Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người lựa chọn làm việc, học tập hoặc giải trí đến tận khuya rồi ngủ vào ban ngày để bù lại thời gian nghỉ ngơi. Mặc dù tổng số giờ ngủ có thể vẫn đủ, nhưng việc ngủ không đúng nhịp sinh học tự nhiên khiến cơ thể khó phục hồi hoàn toàn và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Ảnh: TL
Rối loạn đồng hồ sinh học
Cơ thể con người hoạt động theo nhịp sinh học khoảng 24 giờ, còn gọi là đồng hồ sinh học. Chu kỳ này điều hòa thời điểm ngủ - thức, thân nhiệt, quá trình tiết hormone, chuyển hóa năng lượng và nhiều hoạt động quan trọng khác.
Khi thường xuyên thức đêm và ngủ ban ngày, đồng hồ sinh học bị xáo trộn. Não bộ và các cơ quan trong cơ thể không còn hoạt động đồng bộ, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc.
Ánh sáng mặt trời cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hormone melatonin - hormone giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ. Việc ngủ vào ban ngày và tiếp xúc nhiều với ánh sáng nhân tạo vào ban đêm có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, dù thời gian ngủ vẫn đủ.
Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa
Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng thiếu ngủ hoặc ngủ lệch nhịp sinh học kéo dài có liên quan đến tăng huyết áp, bệnh tim mạch, béo phì và đái tháo đường type 2.
Thức khuya thường đi kèm với thói quen ăn đêm, ít vận động và sử dụng nhiều đồ uống chứa caffeine hoặc nước ngọt có đường. Những yếu tố này góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết, rối loạn mỡ máu và tích tụ mỡ nội tạng.
Ngoài ra, việc ngủ không đúng giờ còn có thể ảnh hưởng đến quá trình điều hòa hormone kiểm soát cảm giác đói và no, khiến nhiều người ăn nhiều hơn bình thường và khó kiểm soát cân nặng.
Ảnh hưởng đến não bộ và sức khỏe tinh thần
Một giấc ngủ chất lượng giúp não bộ xử lý thông tin, củng cố trí nhớ và phục hồi sau một ngày làm việc.
Ngược lại, ngủ ngày, thức đêm kéo dài có thể làm giảm khả năng ghi nhớ, giảm tập trung, phản xạ chậm và tăng nguy cơ mắc các vấn đề về tâm lý như căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm.
Ở học sinh, sinh viên và người lao động trí óc, việc thường xuyên thức khuya còn làm giảm hiệu quả học tập, sáng tạo và khả năng ra quyết định.
Suy giảm miễn dịch
Trong khi ngủ, cơ thể sản sinh nhiều chất giúp tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch và phục hồi các tổn thương.
Nếu giấc ngủ bị rút ngắn hoặc diễn ra không đúng thời điểm sinh học, khả năng chống lại vi khuẩn, virus của cơ thể có thể suy giảm. Người thường xuyên thức khuya dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, cảm cúm và cần nhiều thời gian hơn để hồi phục sau khi ốm.
Làm sao để hạn chế tác hại?
Các chuyên gia khuyến cáo người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 giờ mỗi đêm và cố gắng duy trì thời gian đi ngủ, thức dậy ổn định.
Nên hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính hoặc các thiết bị phát ánh sáng xanh trước khi ngủ; tránh uống cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực vào buổi tối.
Đối với những người buộc phải làm việc theo ca đêm, cần tạo môi trường ngủ yên tĩnh, tối và mát khi nghỉ ban ngày; đồng thời duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập thể dục đều đặn và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến rối loạn giấc ngủ.
Ngủ ngày để bù cho việc thức đêm có thể giúp giảm cảm giác mệt mỏi trước mắt, nhưng không thể thay thế hoàn toàn lợi ích của giấc ngủ đúng nhịp sinh học. Duy trì thói quen ngủ đúng giờ, ngủ đủ giấc và hạn chế thức khuya vẫn là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần lâu dài.
Bình luận
0