Từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường vật liệu xây dựng ghi nhận nhiều biến động đáng chú ý, đặc biệt ở nhóm vật liệu thô như cát, đá xây dựng. Nguồn cung khan hiếm tại một số khu vực trong khi nhu cầu gia tăng mạnh đã khiến giá nhiều mặt hàng tăng cao, tạo áp lực lớn đối với các nhà thầu và chủ đầu tư.
Ảnh: TL
Theo Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, giá cát, đá, gạch xây dựng tại nhiều địa phương đã tăng từ 15% đến 25%, thậm chí có thời điểm tăng tới 50% so với đầu năm. Giá cát vàng từ khoảng 600.000 đồng/m3 đã tăng lên 750.000 đồng/m3, trong khi đá xây dựng từ mức 500.000 đồng/m3 lên khoảng 750.000 - 780.000 đồng/m3.
Diễn biến này khiến chi phí thi công tăng đáng kể, đồng thời làm phát sinh nguy cơ chậm tiến độ ở nhiều dự án. Các chuyên gia dự báo tổng chi phí xây dựng trong năm nay có thể tăng thêm từ 7% đến 10% do tác động từ giá vật liệu và chi phí nhân công. Vì vậy, các chủ đầu tư và nhà thầu được khuyến cáo rà soát, cập nhật lại dự toán ngay từ giai đoạn đấu thầu nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.
Nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án giao thông quy mô lớn như cao tốc, đường vành đai, sân bay và cảng biển đang ở mức rất cao tại nhiều địa phương. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng cùng chủ đầu tư phải có phương án bảo đảm nguồn cung ổn định để không ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Tại dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, giá một số loại vật liệu như nhựa đường và bê tông nhựa nhập khẩu từ Trung Đông từng tăng từ 50% đến 120%. Trong nước, nhiều loại vật liệu như cát, đá, cấp phối đá dăm và bê tông thương phẩm cũng có thời điểm tăng giá đáng kể.
Ông Vũ Phạm Nguyên An, Giám đốc Ban Quản lý Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cho biết giai đoạn từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 4 xuất hiện nhiều biến động do ảnh hưởng từ tình hình tại Trung Đông cũng như giá nguyên liệu, nhiên liệu thế giới. Tuy nhiên, thông qua sự phối hợp của các cơ quan chức năng tại TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai, đến nay nguồn cung đá, cát và xi măng cho dự án cơ bản đã được giải quyết.
Để hỗ trợ các nhà thầu, Bộ Xây dựng đã đề nghị tỉnh Đồng Nai thường xuyên cập nhật chỉ số giá sát thực tế, công bố giá vật liệu theo quy định và ưu tiên nguồn cung cho các gói thầu đang triển khai.
Tại TP Hồ Chí Minh, dự án Vành đai 3 dự kiến cần khoảng 1,5 triệu m3 vật liệu từ nay đến cuối năm, chủ yếu là cấp phối đá dăm. Các nhà thầu hiện đang tích cực tìm kiếm nguồn cung từ các mỏ đá trên địa bàn TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai nhằm bảo đảm tiến độ thi công.
Không chỉ các dự án trọng điểm quốc gia, nhiều công trình hạ tầng đô thị cũng đang chịu tác động từ tình trạng thiếu hụt vật liệu và biến động giá cả.
Đặc thù của nhóm vật liệu như cát, đá và đất san lấp là phụ thuộc lớn vào công tác quy hoạch và cấp phép khai thác mỏ tại địa phương. Vì vậy, tính ổn định của nguồn cung và giá cả thường thấp hơn so với các sản phẩm công nghiệp.
Để ứng phó với thực trạng này, nhiều nhà thầu đã thay đổi phương thức tổ chức thi công, chủ động tập kết và dự trữ vật liệu ngay khi có điều kiện mặt bằng nhằm tránh tình trạng gián đoạn thi công khi nguồn cung gặp khó khăn.
Theo anh Lê Hoàng Anh, Chỉ huy trưởng Công ty Cổ phần Đầu tư Everest, một số loại vật liệu đã tăng giá tới 40-50%, gây nhiều khó khăn cho nhà thầu trong việc huy động nguồn hàng. Đơn vị đang tăng cường thiết bị, phương tiện và chủ động tích trữ vật liệu tại công trường để bảo đảm tiến độ.
Tại tỉnh Lạng Sơn, ông Mai Minh Hiếu, Giám đốc Dự án Khu đô thị sinh thái xanh, cho biết chính quyền địa phương đã tích cực phối hợp tháo gỡ các khó khăn liên quan đến giải phóng mặt bằng cũng như thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản, góp phần hỗ trợ đơn vị thi công.
Tuy nhiên, không phải địa phương nào cũng có lợi thế về nguồn vật liệu. Nhiều tỉnh như Hưng Yên không có đủ mỏ đất, mỏ đá hay mỏ cát để phục vụ nhu cầu xây dựng, buộc các nhà thầu phải mua vật liệu từ địa phương khác, kéo theo chi phí vận chuyển tăng cao và công tác điều phối trở nên phức tạp hơn.
Theo các chuyên gia, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở khoảng cách nguồn cung mà còn xuất phát từ những hạn chế trong công tác quy hoạch, khảo sát và quản lý các mỏ vật liệu. Việc thiếu dữ liệu đầy đủ về trữ lượng và chất lượng mỏ khiến quá trình khai thác, phân bổ nguồn lực chưa thực sự hiệu quả.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC), cho rằng việc khảo sát và xác định chính xác trữ lượng, chất lượng các mỏ vật liệu vẫn còn nhiều bất cập. Trong nhiều trường hợp, chỉ khi triển khai dự án, các nhà thầu mới tiến hành khảo sát và đề xuất vị trí mỏ để cơ quan quản lý xem xét phân bổ.
Dự báo trong những tháng cuối năm, giá cát, đá, xi măng và nhiều loại vật liệu thô khác sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng do nhu cầu từ các dự án giao thông và hạ tầng đô thị bước vào giai đoạn tăng tốc.
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường liên kết vùng, việc bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cần được xác định là nhiệm vụ mang tính chiến lược. Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý trong việc tháo gỡ vướng mắc về khai thác, điều phối nguồn vật liệu và điều chỉnh khung giá phù hợp với thực tế thị trường, qua đó bảo đảm tiến độ cũng như hiệu quả đầu tư của các dự án.
Bình luận
0