Định hướng của công tác giáo dục di sản

Khơi dậy sức sống mới cho không gian di sản văn hóa lịch sử

Quần thể di tích Cố đô Huế từ lâu đã được biết đến là một không gian lưu giữ những giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa đặc sắc của dân tộc. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển của thời đại, việc bảo tồn các giá trị di sản không thể chỉ dừng lại ở công tác trưng bày hay giới thiệu theo phương thức truyền thống. 

Nhận thức rõ điều này, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã và đang triển khai Đề án khai thác phát huy giá trị di tích của quần thể di tích cố đô Huế từ nay đến năm 2035.

Theo đó, mục tiêu cốt lõi của đề án là xây dựng và hoàn thiện các sản phẩm dịch vụ trải nghiệm văn hóa có chiều sâu và tính lan tỏa rộng rãi. Trong đó, giáo dục di sản được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giúp các đối tượng, đặc biệt là học sinh, sinh viên, nhận thức sâu sắc về ý nghĩa biểu trưng của di tích lịch sử. 

Chính vì vậy, thay vì để người học tiếp cận di sản dưới góc độ lý thuyết khô khan, các cơ quan quản lý đang từng bước đưa di sản trở thành một không gian giáo dục thực tế đầy sinh động.

Chuyển hướng tiếp cận di sản: Từ lý thuyết hàn lâm đến tương tác trực tiếp

Một trong những thách thức lớn nhất trong công tác giáo dục di sản là làm thế nào để người học, đặc biệt là giới trẻ, đến với di sản bằng tâm thế tự nguyện và hào hứng thay vì cảm giác bị ép buộc. 

Để giải quyết bài toán này, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã không ngừng hoàn thiện sản phẩm theo hướng gia tăng tính trải nghiệm thực tế.

Làm rõ hơn về vấn đề này, ông Lê Công Sơn chia sẻ: "Thời gian vừa rồi chúng tôi đã không ngừng hoàn thiện sản phẩm theo hướng tăng tính trải nghiệm. Trải nghiệm ở đây là không chỉ du khách được nghe hướng dẫn thuyết minh, mà chúng tôi chuyển hướng sang tăng tính tương tác trực tiếp, du khách tham gia tương tác tạo ra sản phẩm mang dấu ấn của di sản. Tránh tình trạng chúng ta tổ chức mang tính hàn lâm và giáo điều nhiều quá thì sẽ tạo sự nhàm chán cho học sinh sinh viên."

Cụ thể, thay vì chỉ duy trì hình thức nghe thuyết minh và quan sát thông thường, định hướng hiện nay là thúc đẩy sự tương tác trực tiếp giữa người học và không gian di sản. Thông qua các hoạt động tham gia trực tiếp, học sinh và du khách có thể tự tay tạo ra những sản phẩm mang đậm dấu ấn của di sản văn hóa. 

Nhờ đó, phương pháp này đóng vai trò quan trọng trong việc khắc phục tình trạng tổ chức mang tính hàn lâm và giáo điều, từ đó xóa bỏ cảm giác nhàm chán và khơi gợi niềm đam mê tìm hiểu lịch sử ở thế hệ trẻ.

Định hướng chiến lược và tầm nhìn lan tỏa quốc tế

Để mô hình giáo dục di sản gắn với học đường trở thành một hoạt động bền vững và có sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, công tác xây dựng chương trình đòi hỏi những bước đi bài bản và khoa học. Theo đó, các sản phẩm giáo dục di sản hiện đang được nghiên cứu và thiết kế dựa trên nhiều kịch bản đa dạng, nhằm phù hợp với từng đối tượng tiếp nhận khác nhau. 

Bên cạnh đó, trước khi đưa vào vận hành chính thức, toàn bộ các sản phẩm này đều phải trải qua quá trình tham vấn ý kiến nghiêm ngặt từ các chuyên gia và nhà khoa học nhằm đảm bảo tính chính xác về mặt lịch sử cũng như giá trị văn hóa. 

Về mặt chiến lược phát triển, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cũng đã xây dựng kế hoạch phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp lữ hành và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du lịch. Chính sự kết hợp này sẽ đẩy mạnh công tác truyền thông, quảng bá sản phẩm rộng rãi ra môi trường quốc tế, từ đó đưa di sản Huế đến gần hơn với bạn bè năm châu.

Có thể thấy, thông qua những đổi mới đồng bộ từ phương pháp tiếp cận đến chiến lược hợp tác, công tác giáo dục di sản tại Cố đô Huế đang từng bước khẳng định hiệu quả thiết thực. Đây không chỉ là giải pháp bảo tồn di sản bền vững cho thế hệ mai sau mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội và quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:

https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f…lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html