu Lê trở thành một cái di tích quan trọng, nơi tông miếu của vương triều Hậu Lê."
Đồng quan điểm trên, ông Hoàng Cao Thắng, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Hạc Thành, nhấn mạnh thêm: "Chúng tôi cũng mong muốn rằng là các công trình, các hạng mục thuộc dự án mở rộng Thái miếu nhà Hậu Lê sớm được hoàn thành để đưa vào sử dụng, góp phần phục vụ cái sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân và do đó cũng phát triển văn hóa Việt Nam."
Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:
Bình luận
0