Trong vài năm qua, Thâm Quyến đã có sự thay đổi rõ rệt, có thể cảm nhận bằng cả tai nghe lẫn mắt thấy. Tiếng ồn động cơ dần biến mất, nhường chỗ cho âm thanh trò chuyện của người đi bộ hay tiếng chim hót – điều hiếm thấy tại một trong những đô thị phát triển nhanh nhất Trung Quốc.

Theo tạp chí Getaway, sự yên bình này là “tác dụng phụ” tích cực của chương trình điện khí hóa giao thông công cộng quy mô lớn, được xem là chưa từng có tiền lệ trên thế giới.

Năm 2017, Thâm Quyến trở thành thành phố lớn đầu tiên vận hành 100% xe buýt điện với khoảng 16.000 chiếc, theo World Economic Forum. Thành quả này đến từ sự kết hợp giữa trợ cấp mạnh mẽ của chính phủ, đầu tư lớn vào hạ tầng sạc và cam kết giảm phát thải, cắt giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Hơn 1.800 trạm sạc được lắp đặt trên toàn thành phố.

Hãng BYD – có trụ sở tại Thâm Quyến – được lựa chọn làm nhà cung cấp xe buýt điện và thiết bị sạc. Theo ủy ban giao thông địa phương, quá trình chuyển đổi giúp giảm khoảng 440.000 tấn CO₂ mỗi năm, tiết kiệm 160 triệu lít nhiên liệu và cắt giảm hơn 217.900 lít nước thải dầu mỡ.

Đến năm 2018, toàn bộ 22.000 taxi tại đây cũng được chuyển sang chạy điện, biến Thâm Quyến thành thành phố lớn nhất thế giới có dịch vụ taxi hoàn toàn bằng điện.

Giai đoạn 2010-2022, chính phủ Trung Quốc đã chi khoảng 300 tỷ nhân dân tệ (41,4 tỷ USD) để trợ cấp xe điện trên toàn quốc. Riêng Thâm Quyến tiếp tục đầu tư mạnh vào hạ tầng sạc nhằm đảm bảo vận hành hiệu quả trên diện rộng. Trong năm 2025, đặc biệt nửa cuối năm, xe năng lượng mới (NEV) chiếm 60-75% lượng đăng ký mới tại thành phố, cao hơn đáng kể mức trung bình toàn quốc 48-53%.

Tuy nhiên, giai đoạn đầu chuyển đổi không thiếu thách thức. Phạm vi hoạt động hạn chế khiến tài xế taxi lo ngại hết pin giữa đường, nhất là khi chạy tuyến xa. Thời gian sạc 1,5-2 giờ – lâu hơn nhiều so với vài phút đổ xăng – làm giảm số chuyến trong mỗi ca làm việc, theo UN-Habitat.

Mạng lưới trạm sạc phân bố chưa đồng đều, chủ yếu ở vùng ven do hạn chế quỹ đất trung tâm, buộc nhiều tài xế phải chạy xe không để sạc. Hệ thống điện cũng chịu áp lực lớn khi hàng nghìn xe sạc cùng lúc. Thêm vào đó, giá taxi điện dù có trợ cấp vẫn cao hơn xe xăng truyền thống.

Dần dần, các vấn đề được xử lý. Thành phố xây dựng hơn 1.000 trạm sạc siêu nhanh; công nghệ mới cho phép sạc đầy hoặc đạt quãng đường 400 km chỉ trong khoảng 5 phút. Các ứng dụng quản lý khuyến khích sạc giờ thấp điểm, giúp giảm tới 90% tổn thất doanh thu do thời gian chờ. Xe đời mới đạt tầm hoạt động thực tế 300-400 km, giảm số lần sạc trong ca xuống còn một lần hoặc sạc qua đêm. Song song, mô hình đổi pin cho đội xe chuyên biệt gần như loại bỏ hoàn toàn thời gian chờ.

Dù vậy, thách thức mới xuất hiện: xử lý pin hết hạn. Dự kiến đến năm 2025, thành phố phải xử lý khoảng 7.431 tấn pin thải loại – một phần trong làn sóng pin cũ gia tăng trên toàn Trung Quốc.

Hiện Thâm Quyến hướng đến mục tiêu “Supercharging City”. Tính đến đầu năm 2025, thành phố có hơn 1.000 trạm sạc siêu nhanh và tổng cộng hơn 410.000 trụ sạc, trở thành một trong những nơi đầu tiên trên thế giới có số trạm và trụ sạc vượt số trạm xăng truyền thống.

Song song đó, Thâm Quyến thí điểm robotaxi với các công ty như Pony.ai và Apollo Go. Tính đến giữa tháng 2, số đơn hàng trả phí từ đầu năm của Pony.ai tại đây đã vượt tổng cả năm trước.

Xa hơn, thành phố đặt mục tiêu phát triển taxi bay điện (eVTOL), đưa vận tải hàng không tầm thấp thành dịch vụ phổ biến nhằm giảm áp lực giao thông mặt đất. Việc khánh thành Khu công nghiệp Thâm Quyến Yantian eVTOL ngày 30/5/2025 đánh dấu bước đi mới, hình thành khu công nghiệp chuyên biệt đầu tiên tại Trung Quốc dành cho lĩnh vực eVTOL trong nền kinh tế hàng không tầm thấp.