CHUYÊN TRANG VĂN HOÁ, DI SẢN, LỊCH SỬ, DU LỊCH

TÔN VINH CỘI NGUỒN, KẾT NỐI THỜI ĐẠI

Theo dõi chúng tôi trên các nền tảng

Văn hoá – Du lịch

Làng Nại Cửu bên dòng Vĩnh Định: Ngọn lửa đạo học được trao truyền qua nhiều thế hệ

21/11/2026 07:00 GMT+7

vtv8.vtv.vn - Từ một vùng quê thuần nông từng trải qua nhiều khó khăn, làng Nại Cửu, xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị đã gây dựng và gìn giữ truyền thống hiếu học qua nhiều thế hệ. Hơn 400 người làm nghề giáo, cùng những giáo sư, tiến sĩ, nhà giáo ưu tú trưởng thành từ mảnh đất này là minh chứng cho một quan niệm sống được người dân nơi đây gìn giữ: Dù nghèo khó đến đâu, con chữ vẫn phải được đặt lên hàng đầu.

Khi sự học trở thành giá trị truyền đời

Ven dòng Vĩnh Định, làng Nại Cửu từ lâu được biết đến với một cách gọi đặc biệt: “Làng giáo viên”. Ở đây, chuyện một gia đình có một, hai người theo nghề dạy học không phải điều hiếm gặp. Có những gia đình, nhiều thế hệ cùng đứng trên bục giảng, tiếp nối nghề nghiệp của ông bà, cha mẹ. Truyền thống ấy không chỉ tạo nên nét riêng trong đời sống cộng đồng mà còn phản ánh một nền tảng văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ: coi trọng sự học và đề cao đạo lý làm người.

Làng Nại Cửu bên dòng Vĩnh Định: Ngọn lửa đạo học được trao truyền qua nhiều thế hệ- Ảnh 1.
Làng Nại Cửu bên dòng Vĩnh Định: Ngọn lửa đạo học được trao truyền qua nhiều thế hệ- Ảnh 2.

Làng Nại Cửu bên dòng Vĩnh Định, nơi truyền thống hiếu học được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đằng sau danh xưng “làng giáo viên” là hành trình vượt khó của những gia đình nông dân thuần túy. Trong ký ức của nhiều người con Nại Cửu, tuổi thơ gắn với những ngày tháng cha mẹ vất vả trên đồng ruộng, chắt chiu từng đồng để nuôi con ăn học. Điều kiện kinh tế không dư dả, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, nhưng việc học của con cái luôn được các gia đình ưu tiên.

Bà Đặng Thị Thúy, người dân thôn Nại Cửu chia sẻ rằng, tài sản quý giá nhất mà cha mẹ để lại cho các con không phải vật chất mà chính là tinh thần hiếu học và ý chí vươn lên trong cuộc sống. Từ sự hy sinh thầm lặng của thế hệ đi trước, bốn người con trong gia đình được nuôi dưỡng, trưởng thành và có công việc ổn định. Điều khiến bà vui mừng không chỉ là các con thành đạt mà còn là tình cảm, sự quan tâm, đùm bọc giữa các thành viên trong gia đình.

Truyền thống ấy tiếp tục được nối dài trong những gia đình có nhiều người làm nghề giáo. Chị Lê Thị Thảo Hiền cho biết, gia đình mình hiện có 8 người con theo nghề dạy học. Khi kết duyên với gia đình bà Thúy, chị càng cảm nhận rõ hơn nét đặc biệt của những gia đình hiếu học ở Nại Cửu, bởi phía gia đình mẹ cũng có 6 người làm nghề giáo.

Những câu chuyện như vậy không phải cá biệt. Qua nhiều thế hệ, nghề giáo đã trở thành một lựa chọn nghề nghiệp được nhiều gia đình ở Nại Cửu trân trọng. Đó không đơn thuần là sự tiếp nối công việc của cha mẹ, mà còn là cách các thế hệ gìn giữ những giá trị đã được vun đắp từ truyền thống gia đình và quê hương.

Ông Hoàng Bá Diệp, người dân thôn Nại Cửu cho rằng, nghề dạy học là một nghề cao quý. Xuất thân từ gia đình nghèo khó, ông hiểu rõ giá trị của tri thức và mong muốn lựa chọn nghề giáo để có thể đóng góp cho các thế hệ học trò. Theo ông, không chỉ thế hệ mình mà những thế hệ sau ở quê hương vẫn sẽ có nhiều người mong muốn theo đuổi nghề giáo viên.

“Dù nghèo cũng cho con đi học” – Triết lý làm nên một làng hiếu học

Nếu truyền thống hiếu học được thể hiện trong từng nếp nhà thì ở Nại Cửu, tinh thần ấy còn được nâng đỡ bởi sự quan tâm của cộng đồng. Từ xa xưa, khi cuộc sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, cha ông đã biết dành một phần sản lượng để lập quỹ khuyến học, khuyến khích con cháu học hành.

