Hoàn thành kỳ thi sát hạch và nhận giấy phép lái xe là cột mốc đáng nhớ với bất kỳ học viên nào. Tuy nhiên, nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần có bằng là đã đủ khả năng xử lý mọi tình huống trên đường. Thực tế, tấm bằng chỉ xác nhận người lái đã đáp ứng điều kiện pháp lý và nắm được kỹ năng cơ bản, còn để lái xe an toàn trong môi trường giao thông phức tạp lại là một câu chuyện khác.
Theo ghi nhận thực tế, không ít va chạm và sự cố giao thông xảy ra với những tài xế mới trong những tuần hoặc vài tháng đầu tiên sau khi lấy bằng. Nguyên nhân không hẳn vì họ không nắm luật, mà chủ yếu do thiếu trải nghiệm thực tế, tâm lý dễ lúng túng và chưa có phản xạ xử lý tình huống.
Các chuyên gia giao thông cho rằng, sau khi thi đỗ giấy phép lái xe, người học vẫn cần trải qua một giai đoạn rất quan trọng nhưng thường bị bỏ quên, đó là giai đoạn tập lái độc lập có hướng dẫn. Đây chính là quãng chuyển tiếp từ việc “biết lái trong sân sát hạch” sang “lái an toàn ngoài đời thực”.
Trong quá trình học và thi, học viên chủ yếu làm quen với những kỹ năng nền tảng như khởi hành, dừng đỗ, ghép xe, đi đúng làn hay xử lý một số bài thi cố định. Môi trường này giúp người học nắm thao tác nhưng chưa phản ánh hết những áp lực thực tế ngoài đường.
Khi tham gia giao thông, tài xế phải đối diện với vô số tình huống khó lường như dòng xe đông đúc, xe máy bất ngờ tạt đầu, người đi bộ băng qua đường, áp lực còi xe phía sau, điểm mù xe lớn, đường hẹp, trời mưa hay việc tìm chỗ đỗ xe ở khu dân cư đông đúc. Đây đều là những tình huống mà giáo trình sát hạch khó có thể mô phỏng đầy đủ.
Chính vì vậy, nhiều tài xế mới rơi vào hai trạng thái phổ biến: hoặc đỗ bằng nhưng không dám cầm lái, hoặc quá tự tin và nhanh chóng lúng túng khi gặp sự cố ngoài dự kiến. Nếu bỏ qua giai đoạn chuyển tiếp để rèn luyện thực chiến, người lái sẽ thiếu đi mắt xích quan trọng giữa lý thuyết và kinh nghiệm, từ đó làm tăng nguy cơ va chạm.
Theo kinh nghiệm của nhiều giáo viên dạy lái, khoảng từ 1 đến 3 tháng đầu sau khi lấy bằng là thời gian rất quan trọng để hình thành phản xạ và thói quen lái xe an toàn. Đây không phải lúc để cố gắng chạy thật nhiều kilomet, mà là giai đoạn lái có kiểm soát, tăng dần mức độ khó và luôn nhận được góp ý từ người có kinh nghiệm.
Người mới nên bắt đầu với những cung đường ngắn, ít phương tiện, quen thuộc để tập thuần thục kỹ năng căn xe, giữ khoảng cách, quan sát gương, chuyển làn, quay đầu, lùi đỗ hay dừng chờ đèn đỏ. Khi tâm lý đã ổn định hơn, mới nên chuyển sang môi trường đông đúc hơn như giờ cao điểm, cầu vượt, bãi đỗ chật hoặc tuyến đường hỗn hợp.
Việc tăng dần độ khó như vậy giúp người lái hình thành phản xạ tự nhiên dưới áp lực giao thông thay vì mất bình tĩnh. Đây cũng là giai đoạn người lái học được kỹ năng quan trọng nhất mà bài thi không thể mang lại đầy đủ, đó là khả năng phán đoán rủi ro trước khi tình huống xấu xảy ra.
Một sai lầm khá phổ biến hiện nay là nhiều người vừa lấy bằng đã tự lái xe đường dài hoặc đi vào khu vực giao thông phức tạp mà không có người hỗ trợ. Tâm lý “đã có bằng thì lái được” dễ khiến tài xế mới chủ quan, trong khi chỉ cần một sự cố như chết máy giữa ngã tư, lùi xe sai góc, đạp nhầm chân ga hoặc bị xe máy chen kín hai bên cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
Vì vậy, trong những chuyến đi đầu tiên, người mới nên có một tài xế giàu kinh nghiệm ngồi cùng để nhắc nhở quan sát, hỗ trợ chọn vị trí xe và trấn an tâm lý khi gặp áp lực. Sự hiện diện của người hướng dẫn không chỉ giúp sửa lỗi thao tác mà còn là điểm tựa rất lớn để người mới tự tin nhưng không chủ quan.
Thực tế cho thấy, nhóm tài xế ít kinh nghiệm luôn có tỷ lệ va quệt cao hơn ở các lỗi như chuyển hướng thiếu quan sát, đỗ xe va chạm, xử lý chậm khi gặp chướng ngại vật hoặc mất bình tĩnh khi đường đông. Những lỗi này phần lớn không đến từ việc không thuộc luật mà do chưa đủ giờ lái thực tế.
Bởi vậy, nhiều trung tâm đào tạo hiện nay khuyến khích học viên sau khi đỗ sát hạch tiếp tục tham gia các buổi bổ trợ lái xe đường trường, lái xe đô thị hoặc kèm riêng xử lý tình huống. Chi phí cho vài buổi tập bổ sung không lớn nhưng có thể giúp người lái tránh được những tổn thất lớn hơn rất nhiều như va quệt, hỏng xe, bồi thường hay tai nạn đáng tiếc.
Giấy phép lái xe chỉ là cánh cửa bước vào hành trình cầm lái, còn giai đoạn hậu sát hạch mới là lúc biến kiến thức thành kỹ năng sống còn. Nếu bỏ qua quãng thời gian rèn luyện này, nhiều người sẽ phải học bằng những va chạm ngoài đường với cái giá không hề nhỏ.
Ngược lại, chỉ cần dành thêm vài tuần hoặc vài tháng để tập lái bài bản sau khi lấy bằng, tài xế mới sẽ có thêm sự bình tĩnh, phản xạ và kinh nghiệm cần thiết để làm chủ vô lăng an toàn trong môi trường giao thông thực tế. Bởi trên đường phố, thứ bảo vệ người lái không phải là tấm giấy phép nằm trong ví, mà là những kỹ năng được tôi luyện sau ngày nhận bằng.
Bình luận
0