ThS.BS Phan Lê Minh Tiến, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết virus Nipah (NiV) là tác nhân truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng không điển hình như sốt, đau đầu, nôn ói, sau đó diễn tiến nhanh sang các biểu hiện nặng như rối loạn tri giác, co giật và hôn mê.

So với Covid-19, bệnh do virus Nipah có hệ số lây nhiễm thấp hơn, khoảng 0,33% theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), do không lây truyền qua không khí. Nguồn lây chủ yếu từ dơi ăn quả, động vật trung gian hoặc lây từ người sang người qua tiếp xúc gần với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.

Dù khả năng lây lan hạn chế, Nipah lại gây viêm não và suy hô hấp tiến triển nhanh, dẫn đến tỷ lệ tử vong rất cao, dao động 40–75% hoặc để lại di chứng nặng nề. WHO xếp Nipah vào nhóm bệnh nguy hiểm, trong khi Bộ Y tế Việt Nam cũng đưa vào nhóm A các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm.

“Hiện thế giới chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine dự phòng cho cả người và động vật”, bác sĩ Tiến nhấn mạnh. Vì vậy, phát hiện sớm, cách ly kịp thời và hồi sức tích cực giữ vai trò then chốt trong kiểm soát dịch, nhất là khi có lo ngại về ổ dịch mới tại bang Tây Bengal (Ấn Độ).

Từ cuối năm 2025 đến ngày 26/1, khu vực này ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ, trong đó có 2 ca đã xác nhận dương tính, đều là nhân viên y tế. Tuy nhiên, giới chức y tế Ấn Độ cho biết đây chỉ là ổ dịch nhỏ, chưa có dấu hiệu lây lan diện rộng.

Theo bác sĩ Tiến, các cơ sở y tế cần đặc biệt cảnh giác với các ca viêm não, viêm não – màng não chưa rõ nguyên nhân. Việc khai thác kỹ yếu tố dịch tễ như lịch sử đi lại đến vùng dịch, tiếp xúc với người bệnh, nghề nghiệp người thân và tiền sử phơi nhiễm với động vật có ý nghĩa quyết định. Thời gian ủ bệnh thường từ 4 đến 14 ngày.

Để phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện “ăn chín, uống sôi”, rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với động vật hoặc giết mổ. Không ăn trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim cắn, gặm nhấm. Tránh uống nước nhựa cây (thốt nốt, dừa) tươi hoặc chưa qua chế biến.

Người trở về từ vùng dịch, nếu trong vòng 14 ngày xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, chóng mặt, lú lẫn, cần liên hệ ngay cơ sở y tế và hạn chế tiếp xúc với người khác.

Với trẻ em, phụ huynh cần theo dõi sát sức khỏe. Khi trẻ sốt kèm dấu hiệu thần kinh bất thường như lừ đừ, co giật, nôn ói nhiều, cần đưa đến cơ sở y tế ngay.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu năm 1999 tại Malaysia và Singapore, từng khiến hơn 100 người tử vong và buộc tiêu hủy khoảng một triệu con lợn. Từ đó đến nay, bệnh định kỳ xuất hiện tại Nam Á, đặc biệt ở Bangladesh và Ấn Độ.

Hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Nipah. Sáng 27/1, Bộ Y tế đã yêu cầu tăng cường giám sát tại cửa khẩu và trong cộng đồng, đồng thời tiếp tục khuyến cáo người dân không ăn trái cây bị dơi, chim cắn và tránh uống nhựa cây tươi.