Đâu là chuẩn tham chiếu?

Theo giới chuyên gia, việc định giá Greenland là một bài toán “gần như không thể đo lường” nhằm đưa ra một con số vừa có ý nghĩa thực chất, vừa có thể chấp nhận được.

“Không tồn tại một thị trường mua bán quốc gia hay vùng lãnh thổ”, ông Nick Kounis, kinh tế trưởng của ngân hàng ABN AMRO (Hà Lan), nhận định, đồng thời cho rằng hiện không có bất kỳ khuôn khổ chung nào được quốc tế thừa nhận để định giá một vùng đất.

Những nỗ lực tìm kiếm các tiền lệ lịch sử làm cơ sở tham chiếu cho một mức giá “hợp lý” cũng gặp nhiều trở ngại. Năm 1946, Mỹ từng đề nghị mua Greenland từ Đan Mạch với giá 100 triệu USD, song đề xuất này đã bị từ chối. Nếu quy đổi theo thời giá hiện nay, con số trên tương đương khoảng 1,6 tỷ USD.

Tuy nhiên, mức giá này không còn giá trị tham chiếu, bởi cả nền kinh tế Mỹ lẫn Đan Mạch đã tăng trưởng mạnh mẽ trong hơn 8 thập niên qua. Quan trọng hơn, con số đó không phản ánh giá trị tương đối của Greenland và các nguồn tài nguyên của hòn đảo trong bối cảnh kinh tế toàn cầu thập niên 2020.

Các thương vụ lịch sử như Mỹ mua Louisiana từ Pháp với giá 15 triệu USD năm 1803 hay mua Alaska từ Nga với giá 7,2 triệu USD năm 1867 cũng không được xem là tiền lệ hữu ích. Trước hết, cả Pháp và Nga khi đó đều chủ động bán lãnh thổ. Bên cạnh đó, việc quy đổi các con số này sang hiện tại còn phụ thuộc vào hàng loạt biến số như lạm phát, giá đất và tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế địa phương.

Bài toán định giá đầy phức tạp

Ngay cả khi coi Greenland như một “doanh nghiệp”, việc định giá hòn đảo này vẫn đối mặt với nhiều yếu tố khó lường.

Ngân hàng Trung ương Đan Mạch cho biết, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Greenland năm 2023 – chủ yếu dựa vào ngành đánh bắt cá – chỉ đạt khoảng 3,6 tỷ USD. Tuy nhiên, ngay cả khi lấy con số này làm điểm xuất phát, cũng không rõ nên áp dụng hệ số nào để xác định mức định giá phù hợp.

Ngoài ra, khoảng một nửa ngân sách công của Greenland hiện phụ thuộc vào các khoản trợ cấp từ Đan Mạch, dùng để tài trợ cho y tế, giáo dục và duy trì cơ sở hạ tầng tại vùng lãnh thổ có mật độ dân cư rất thấp này.

Dù vậy, nhiều ước tính cho rằng trữ lượng khoáng sản và năng lượng của Greenland có thể có giá trị lên tới hàng trăm tỷ USD, thậm chí cao hơn. Các khảo sát địa chất toàn diện trên toàn bộ hòn đảo vẫn chưa được tiến hành, nhưng một nghiên cứu năm 2023 cho thấy 25 trong số 34 loại khoáng sản được Ủy ban châu Âu xếp vào nhóm “nguyên liệu thô quan trọng” đều hiện diện tại Greenland.

Tuy nhiên, việc quy đổi tiềm năng này thành giá trị cụ thể gặp ít nhất hai trở ngại lớn. Thứ nhất, Greenland hiện cấm khai thác dầu mỏ và khí đốt vì lý do môi trường, trong khi ngành khai khoáng vấp phải nhiều rào cản thủ tục và sự phản đối của người dân bản địa. Thứ hai, các thương vụ khai khoáng hay năng lượng thông thường không bao hàm việc chuyển giao chủ quyền lãnh thổ – yếu tố đặc biệt nhạy cảm trong trường hợp Greenland, nơi người Inuit khẳng định quyền sở hữu lịch sử và văn hóa của họ.

“Ngay khi bạn phải tính đến những yếu tố vô hình như văn hóa và lịch sử của các cộng đồng bản địa, thì việc định giá trở nên bất khả thi. Hoàn toàn không có cách nào để làm điều đó. Chính vì vậy, ý tưởng này là vô lý”, Tiến sĩ Andreas Osthagen, Giám đốc nghiên cứu về chính trị Bắc Cực và đại dương tại Viện Fridtjof Nansen (Na Uy), nhận định.

Đòn bẩy đàm phán?

Theo các chuyên gia, mong muốn của Mỹ trong việc mua Greenland không chỉ khó khả thi về mặt chính trị mà còn không thể định giá một cách chính xác. Cả Đan Mạch và chính quyền Greenland nhiều lần khẳng định sẽ không bán hòn đảo, bất chấp các áp lực từ Washington.

Hiện chính quyền Tổng thống Trump cho biết mọi phương án vẫn đang được cân nhắc, bao gồm cả hành động quân sự, nhằm giành quyền kiểm soát một vùng lãnh thổ mà Mỹ coi là có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia, nơi nước này đã duy trì một sự hiện diện quân sự quy mô nhỏ.

Cuộc gặp dự kiến vào tuần tới giữa Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và các lãnh đạo Đan Mạch được kỳ vọng sẽ làm rõ hơn ý định của Washington.

Ông Nick Kounis cho rằng Tổng thống Trump có thể đang sử dụng một “kịch bản quen thuộc”, tạo ra lập trường cứng rắn nhằm gây sức ép và làm mềm quan điểm của đối phương. “Rất có thể, toàn bộ câu chuyện này chỉ nhằm tạo thêm đòn bẩy cho các cuộc đàm phán trong tương lai”, ông Kounis nhận định.