Mật ong có thực sự tốt cho trẻ sơ sinh? Chuyên gia cảnh báo nguy cơ nhiều cha mẹ vẫn chủ quan

Mật ong là thực phẩm bổ dưỡng nhưng không dành cho mọi lứa tuổi

Mật ong từ lâu được xem là thực phẩm giàu dinh dưỡng, chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin, khoáng chất và các hợp chất có lợi cho sức khỏe. Trong dân gian, mật ong còn được sử dụng để làm dịu cơn ho, giảm đau họng hoặc kết hợp với các nguyên liệu khác để bồi bổ cơ thể.

Chính vì những lợi ích này, không ít cha mẹ cho rằng trẻ sơ sinh cũng có thể sử dụng mật ong với lượng nhỏ để tăng sức đề kháng hoặc chữa một số triệu chứng thông thường.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhi khoa, trẻ dưới 12 tháng tuổi tuyệt đối không nên sử dụng mật ong, dù chỉ một lượng rất nhỏ.

Nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ sơ sinh

Lý do quan trọng nhất khiến mật ong không được khuyến cáo cho trẻ nhỏ là nguy cơ nhiễm vi khuẩn Clostridium botulinum dưới dạng bào tử.

Các bào tử này có thể tồn tại tự nhiên trong đất, bụi và đôi khi xuất hiện trong mật ong. Đối với người lớn và trẻ lớn, hệ tiêu hóa đã phát triển đủ để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn. Nhưng ở trẻ dưới 1 tuổi, hệ vi sinh đường ruột còn non yếu nên bào tử có thể phát triển, sinh độc tố gây ngộ độc botulinum ở trẻ sơ sinh.

Đây là một bệnh hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây yếu cơ, suy hô hấp và thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Những dấu hiệu cha mẹ cần nhận biết

Triệu chứng ngộ độc botulinum thường xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày kể từ khi trẻ ăn phải thực phẩm chứa bào tử vi khuẩn.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

Táo bón kéo dài bất thường. Trẻ bú yếu hoặc bỏ bú. Khóc nhỏ, yếu hơn bình thường. Cơ mềm nhũn, giảm trương lực cơ. Mắt lờ đờ, sụp mi. Khó nuốt, chảy nhiều nước dãi. Khó thở hoặc thở yếu.

Nếu trẻ có những biểu hiện trên, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị.

Không chỉ ăn trực tiếp, nhiều cách sử dụng khác cũng tiềm ẩn nguy cơ

Một số phụ huynh cho rằng chỉ cần không cho trẻ ăn mật ong trực tiếp thì sẽ an toàn.

Thực tế, các chuyên gia lưu ý trẻ dưới 12 tháng tuổi cũng không nên sử dụng các sản phẩm có chứa mật ong, chẳng hạn như:

Nước pha mật ong. Mật ong pha với chanh. Mật ong trộn bột ăn dặm. Mật ong bôi lên núm ti giả hoặc đầu ti mẹ. Các loại bánh, thực phẩm chưa được xác định rõ thành phần có chứa mật ong.

Ngay cả khi mật ong là nguyên liệu tự nhiên hoặc được quảng cáo là "nguyên chất", nguy cơ tồn tại bào tử Clostridium botulinum vẫn không thể loại bỏ hoàn toàn.

Sau 12 tháng tuổi trẻ có thể dùng mật ong không?

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, khi trẻ đủ 12 tháng tuổi, hệ tiêu hóa đã phát triển hoàn thiện hơn, nguy cơ mắc ngộ độc botulinum giảm đáng kể.

Ở giai đoạn này, cha mẹ có thể cho trẻ làm quen với mật ong với lượng nhỏ nếu trẻ không có tiền sử dị ứng và bảo đảm mật ong có nguồn gốc rõ ràng.

Tuy nhiên, mật ong vẫn là thực phẩm chứa nhiều đường tự nhiên nên không nên lạm dụng. Việc sử dụng quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ sâu răng, thừa cân và hình thành thói quen ăn ngọt từ sớm.

Những quan niệm sai lầm vẫn còn phổ biến

Nhiều gia đình vẫn truyền tai nhau những kinh nghiệm như:

Cho trẻ sơ sinh uống mật ong để trị ho. Chấm mật ong vào miệng giúp sạch lưỡi. Pha mật ong vào sữa để trẻ ngủ ngon. Dùng mật ong tăng sức đề kháng.

Các bác sĩ khẳng định không có bằng chứng khoa học nào chứng minh những phương pháp này an toàn đối với trẻ dưới 1 tuổi, trong khi nguy cơ ngộ độc botulinum đã được ghi nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Đối với trẻ bị ho, sốt hoặc mắc các bệnh hô hấp, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì tự ý áp dụng các mẹo dân gian.

Cha mẹ cần lưu ý gì?

Để bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ, các chuyên gia khuyến cáo:

Tuyệt đối không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi sử dụng mật ong dưới bất kỳ hình thức nào. Đọc kỹ thành phần của các loại thực phẩm chế biến sẵn dành cho trẻ. Không nghe theo các mẹo truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường sau ăn, cần đưa đến cơ sở y tế ngay. Chỉ sử dụng mật ong khi trẻ đã trên 1 tuổi và với lượng phù hợp.

Phòng bệnh luôn tốt hơn điều trị

Ngộ độc botulinum ở trẻ sơ sinh tuy hiếm gặp nhưng có thể để lại hậu quả rất nghiêm trọng. Trong khi đó, chỉ cần trì hoãn việc cho trẻ sử dụng mật ong đến sau 12 tháng tuổi là cha mẹ đã có thể giảm thiểu gần như hoàn toàn nguy cơ này.

Các bác sĩ nhấn mạnh, trong năm đầu đời, nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ vẫn là sữa mẹ hoặc sữa công thức phù hợp, kết hợp chế độ ăn dặm khoa học khi đến thời điểm thích hợp. Việc sử dụng bất kỳ thực phẩm nào ngoài khuyến cáo nên được tham khảo ý kiến của nhân viên y tế.

Một thay đổi nhỏ trong thói quen chăm sóc con có thể mang lại sự bảo vệ lớn đối với sức khỏe và sự phát triển an toàn của trẻ trong những năm đầu đời.