Thuật ngữ horsepower ra đời vào cuối thế kỷ 18, gắn với kỹ sư người Scotland James Watt – người cải tiến động cơ hơi nước và góp phần thúc đẩy Cách mạng Công nghiệp.

Thời điểm đó, ngựa là nguồn sức kéo chủ yếu trong hầm mỏ, nông trại và vận chuyển hàng hóa. Khi thương mại hóa động cơ hơi nước, James Watt cần một cách so sánh trực quan để khách hàng hiểu được cỗ máy của ông mạnh đến mức nào so với phương tiện quen thuộc nhất: ngựa.

Sau quá trình quan sát và tính toán, ông ước tính một con ngựa có thể thực hiện công khoảng 33.000 foot-pound mỗi phút (tương đương nâng vật nặng 550 pound lên cao 1 foot trong 1 giây). Từ đó, đơn vị “horsepower” – mã lực – ra đời. Một động cơ 10 mã lực được hiểu đơn giản là có sức làm việc tương đương 10 con ngựa.

Khi ngành công nghiệp ôtô phát triển vào cuối thế kỷ 19, khái niệm mã lực tiếp tục được sử dụng để mô tả công suất động cơ đốt trong. Dù hệ đo lường quốc tế (SI) sử dụng đơn vị chuẩn là kilowatt (kW), mã lực vẫn phổ biến vì dễ hình dung và mang tính truyền thống.

Hiện nay có một số cách tính mã lực khác nhau:

Mã lực cơ học (Mechanical horsepower), phổ biến tại Mỹ.

Mã lực mét (Metric horsepower), dùng tại châu Âu và nhiều quốc gia khác.

PS (Pferdestärke), cách gọi tại Đức, tương đương mã lực mét.

Tại Việt Nam, thông số công suất xe thường được công bố bằng mã lực (hp) hoặc kilowatt (kW), tùy theo tiêu chuẩn của từng hãng sản xuất.

Dù kỷ nguyên xe điện và công nghệ cao đã thay đổi ngành giao thông, khái niệm “sức ngựa” vẫn được duy trì vì nhiều lý do:

Tính lịch sử: Đây là di sản của thời kỳ đầu công nghiệp hóa.

Tính trực quan: Người dùng dễ hình dung “150 mã lực” hơn là “110 kW”.

Thói quen thị trường: Các hãng xe vẫn dùng mã lực như thông số quảng bá quan trọng.

Ngay cả các mẫu xe điện hiện đại cũng công bố công suất bằng mã lực song song với kilowatt, cho thấy sức sống bền bỉ của khái niệm ra đời hơn 200 năm trước.

“Sức ngựa” không chỉ là đơn vị đo lường công suất, mà còn là dấu ấn lịch sử của giai đoạn con người chuyển từ sức kéo động vật sang sức mạnh cơ khí. Từ động cơ hơi nước của James Watt đến những siêu xe và xe điện ngày nay, mã lực vẫn là cách quen thuộc để nói về sức mạnh – một minh chứng cho sự tiếp nối giữa quá khứ và hiện tại trong thế giới công nghệ.