Tháng 1 đang chứng kiến những phiên giao dịch mang tính lịch sử của thị trường kim loại quý toàn cầu. Từ London đến Thượng Hải, bảng điện tử liên tục “rực lửa” khi giá nhiều kim loại leo thang mạnh mẽ, phản ánh làn sóng dịch chuyển dòng vốn trong bối cảnh bất ổn kinh tế và địa chính trị.

Trong khi các kim loại cơ bản như đồng, thiếc đồng loạt lập đỉnh, dòng tiền được xem là “thông minh” đang ưu tiên các tài sản mang tính chiến lược, đặc biệt là vàng và bạc. Tuy nhiên, tâm điểm chú ý không chỉ nằm ở mức giá tuyệt đối, mà còn ở một chỉ số kỹ thuật quan trọng: tỷ lệ giá vàng/bạc (gold/silver ratio – GSR).

Tại thời điểm hiện tại, giá vàng thế giới đã có ngày lập kỷ lục thứ tư liên tiếp, chạm mốc khoảng 4.640 USD/ounce. Song, bạc mới là kim loại gây bất ngờ lớn nhất khi tăng gần 26% chỉ trong hai tuần đầu năm, tiến sát ngưỡng tâm lý 100 USD/ounce – mức cao hiếm thấy kể từ sau giai đoạn phục hồi hậu Covid-19 năm 2020. Đà tăng mạnh đến mức Xưởng đúc tiền Mỹ (US Mint) được cho là phải tạm ngừng bán một số sản phẩm bạc, làm dấy lên lo ngại về tình trạng khan hiếm nguồn cung vật chất.

Hệ quả trực tiếp là tỷ lệ vàng/bạc lao dốc mạnh. Từ mức trên 100:1 hồi tháng 4/2025, tỷ lệ này đã nhanh chóng thu hẹp về vùng 51–57:1, mức thấp nhất kể từ năm 2012 và thấp hơn đáng kể so với trung bình dài hạn. Diễn biến này cho thấy bạc đã tăng giá nhanh hơn nhiều so với vàng, thu hẹp khoảng cách định giá giữa hai kim loại.

Tuy nhiên, khi thị trường trở nên hưng phấn, giới đầu tư tổ chức lại có xu hướng hành động thận trọng hơn. Nhà đầu tư kỳ cựu Rick Rule – người có hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài nguyên – cho biết ông đang cân nhắc bán ra một phần bạc đã mua trước đó. Theo ông, luận điểm đầu tư ban đầu là bạc bị định giá quá thấp so với vàng, và khi điều này đã được thị trường phản ánh, việc hiện thực hóa lợi nhuận là bước đi hợp lý.

Câu chuyện hiện tại gợi nhớ đến những giai đoạn lịch sử khi tỷ lệ vàng/bạc chạm các ngưỡng cực đoan và sau đó quay về mức trung bình. Kể từ khi chế độ bản vị vàng bị bãi bỏ vào thập niên 1970, GSR đã trở thành chỉ báo quan trọng phản ánh sự mất cân đối cung – cầu tương đối giữa hai kim loại. Các chuyên gia cho rằng mức trên 100:1 là lệch chuẩn khó bền vững, trong khi vùng quanh 50–65:1 được xem là sát với giá trị trung bình dài hạn.

Ngoài yếu tố đầu cơ, đà tăng của bạc còn được thúc đẩy bởi nhu cầu công nghiệp ngày càng lớn, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, pin mặt trời và xe điện, trong khi nguồn cung khai thác tăng chậm. Tuy vậy, khi tỷ lệ vàng/bạc đã quay về vùng trung tính, dư địa cho những khoản lợi nhuận “dễ dàng” như giai đoạn trước được cho là không còn nhiều.

Diễn biến mới nhất của thị trường kim loại quý đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: không chỉ giá cả tuyệt đối, mà giá trị tương đối giữa các tài sản mới là yếu tố then chốt quyết định chiến lược của dòng tiền lớn. Với nhà đầu tư, bài học rút ra là cần nhìn dài hạn, hiểu lịch sử và bản chất của các chỉ số, thay vì chỉ chạy theo những con sóng tăng nóng trong ngắn hạn.