Sự phổ biến ngày càng tăng của xe điện đang kéo theo những thay đổi trong hành vi lái xe trên đường. Một trong những khác biệt dễ gây bất ngờ nhất là cơ chế phanh tái sinh – hệ thống cho phép xe giảm tốc mà không cần đạp phanh theo cách truyền thống.

Anh Hoàng Anh, tài xế thường xuyên lái xe đường dài, cho biết từng cảm thấy căng thẳng khi đi sau một xe điện trên cao tốc giờ cao điểm. Theo anh, có những thời điểm xe phía trước giảm tốc khá nhanh nhưng đèn phanh không sáng, khiến việc phán đoán trở nên khó khăn. Tình huống này dễ xảy ra khi xe điện để mức phanh tái sinh cao hoặc sử dụng kiểm soát hành trình thích ứng.

Thực tế, đây không phải hiện tượng cá biệt. Tổ chức Consumer Reports từng thử nghiệm 24 mẫu xe điện và ghi nhận một số mẫu không kích hoạt đèn phanh trong một số tình huống phanh tái sinh. Điều này cho thấy sự khác biệt trong cách các hãng xe lập trình hệ thống chiếu sáng cảnh báo phía sau.

Trên xe điện, khi người lái nhả chân ga, mô-tơ điện có thể chuyển sang chế độ phát điện để nạp lại pin. Quá trình này đồng thời tạo ra lực cản, giúp xe chậm lại mà không cần dùng phanh ma sát. Đây chính là phanh tái sinh.

Tùy theo mức độ giảm tốc, hệ thống sẽ quyết định có bật đèn phanh hay không. Theo tiêu chuẩn an toàn quốc tế, nếu gia tốc giảm vượt một ngưỡng nhất định, đèn phanh phải sáng kể cả khi người lái không đạp phanh. Tuy nhiên, ở mức giảm tốc nhẹ hoặc trung bình – thường xảy ra khi chỉ nhả ga – đèn có thể không bật dù vận tốc thực tế đang giảm đáng kể.

Khác với xe động cơ đốt trong, nơi việc giảm tốc mạnh gần như luôn đi kèm đèn phanh, xe điện có thể chậm lại “âm thầm” hơn. Nếu tài xế phía sau chỉ dựa vào tín hiệu đèn phanh để phản xạ, nguy cơ bị thu hẹp khoảng cách an toàn là rất cao.

Khi lưu thông phía sau xe điện, điều quan trọng nhất là không phụ thuộc hoàn toàn vào đèn phanh để nhận biết xe phía trước đang giảm tốc. Thay vào đó, tài xế cần quan sát sự thay đổi khoảng cách thực tế giữa hai xe – kỹ năng vốn được coi là nền tảng của lái xe an toàn.

Việc giữ khoảng cách đủ xa càng trở nên cần thiết trong điều kiện giao thông đông đúc, khi xe phía trước có thể liên tục thay đổi tốc độ. Ở những đoạn đường đổ dốc hoặc khu vực mật độ xe cao, người lái càng nên bao quát toàn bộ dòng phương tiện phía trước thay vì chỉ chăm chú vào một chiếc xe.

Nhiều chuyên gia cũng khuyến nghị tài xế quan sát chuyển động tổng thể của dòng xe xung quanh để phát hiện sớm xu hướng giảm tốc, thay vì chờ tín hiệu đèn phanh. Nếu phương tiện được trang bị các hệ thống hỗ trợ như cảnh báo va chạm phía trước hoặc kiểm soát hành trình thích ứng, người lái nên tận dụng để duy trì khoảng cách an toàn chủ động hơn.

Sự xuất hiện của xe điện đặt ra yêu cầu thích nghi mới cho mọi tài xế. Hiểu rõ đặc tính vận hành của phương tiện xung quanh không chỉ giúp hành trình bớt căng thẳng mà còn góp phần giảm nguy cơ va chạm trong điều kiện giao thông ngày càng phức tạp.