Những rào cản phía sau câu chuyện xóa mù chữ ở vùng biên
Trong bức tranh phát triển giáo dục ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, xóa mù chữ luôn là bài toán đòi hỏi sự kiên trì và thấu hiểu đặc thù đời sống cư dân. Tại xã biên giới A Vương, nhiều người từng bỏ lỡ cơ hội đến trường do những quan niệm cũ kỹ từng tồn tại trong cộng đồng, cộng thêm điều kiện sinh kế, đi lại và mưu sinh còn nhiều vất vả.
Khi gánh nặng mưu sinh gắn liền với nương rẫy, việc học chữ với người trưởng thành thường bị gác lại phía sau. Ở những cộng đồng có độ tuổi chênh lệch lớn, tâm lý e ngại khi bắt đầu lại từ những nét chữ đầu tiên cũng là rào cản không nhỏ.
Tuy nhiên, thực tế tại làng Chơ Lang cho thấy, khi nhu cầu tự thân gặp đúng cách tiếp cận phù hợp, rào cản ấy hoàn toàn có thể được tháo gỡ. Lớp học tại đây quy tụ 25 học viên, người trẻ nhất ngoài 40 tuổi và người lớn tuổi nhất đã bước sang tuổi thất thập.
Chỉ sau hơn một tháng kiên trì theo học, nhiều học viên lớn tuổi đã có thể đọc được những trang sách và chép lại những câu thơ. Những kết quả cụ thể ấy khẳng định rằng, học tập suốt đời và biết chữ không bị giới hạn bởi tuổi tác hay hoàn cảnh.

Tại xã biên giới A Vương, nhiều người từng bỏ lỡ cơ hội đến trườngdo những quan niệm cũ kỹ từng tồn tại trong cộng đồng.
Sức lan tỏa của phong trào học tập từ nương rẫy đến gia đình
Điểm đáng chú ý trong cách làm ở xã biên giới A Vương là việc học không bị bó hẹp trong bốn bức tường lớp học vào buổi tối, mà thấm dần vào nhịp sống thường nhật của người dân. Những lúc không phải ra nương rẫy, các chị, các mẹ tranh thủ ôn bài, tập đọc ngay khi làm việc nhà hoặc nghỉ ngơi trên rẫy.
Khắp làng Chơ Lang, tiếng đánh vần, ghép chữ vang lên quen thuộc hơn, tạo nên không khí học tập cởi mở và khích lệ lẫn nhau. Người biết chữ trước hướng dẫn người biết chữ sau; bên cạnh kỹ năng đọc, nhiều học viên chủ động rèn luyện kỹ năng viết để tự tin hơn trong sinh hoạt. Cách học theo nhóm giúp người dân chia sẻ khó khăn, rút ngắn khoảng cách trình độ và duy trì động lực đều đặn.
Sức hút của con chữ còn thể hiện rõ qua sự đồng hành của thế hệ trẻ trong gia đình. Nhiều em nhỏ trong làng đã trở thành những "trợ giảng" đắc lực, sát cánh cùng bà, cùng mẹ trên hành trình đến lớp và ôn luyện tại nhà. Sự tiếp nối ấy không chỉ hỗ trợ trực tiếp cho người học lớn tuổi mà còn bồi đắp tinh thần hiếu học ngay trong mỗi nếp nhà vùng biên. Từ nền tảng đó, một lớp học tiếng Việt khác với hơn 50 học viên vừa được khai giảng tại làng Agiốc, cho thấy sức lan tỏa thực tế của phong trào trong địa bàn xã.



