Để biến du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn thực sự, việc tập trung cải cách ba trụ cột cốt lõi – Số hóa, Hạ tầng và Nhân lực – nhằm hướng tới thị trường cao cấp là giải pháp không thể trì hoãn. Đây là con đường duy nhất để du lịch Việt Nam khẳng định vị thế bền vững trên bản đồ quốc tế.

Sự phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch đã cho thấy tiềm năng to lớn của du lịch Việt Nam, nhưng cũng làm lộ rõ những điểm yếu cố hữu, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ về hạ tầng, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều và mô hình phát triển vẫn còn nặng về số lượng. Trong bối cảnh thế giới ngày càng ưu tiên các điểm đến có trách nhiệm và chất lượng cao, Chiến lược Phát triển Du lịch Việt Nam tầm nhìn 2026-2030 đặt mục tiêu định vị lại thương hiệu quốc gia, thu hút mạnh mẽ hơn phân khúc khách cao cấp, có khả năng chi tiêu lớn và lưu trú dài ngày.

Mục tiêu cốt lõi của chiến lược mới là tạo ra một hệ sinh thái du lịch mà ở đó, chất lượng sản phẩm và trải nghiệm được ưu tiên hàng đầu, thay vì chỉ là việc đếm đầu khách. Việt Nam không chỉ muốn đón hàng chục triệu lượt khách, mà muốn đón những vị khách sẵn lòng chi trả cho các dịch vụ độc đáo, cá nhân hóa, từ nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe (wellness) cho đến du lịch MICE (Hội nghị, Triển lãm). Việc chuyển đổi này đòi hỏi một sự đồng lòng và đầu tư mạnh mẽ vào ba trụ cột chiến lược.

Trụ cột số hóa: Cá nhân hóa trải nghiệm và minh bạch hóa quản lý

Số hóa không còn là một lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để du lịch Việt Nam nâng tầm cạnh tranh. Số hóa giúp cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng cao cấp, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý, minh bạch hóa dữ liệu du lịch. Đối với thị trường cao cấp, công nghệ chính là cầu nối để cung cấp các dịch vụ tinh tế, từ khâu đặt phòng, thủ tục check - in tự động, cho đến các ứng dụng hướng dẫn viên ảo (AI Tour Guide) đa ngôn ngữ, và thanh toán không tiền mặt trên diện rộng.

Nhận định về vấn đề này, Phó cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu nhấn mạnh, chuyển đổi số trong ngành du lịch là quá trình đổi mới căn bản, toàn diện các hoạt động quản lý nhà nước về du lịch, hoạt động kinh doanh lữ hành, dịch vụ du lịch, du khách và các hoạt động liên quan. Đặc biệt, chúng ta phải tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu du lịch quốc gia, để các doanh nghiệp có thể khai thác, từ đó hiểu rõ hơn về hành vi và nhu cầu của du khách, đặc biệt là nhóm khách chi tiêu cao, để thiết kế các sản phẩm phù hợp.

Việc thiếu một hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) thống nhất và minh bạch là rào cản lớn khiến Việt Nam khó khăn trong việc phân tích sâu về thị trường khách hàng. Khách cao cấp thường có yêu cầu cao về thông tin chi tiết trước khi quyết định điểm đến. Việc số hóa toàn bộ quy trình, từ visa điện tử (e-visa) cho đến các cổng thông tin du lịch thông minh, sẽ tạo ra sự tiện lợi, an toàn và chuyên nghiệp, là những yếu tố mà nhóm khách hàng này luôn đặt lên hàng đầu.

Dưới góc độ khách du lịch, anh Kenji, doanh nhân từ Nhật Bản sau chuyến đi du lịch 11 ngày tại Việt Nam chia sẻ: "Tôi mong muốn có một ứng dụng du lịch duy nhất của Việt Nam, tích hợp tất cả các dịch vụ từ đặt phòng, phương tiện di chuyển, gợi ý ẩm thực và có thể thanh toán mọi thứ không cần tiền mặt. Điều đó sẽ làm cho kỳ nghỉ của tôi tại các resort 5 sao ở Phú Quốc hay Đà Nẵng trở nên liền mạch và đẳng cấp hơn nhiều".

