Theo thống kê tại Mỹ, khoảng 70 triệu người đang gặp các vấn đề liên quan đến giấc ngủ. Trong bối cảnh đó, melatonin dạng kẹo dẻo, dạng lỏng hoặc viên nén được nhiều người lựa chọn vì được truyền tai là “thực phẩm chức năng tự nhiên” giúp ngủ ngon.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đằng sau sự tiện lợi này vẫn tồn tại nhiều tranh luận về hiệu quả thực sự cũng như mức độ an toàn khi sử dụng lâu dài.

Melatonin là một hormone tự nhiên do tuyến tùng trong não sản sinh và có ở hầu hết các loài động vật có vú. Hormone này đóng vai trò điều chỉnh nhịp sinh học 24 giờ của cơ thể.

Theo bà Jennifer Martin, nhà tâm lý học tại Đại học Quốc tế Florida, melatonin không trực tiếp gây buồn ngủ như thuốc an thần. Thay vào đó, khi ánh sáng giảm dần vào buổi tối, nồng độ melatonin trong máu tăng lên, gửi tín hiệu sinh học giúp cơ thể chuẩn bị bước vào trạng thái nghỉ ngơi.

Hormone này giúp làm dịu các tín hiệu kích thích trong cơ thể, từ đó hỗ trợ quá trình đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn.

Dù được đánh giá là tương đối an toàn khi sử dụng trong thời gian ngắn, melatonin vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ như đau đầu, chóng mặt hoặc buồn nôn.

Ông Jamie Zeitzer, chuyên gia về giấc ngủ tại Đại học Stanford, cho biết nhiều sản phẩm thương mại chứa liều lượng melatonin cao hơn nhiều so với lượng hormone cơ thể tự sản sinh.

Một số sản phẩm có thể chứa tới 40 mg melatonin, trong khi liều khuyến cáo thông thường chỉ khoảng 1–2 mg. Việc dùng liều cao có thể gây cảm giác uể oải, lờ đờ và mất tập trung vào sáng hôm sau – hiện tượng thường được gọi là “hangover”.

Ngoài ra, một báo cáo công bố tại hội nghị y khoa của Đại học Y khoa Downstate vào tháng 11/2025 đã phân tích hồ sơ y tế của hơn 65.000 người trưởng thành bị mất ngủ tại Anh.

Kết quả cho thấy 5% trong số những người dùng melatonin kéo dài trên một năm bị suy tim, so với mức 3% ở nhóm không sử dụng. Nhóm dùng melatonin lâu năm cũng có nguy cơ nhập viện vì suy tim cao gấp ba lần và nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân gần gấp đôi.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng kết quả này chưa đủ để khẳng định melatonin là nguyên nhân trực tiếp. Mất ngủ kéo dài mới có thể là yếu tố gây áp lực lên hệ tim mạch.

Một vấn đề khác nằm ở quy trình sản xuất. Vì melatonin được xếp vào nhóm thực phẩm chức năng, sản phẩm này không phải trải qua quá trình kiểm soát nghiêm ngặt trước khi đưa ra thị trường bởi Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA).

Một nghiên cứu năm 2017 cho thấy hàm lượng melatonin thực tế trong các sản phẩm thương mại có thể dao động từ thấp hơn 80% đến cao hơn 470% so với con số ghi trên nhãn.

Các bác sĩ khuyến cáo người dùng nên chọn những sản phẩm có chứng nhận của U.S. Pharmacopeia (USP) để đảm bảo thành phần đúng như công bố.

Nhiều phụ huynh hiện sử dụng melatonin để giúp trẻ ngủ sớm hơn. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc này chỉ nên áp dụng trong những trường hợp đặc biệt, như trẻ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ hoặc các hội chứng thần kinh gây rối loạn nhịp sinh học.

Với trẻ phát triển bình thường, việc sử dụng hormone cần được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng tới hệ nội tiết tự nhiên.

Theo các thử nghiệm lâm sàng, hiệu quả của melatonin trong điều trị mất ngủ khá khiêm tốn. Trung bình, người dùng chỉ đi vào giấc ngủ nhanh hơn khoảng 7 phút và ngủ lâu hơn khoảng 8 phút so với nhóm dùng giả dược.

Bà Jennifer Martin cho rằng hiệu quả của melatonin đôi khi đến từ hiệu ứng giả dược, khi người dùng tin rằng mình đang sử dụng “thuốc ngủ” nên tâm lý trở nên thư giãn hơn.

Dù vậy, melatonin vẫn có thể hữu ích với những người bị lệch múi giờ (jet lag) hoặc làm việc theo ca.

Các chuyên gia khuyến nghị nếu sử dụng melatonin, người dùng nên bắt đầu với liều thấp 1–2 mg và uống trước giờ ngủ khoảng 2–3 giờ để hormone phát huy tác dụng.

Bên cạnh đó, việc cải thiện thói quen sinh hoạt như hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, giữ phòng ngủ tối và mát mẻ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Trong trường hợp mất ngủ kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ tìm nguyên nhân và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.