Đình làng Cửu Nại là nơi ghi dấu nhiều thế hệ con em trưởng thành, trở về quê hương trong niềm tự hào của gia đình và dòng họ. Truyền thống tôn vinh sự học được duy trì qua những hoạt động khuyến học, khuyến tài, trở thành một nét sinh hoạt văn hóa có ý nghĩa trong cộng đồng.

Nhà giáo Ưu tú Hoàng Minh Long, phụ trách Câu lạc bộ Nhà giáo thôn Nại Cửu cho biết, toàn thôn hiện có hơn 400 người làm nghề giáo. Hằng năm, vào dịp 20/11, Câu lạc bộ tổ chức gặp mặt, chúc mừng, động viên các thành viên. Đây cũng là dịp để những nhà giáo đã nghỉ hưu chia sẻ kinh nghiệm, khích lệ các thế hệ đang công tác tiếp tục nỗ lực, giữ gìn truyền thống của quê hương và phẩm chất của người thầy.

Một câu nói mộc mạc được người dân nơi đây lưu truyền qua nhiều thế hệ là: “Dù nghèo cũng cho thằng Tèo đi học”. Không cầu kỳ về ngôn từ, câu nói thể hiện rõ quan niệm của người dân Nại Cửu về vai trò của giáo dục. Trong hoàn cảnh đất đai hạn hẹp, cuộc sống nông nghiệp nhiều vất vả, học tập được xem là con đường quan trọng để mỗi người thay đổi cuộc sống, vươn lên bằng tri thức.

Ông Lê Văn Tương, người dân thôn Nại Cửu cho rằng quê hương vốn là vùng thuần nông, muốn đổi đời, muốn có cuộc sống tốt hơn thì phải có chữ, phải học. Chính nhận thức ấy đã giúp nhiều gia đình vượt qua những khó khăn trước mắt để đầu tư cho tương lai của con em. Tinh thần đó được cụ thể hóa bằng các hoạt động khuyến học được duy trì trong nhiều năm. 

Theo ông Hoàng Văn Hậu, Chi hội trưởng Hội Khuyến học thôn Nại Cửu, Ban Khuyến học của làng đã hoạt động liên tục trong 30 năm. Trên địa bàn có hơn 6 dòng họ tổ chức hoạt động khuyến học, mỗi dòng họ đều xây dựng quỹ để hỗ trợ, động viên con cháu học tập. Có dòng họ hiện duy trì số dư quỹ khuyến học trên 200 triệu đồng. Những nguồn quỹ ấy không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ vật chất mà còn thể hiện trách nhiệm của cộng đồng đối với việc học hành của thế hệ trẻ. Khi sự học trở thành mối quan tâm chung của gia đình, dòng họ và làng xóm, mỗi người có thêm động lực để phấn đấu, còn truyền thống hiếu học có điều kiện được duy trì bền vững.

Theo thống kê của địa phương, thôn Nại Cửu hiện có 6 giáo sư, 29 tiến sĩ, 5 nhà giáo ưu tú, 3 thầy thuốc ưu tú và hơn 400 giáo viên. Đây là những con số đáng chú ý, phản ánh kết quả của một quá trình coi trọng giáo dục lâu dài, trong đó có sự đóng góp của nhiều thế hệ gia đình và cộng đồng. Tuy nhiên, điều đáng nói ở Nại Cửu không chỉ nằm ở số lượng người có học hàm, học vị hay thành tích nghề nghiệp. Theo chia sẻ của những người dân nơi đây, giá trị được đề cao còn là lối sống giản dị, thanh bạch, sự gắn bó với gia đình và trách nhiệm đối với quê hương. Sự thành đạt được nhìn nhận không chỉ qua vị trí công tác hay bằng cấp, mà còn qua cách mỗi người sống, ứng xử và gìn giữ những giá trị đạo đức.

Làng Nại Cửu bên dòng Vĩnh Định: Ngọn lửa đạo học được trao truyền qua nhiều thế hệ- Ảnh 3.
Làng Nại Cửu bên dòng Vĩnh Định: Ngọn lửa đạo học được trao truyền qua nhiều thế hệ- Ảnh 4.

Ở Nại Cửu, tri thức không chỉ để đổi đời mà còn để nuôi dưỡng nhân cách, giữ cho nếp nhà luôn thanh bạch, vững vàng trước mọi đổi thay của cuộc sống.

Đạo học bắt đầu từ nếp nhà và được tiếp nối trong thời đại mới

Ở Nại Cửu, truyền thống hiếu học không chỉ được thể hiện qua những con số thống kê hay các hoạt động khuyến học mà còn hiện diện trong đời sống thường ngày của mỗi gia đình. Với bà Đặng Thị Thúy, niềm vui lớn là những dịp lễ, Tết, ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 hay sinh nhật của cha mẹ, con cháu, dâu rể đều thu xếp trở về sum họp. 

