Các nghiên cứu về an toàn giao thông cho thấy, tài xế không cần mất tập trung trong thời gian dài để rơi vào tình huống nguy hiểm. Một nghiên cứu công bố năm 2013 chỉ ra rằng chỉ cần rời mắt khỏi đường hơn 2 giây, nguy cơ tai nạn có thể tăng gần 4 lần. Những khoảnh khắc ngắn như liếc điện thoại, chỉnh điều hòa hay suy nghĩ thoáng qua được xếp vào dạng “mất tập trung vi mô”.

Đây là trạng thái mà sự chú ý của tài xế bị gián đoạn chỉ trong một đến vài giây – không đủ lâu để nhận ra, nhưng đủ để làm đứt quãng quá trình quan sát liên tục. Trên cao tốc, nơi phương tiện di chuyển với tốc độ cao, những gián đoạn này có thể tạo ra “khoảng mù” nguy hiểm, khiến tài xế không kịp phản ứng với tình huống phía trước.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ đặc điểm của cao tốc. Khác với đường đô thị nhiều giao cắt, cao tốc thường thẳng, ít biến động, khiến việc lái xe trở nên đơn điệu. Khi xe chạy ổn định trong thời gian dài, não bộ có xu hướng giảm mức độ kích thích và chuyển sang trạng thái “tự động”. Tài xế vẫn điều khiển xe nhưng mức độ tập trung suy giảm, dễ rơi vào trạng thái lái theo quán tính.

Theo các chuyên gia, khi não không phải xử lý nhiều thông tin, nó dễ bị phân tán bởi những suy nghĩ khác hoặc các hành vi vô thức như nhìn điện thoại, điều chỉnh thiết bị trong xe. Hiện tượng này còn được gọi là “thôi miên cao tốc” – khi tài xế vẫn tỉnh táo nhưng không còn duy trì được sự chú ý cần thiết.

Mức độ nguy hiểm của mất tập trung vi mô càng rõ rệt khi xét đến tốc độ di chuyển. Ở vận tốc khoảng 100 km/h, mỗi giây xe đi được gần 28 m. Chỉ cần mất tập trung 2-3 giây, xe đã di chuyển 60-90 m mà không có sự kiểm soát đầy đủ. Trong khoảng cách đó, một tình huống bất ngờ như xe phía trước phanh gấp hoặc chuyển làn có thể xảy ra, khiến tài xế không kịp xử lý.

Để hạn chế nguy cơ này, tài xế cần duy trì sự tập trung liên tục trong suốt hành trình. Trước khi lái xe, cần đảm bảo cơ thể tỉnh táo, ngủ đủ giấc. Trong quá trình di chuyển, nên chủ động quan sát môi trường xung quanh để giữ não bộ luôn trong trạng thái xử lý thông tin.

Ngoài ra, việc nghe các nội dung có tính tương tác như tin tức hoặc podcast có thể giúp duy trì sự tỉnh táo mà không gây phân tâm. Quan trọng nhất, tài xế cần hạn chế tối đa các hành động khiến mắt rời khỏi đường, dù chỉ trong thời gian rất ngắn.

Khi xuất hiện dấu hiệu mất tập trung như lơ đãng, phản xạ chậm hoặc không nhớ rõ đoạn đường vừa đi, tài xế nên chủ động dừng nghỉ. Việc nhận diện sớm và xử lý kịp thời sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tai nạn trên cao tốc.