Trụ cột hạ tầng và nhân lực: Giải quyết nút thắt chất lượng dịch vụ

Nhiều chuyên gia trong ngành cho rằng, nếu số hóa là công cụ, thì hạ tầng và nhân lực chính là nền tảng vật chất và con người để chuyển đổi mô hình du lịch. Chiến lược tập trung vào thị trường cao cấp đòi hỏi một hệ thống hạ tầng đồng bộ, đặc biệt là giao thông, lưu trú và hạ tầng vệ tinh.

Về hạ tầng, "nút thắt" lớn nhất chính là khả năng tiếp cận bằng đường hàng không. Các sân bay quốc tế hiện tại, đặc biệt là ở các thành phố lớn và các điểm du lịch trọng điểm, đang hoạt động quá tải hoặc thiếu các đường bay thẳng tới các thị trường nguồn xa, chi tiêu cao như Bắc Mỹ, châu Âu. Tiến sĩ Lương Hoài Nam, chuyên gia hàng không và du lịch cho rằng, muốn phát triển du lịch cao cấp, chúng ta phải ưu tiên đầu tư vào hạ tầng giao thông, nhất là hàng không. Khách chi tiêu cao rất nhạy cảm với thời gian. Việc thiếu các đường bay thẳng đến các thị trường trọng điểm khiến Việt Nam mất lợi thế cạnh tranh lớn. Cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng Sân bay Long Thành và mở rộng các cảng hàng không khác để nâng cao năng lực tiếp nhận các dòng máy bay lớn, hiện đại".

Bên cạnh đó, việc kết nối giao thông giữa sân bay, các khu nghỉ dưỡng cao cấp và các điểm tham quan cũng phải được tối ưu hóa. Sự tắc nghẽn giao thông và chất lượng đường sá không đảm bảo sẽ làm giảm đáng kể trải nghiệm của nhóm khách hàng này.

Ngoài ra, về nhân lực, chất lượng dịch vụ là yếu tố quyết định giá trị du lịch. Khách cao cấp đòi hỏi sự tinh tế, am hiểu văn hóa và khả năng xử lý tình huống chuyên nghiệp của đội ngũ nhân viên. Đại diện Hiệp hội Du lịch Việt Nam chỉ ra điểm yếu của nhân lực ngành đánh giá, chúng ta thiếu hụt trầm trọng đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là ở cấp quản lý và phục vụ trực tiếp tại các cơ sở lưu trú 4-5 sao. Nhân lực du lịch không chỉ cần ngoại ngữ mà còn cần có kỹ năng mềm, kiến thức sâu rộng về văn hóa và khả năng đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa của khách hàng. Chiến lược phải tập trung vào việc đào tạo lại, nâng cao chuẩn nghề nghiệp quốc gia, và thu hút nhân tài cho ngành.

Còn theo chị Hà Thị Thu Thanh, Quản lý khách sạn 5 sao tại Nha Trang: "Việc tìm kiếm nhân viên có khả năng ngoại ngữ tốt và kinh nghiệm phục vụ khách cao cấp rất khó khăn. Chúng tôi cần sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý và các cơ sở đào tạo để có một chương trình chuẩn hóa, liên tục cập nhật các xu hướng dịch vụ khách sạn quốc tế. Chất lượng dịch vụ quyết định việc khách có quay lại hay không".

Chuyển đổi mô hình du lịch Việt Nam từ số lượng sang giá trị và bền vững là một hành trình dài và đòi hỏi sự thay đổi toàn diện. Việc tập trung vào ba trụ cột Số hóa để nâng cao trải nghiệm, Hạ tầng để mở rộng khả năng tiếp cận, và Nhân lực để đảm bảo chất lượng dịch vụ, chính là chìa khóa để hiện thực hóa tầm nhìn 2026-2030. Việt Nam có đủ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa để trở thành một cường quốc du lịch, nhưng chỉ có thể làm được điều đó nếu tập trung phát triển chất lượng và hướng tới phân khúc khách hàng cao cấp, những người mang lại giá trị kinh tế bền vững nhất./.