Những cuộc gặp gỡ gia đình không chỉ thể hiện tình cảm giữa các thế hệ mà còn là dịp để những giá trị truyền thống được duy trì trong đời sống. Sự gắn bó giữa các thành viên, tinh thần tương trợ và ý thức hướng về cội nguồn chính là một phần nền tảng giúp những gia đình nhiều thế hệ làm nghề giáo tiếp tục gìn giữ nếp nhà. Từ tình yêu thương, sự hy sinh của cha mẹ đến ý thức trách nhiệm của con cái, truyền thống được trao truyền bằng những việc làm cụ thể, gần gũi.

Từ những gia đình ấy, đạo học tiếp tục được nối dài đến thế hệ trẻ đang ngồi trên giảng đường. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, nghề giáo đang đứng trước những yêu cầu mới. Người thầy không chỉ cần truyền đạt kiến thức mà còn phải liên tục cập nhật phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và khả năng thích ứng với môi trường giáo dục hiện đại.

TS. Hoàng Như Hiền, Phó Trưởng khoa Giáo dục chính trị, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế cho biết, tác động của công nghệ số đang đặt ra yêu cầu đổi mới đối với tất cả các ngành nghề, trong đó có giáo dục. Đối với đội ngũ giảng viên, bên cạnh nhiệm vụ truyền đạt kiến thức và rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên, việc tự học, tự cập nhật những phương pháp giảng dạy hiện đại cũng là yêu cầu cần thiết. Đồng thời, sinh viên sư phạm cần được trang bị những phương pháp dạy học mới để đáp ứng yêu cầu của giáo dục phổ thông hiện nay.

Ở góc độ đào tạo, PGS.TS Nguyễn Thanh Hùng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế nhấn mạnh vai trò của đạo học trong hành trình khám phá tri thức, phát triển năng lực và hoàn thiện phẩm chất con người. Nhà trường chú trọng trang bị cho sinh viên năng lực sư phạm tiên tiến, hiện đại, đồng thời gìn giữ và phát huy những giá trị nhân văn của nghề giáo. Theo ông, để những giá trị ấy tiếp tục được lưu truyền, đạo học cần được nuôi dưỡng từ chính truyền thống văn hóa của mỗi gia đình. Khi mỗi gia đình coi trọng việc học, xây dựng được tinh thần hiếu học và ý thức tôn trọng tri thức, đó sẽ là nền tảng để hình thành một xã hội yêu quý sự học.

Thực tế từ làng Nại Cửu cho thấy, truyền thống giáo dục không tự nhiên được hình thành mà cần sự vun đắp bền bỉ của nhiều thế hệ. Từ sự hy sinh của cha mẹ, sự quan tâm của dòng họ, hoạt động khuyến học của cộng đồng đến trách nhiệm của những người làm nghề giáo, mỗi yếu tố đều góp phần tạo nên sức sống cho truyền thống ấy. Trong một xã hội không ngừng biến đổi, những yêu cầu đối với nghề giáo ngày càng cao, nhưng giá trị cốt lõi của đạo học vẫn cần được gìn giữ: tinh thần ham học hỏi, sự tận tụy với nghề, trách nhiệm với người học và ý thức hoàn thiện nhân cách.

Từ những nếp nhà ven dòng Vĩnh Định đến giảng đường đại học hôm nay, câu chuyện của Nại Cửu cho thấy sức mạnh của một truyền thống được nuôi dưỡng từ gia đình và cộng đồng. Con chữ từng là con đường giúp những gia đình nông dân vượt qua đói nghèo, nay tiếp tục là nền tảng để các thế hệ vươn tới tri thức mới, thích ứng với những đổi thay của thời đại.

Và trên hành trình ấy, những người thầy, người cô của làng Nại Cửu vẫn đang tiếp tục công việc gieo chữ, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của đạo học. Đó không chỉ là niềm tự hào của một vùng quê bên dòng Vĩnh Định, mà còn là câu chuyện về ý chí vượt khó, sự trân trọng tri thức và trách nhiệm trao truyền những giá trị nhân văn từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html 

Tin liên quan

Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Biểu tượng cho tinh thần hiếu học nghìn năm văn hiến

Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Biểu tượng cho tinh thần hiếu học nghìn năm văn hiến

Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Biểu tượng cho tinh thần hiếu học nghìn năm văn hiến

13/05/2026 19:31 GMT+7

vtv8.vtv.vn - Giữa lòng Hà Nội nhộn nhịp, Văn Miếu - Quốc Tử Giám hiện lên như một khoảng lặng tĩnh mịch, uy nghiêm, mang đậm dấu ấn của thời gian. Đây không chỉ là một di tích lịch sử quốc gia đặc biệt mà còn là biểu tượng rực rỡ nhất cho truyền thống tôn sư trọng đạo và tinh thần hiếu học của dân tộc Việt Nam.

Bình luận

0

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.