Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, thời tiết rét đậm ở miền Bắc, có nơi xuống tới 0 độ C kèm mưa phùn, tạo ra môi trường đặc biệt nguy hiểm đối với hệ tim mạch, hô hấp, cơ xương khớp và cả sức khỏe tinh thần. Trong điều kiện này, cơ thể phải “gồng lên” để giữ ấm cho các cơ quan quan trọng như tim, não, phổi. Chỉ một yếu tố kích thích nhỏ như căng thẳng hoặc gắng sức cũng có thể trở thành “cú chốt” gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Để giảm nguy cơ đột quỵ, người dân cần tránh sốc lạnh khi di chuyển từ môi trường ấm ra ngoài trời. Khi cơ thể quen với nhiệt độ phòng khoảng 26 độ C, chỉ vài phút tiếp xúc với không khí 10–12 độ C cũng có thể khiến mạch máu co đột ngột, huyết áp tăng và tim phải làm việc quá sức. Cách an toàn là mặc đủ ấm ngay từ trong nhà, khoác thêm áo dày khi ra ngoài và dành vài phút cho cơ thể thích nghi ở khu vực đệm như hành lang hoặc sảnh trước cửa. Trong nhà, mỗi 2–3 giờ nên mở cửa sổ vài phút, sử dụng máy lọc không khí, duy trì độ ẩm phòng ở mức 40–60%, rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang nếu có người ho.

Với thói quen tắm gội, nhiệt độ nước lý tưởng nên duy trì ở mức 37–40 độ C. Khi tắm, cần thực hiện theo thứ tự từ chân, tay lên thân mình rồi mới đến đầu để mạch máu kịp thích nghi, tránh sốc nhiệt. Phòng tắm cần kín gió, có thảm chống trượt và tay vịn để phòng ngã.

Về dinh dưỡng, bữa sáng cần đủ chất đạm (thịt, trứng, đậu), tinh bột phức (gạo lứt, khoai, yến mạch) và rau quả tươi nhằm cung cấp năng lượng và giữ thân nhiệt ổn định. Trong mùa lạnh, có thể bổ sung các món ăn có tính ấm như cháo hành tía tô, canh xương hầm củ cải giúp lưu thông máu, giảm nghẹt mũi, ấm bụng và tốt cho khớp.

Người dân nên duy trì uống 1,5–2 lít nước ấm mỗi ngày để tránh tình trạng máu quá “đặc” và niêm mạc hô hấp bị khô. Các loại trà gừng, quế, mật ong hoặc nước chanh ấm giúp làm ấm cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa. Cần hạn chế rượu bia và các chất kích thích.

Đối với nhóm người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh mạch vành, tuyệt đối không tự ý bỏ hoặc giảm thuốc dù cảm thấy khỏe hơn. Việc tái khám định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ là rất cần thiết.

Giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng trong mùa lạnh. Mỗi ngày nên ngủ đủ 7–8 tiếng, phòng ngủ kín gió, chăn đủ ấm, tránh bật máy sưởi hoặc điều hòa suốt đêm vì không khí khô dễ gây viêm họng và khô da. Trước khi ngủ và sau khi thức dậy, nên tập vài động tác giãn cơ nhẹ để máu lưu thông, giảm cứng khớp.

Đặc biệt, người dân cần ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết sớm đột quỵ: mặt méo lệch (Face), yếu tay chân (Arm), nói khó (Speech) và yếu tố thời gian (Time). Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cần gọi cấp cứu 115 ngay. Tuyệt đối không tự xoa bóp, cạo gió hay uống thuốc huyết áp, aspirin khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi việc trì hoãn có thể khiến bỏ lỡ “thời gian vàng” và làm bệnh trở nặng.