Làn sóng chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh tại Việt Nam đang tăng tốc, song hạ tầng trạm sạc vẫn là rào cản lớn nhất cản trở thị trường phát triển. Trong bối cảnh đó, các mô hình triển khai hiệu quả tại nhiều quốc gia châu Á được xem là những bài học đáng tham khảo.
Hiện nay, hệ thống trạm sạc trong nước chủ yếu mang tính khép kín, phục vụ riêng cho từng hãng xe, gây khó khăn trong kết nối và hạn chế sự phát triển của các trạm sạc độc lập đa thương hiệu. Tại các đô thị lớn, việc tìm kiếm vị trí sạc thuận tiện và an toàn vẫn là thách thức. Ông Bùi Văn Hữu, Chủ tịch HĐQT Công ty CP TMT Motors, cho biết Hà Nội và TP Hồ Chí Minh là hai thị trường xe điện lớn nhất cả nước nhưng lại thiếu nghiêm trọng hạ tầng trạm sạc, đặc biệt tại các khu chung cư và nhà dân chưa được quy hoạch phù hợp.
Trước thực trạng này, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng. Theo đó, Bộ Công Thương phải hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật trạm sạc trong quý III/2026, còn các địa phương cần ban hành cơ chế khuyến khích đầu tư trước tháng 9/2026. Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh cần có sự chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng, thể chế đến tiêu chuẩn kỹ thuật để phát triển ngành xe điện bền vững.
Một trong những kinh nghiệm nổi bật là mô hình trạm sạc phân tán tại Trung Quốc. Thay vì đầu tư các trạm quy mô lớn, quốc gia này phát triển các điểm sạc nhỏ, diện tích dưới 5m², bố trí tại tầng hầm chung cư, bãi đỗ xe công cộng hoặc ven đường. Hệ thống được quản lý qua ứng dụng thông minh, giúp điều phối phụ tải và thanh toán thuận tiện, đồng thời tích hợp các giải pháp an toàn như cảm biến nhiệt, tự ngắt điện.
Bên cạnh đó, mô hình đổi pin nhanh (chỉ mất 1–2 phút) cũng phát triển mạnh nhờ việc tiêu chuẩn hóa pin 48V và 60V. Tại Việt Nam, mô hình này từng được thử nghiệm nhưng chưa thành công do thiếu tiêu chuẩn chung và thị trường chưa đủ lớn. Hiện nay, một số doanh nghiệp như Selex Motors hay TMT Motors đang tái triển khai, song theo ông Phạm Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Ô tô, Xe đạp, Xe máy Việt Nam, việc xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chung cho pin và sạc là điều kiện tiên quyết.
Ở góc độ quy hoạch đô thị, Hàn Quốc cho thấy hiệu quả khi tích hợp trạm sạc vào hệ thống giao thông công cộng. Các điểm sạc được bố trí tại bãi xe, trạm metro hoặc điểm dừng xe buýt, giúp người dân tận dụng thời gian di chuyển để sạc xe, đồng thời tối ưu không gian đô thị.
Trong khi đó, Ấn Độ và Indonesia lại nổi bật với mô hình hợp tác công – tư (PPP). Chính phủ hỗ trợ quỹ đất và ưu đãi thuế, đổi lại doanh nghiệp phải triển khai trạm sạc tại nhiều khu vực, bao gồm cả nơi có thu nhập thấp, nhằm đảm bảo tiếp cận công bằng.
Ngoài hạ tầng, yếu tố tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng xe điện. Theo ông Phạm Văn Quân, việc phát triển tín dụng xanh, với lãi suất thấp hơn 2–3% so với thị trường, sẽ tạo động lực lớn cho người tiêu dùng.
Tổng thể, với nền tảng pháp lý từ Chỉ thị 09/CT-TTg cùng việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam có thể đẩy nhanh tiến trình điện hóa giao thông. Việc kết hợp mô hình trạm sạc phân tán, tiêu chuẩn hóa công nghệ và chính sách xã hội hóa được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho hạ tầng, mở ra giai đoạn phát triển mới cho thị trường xe điện.
Bình luận
0