Việc học đã trở thành một phần thiết yếu trong đời sống thường nhật của người dân.
Hiệu quả công tác phối hợp và yêu cầu duy trì xóa mù bền vững
Nhìn từ góc độ thực tiễn triển khai, thành công bước đầu của các lớp học ở xã biên giới A Vương đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa tinh thần tự giác của người dân và sự dấn thân của lực lượng cơ sở. Khi nhiều người dân còn bận rộn hoặc nghỉ ngơi sau ngày dài lao động, cán bộ, chiến sĩ Công an xã A Vương vẫn vượt khó khăn, lên đường mang con chữ đến với bà con.
Đáng chú ý, quá trình đứng lớp ấy không diễn ra một chiều mà tạo nên sự trao đổi văn hóa và ngôn ngữ hai chiều giữa cán bộ và người dân. Trung tá Hồng Minh Hiển, Công an xã A Vương, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, khi lực lượng công an dạy tiếng Việt cho bà con thì chính những học viên lớn tuổi lại trở thành người dạy tiếng Cơ Tu cho cán bộ. Nhờ những buổi học tương tác như vậy, cán bộ cơ sở có thể giao tiếp bằng tiếng Cơ Tu trong quá trình công tác, gần gũi và hiểu hơn tâm tư, tập quán của cộng đồng địa phương.
Dưới góc nhìn của người trong cuộc, giá trị của lớp học được cảm nhận rõ qua cả sự tận tụy của người dạy lẫn sự nỗ lực của người học. Bà A Lãng Thị Ten (xã A Vương, thành phố Đà Nẵng) chia sẻ rằng dù công an vất vả nhưng vẫn đi dạy, và dù tuổi già sức yếu nhưng bà vẫn thích đi học. Trong khi đó, chị A Lăng Thị Sang (xã A Vương, thành phố Đà Nẵng) cho biết, kể cả những ngày trời mưa không ra rẫy được, bà con vẫn ở nhà học bài với mong muốn học cho được chữ do thầy công an truyền đạt.
Song song với những tín hiệu tích cực, đặt trong bối cảnh kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), câu chuyện ở A Vương cũng gợi mở yêu cầu về tính bền vững của công tác xóa mù chữ ở vùng cao. Sau khi biết đọc, biết viết cơ bản, người học rất cần môi trường thực hành thường xuyên để không tái mù chữ, cũng như cần sự duy trì đều đặn lịch học phù hợp với mùa vụ sản xuất nông nghiệp và điều kiện thời tiết miền núi.



Thành công bước đầu của các lớp học đến từ sự phối hợp giữa tinh thần tự giác của người dân và sự dấn thân của lực lượng cơ sở.
Mở rộng cơ hội phát triển từ ánh sáng con chữ
Trong đêm tối núi rừng Trường Sơn, ánh đèn từ những lớp học xóa mù chữ và hình ảnh phụ nữ Cơ Tu soi đèn tìm đến con chữ mang ý nghĩa vượt lên trên một hoạt động giáo dục thông thường. Đó là quá trình mở rộng cánh cửa tiếp cận tri thức, giúp người dân tự tin hơn khi đọc thông, viết thạo trong đời sống hằng ngày.
Khi người phụ nữ vùng biên làm chủ được con chữ, họ có thêm điều kiện tiếp cận thông tin, chủ động hơn trong gia đình và tham gia tích cực hơn vào các hoạt động cộng đồng. Cùng với đó, sự gắn kết giữa lực lượng công an cơ sở và người dân thông qua việc dạy và học ngôn ngữ góp phần củng cố niềm tin, tăng cường sự đồng thuận xã hội ở khu vực biên giới.
Từ những lớp học ở làng Chơ Lang đến làng Agiốc, hành trình mang con chữ đến với bà con xã biên giới A Vương cho thấy khi chính quyền, lực lượng tại chỗ và cộng đồng cùng chung tay, những ước mơ tưởng chừng dang dở vẫn có thể được thắp sáng. Mỗi trang vở, mỗi dòng chữ nắn nót hôm nay chính là nền tảng để người dân vùng cao vững vàng hơn trên hành trình xây dựng cuộc sống ổn định và phát triển lâu dài.



Học tập mở ra một tương lai tốt đẹp hơn cho đời sống người dân.
Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html
Bình luận
0