Làng gốm Chăm Bàu Trúc phát triển sinh kế từ du lịch làng nghề

Từ sản phẩm gốm đến trải nghiệm văn hóa

Tại làng gốm Bàu Trúc, du khách không chỉ tìm hiểu, lựa chọn những sản phẩm thủ công độc đáo mà còn có cơ hội trực tiếp trải nghiệm các công đoạn làm gốm cùng nghệ nhân. Mỗi sản phẩm mang hình dáng, màu sắc riêng, gắn với kỹ thuật chế tác và sức sáng tạo của người thợ. Điều đặc biệt, không sử dụng bàn xoay, nghệ nhân Bàu Trúc tạo hình sản phẩm bằng đôi tay và những kỹ thuật được trao truyền qua nhiều thế hệ. Vì thế, quá trình làm gốm trở thành một trải nghiệm thu hút du khách, giúp họ hiểu hơn về nghề truyền thống cũng như đời sống văn hóa của đồng bào Chăm.

Từ hơn chục năm trước, người dân Bàu Trúc đã chuyển hướng từ sản xuất chủ yếu các mặt hàng gốm gia dụng sang phát triển gốm mỹ nghệ, đồng thời kết hợp nghề truyền thống với hoạt động du lịch. Những ngôi nhà mở cửa đón khách tham quan, nghệ nhân trực tiếp giới thiệu kỹ thuật làm gốm, những người có khả năng ngoại ngữ tham gia kể câu chuyện làng nghề với khách quốc tế. Nhờ đó, hoạt động tham quan và trải nghiệm từng bước trở thành một phần trong chuỗi dịch vụ của làng nghề, bổ sung nguồn thu bên cạnh việc bán sản phẩm.

Gia tăng giá trị làng nghề, phát triển sinh kế từ nghề gốm truyền thống

Theo ông Phú Hữu Minh Thuần, Giám đốc Hợp tác xã Gốm Chăm Bàu Trúc, việc thiết kế các chương trình trải nghiệm đã giúp hợp tác xã có ngày đón tới 1.500 lượt khách. Thu nhập từ hoạt động đón khách tăng gấp nhiều lần so với trước đây, khi người dân chủ yếu sản xuất sản phẩm để bán với giá từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng. Việc liên kết các hoạt động trải nghiệm thành chuỗi du lịch giúp sản phẩm gốm không chỉ được nhìn nhận ở công năng sử dụng mà còn gắn với giá trị văn hóa và ký ức lịch sử của cộng đồng.

Thực tế tại Bàu Trúc cho thấy, phát triển du lịch làng nghề không chỉ dừng ở việc đưa khách đến tham quan hay mua sắm. Khi kỹ thuật chế tác, câu chuyện di sản và hoạt động trải nghiệm được kết nối, làng nghề có thêm điều kiện mở rộng nguồn thu, đồng thời tạo cơ hội để người dân trực tiếp giới thiệu giá trị nghề truyền thống.

Đối với Bàu Trúc, đây cũng là một hướng đi nhằm duy trì hoạt động sản xuất gốm trong bối cảnh nhu cầu và thị trường tiêu thụ thay đổi. Việc tạo ra sinh kế từ chính nghề truyền thống có ý nghĩa đối với khả năng tiếp nối nghề trong cộng đồng, nhất là khi những người trẻ bắt đầu tham gia kế thừa kỹ thuật làm gốm của các thế hệ trước.

Bảo tồn di sản gốm Chăm gắn với du lịch cộng đồng

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Việc duy trì sức sống của nghề vì thế đặt ra yêu cầu không chỉ bảo tồn kỹ thuật và tri thức truyền thống mà còn tạo điều kiện để cộng đồng tiếp tục thực hành, truyền dạy và có thu nhập từ nghề. Tại Khánh Hòa, định hướng phát triển làng gốm Bàu Trúc gắn với mô hình du lịch cộng đồng, lấy người dân làm lực lượng trực tiếp tham gia. Theo kế hoạch, mô hình dự kiến có khoảng 20 hộ làm hạt nhân, 100% số hộ trong làng được tập huấn về du lịch.

Ông Đỗ Thanh Nhựt, Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Phước cho biết, địa phương xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng, không gian làng nghề, đồng thời củng cố và nâng cao năng lực ban du lịch cộng đồng nhằm phát triển nghệ thuật làm gốm tại địa phương. Những định hướng này hướng đến việc kết nối hoạt động bảo tồn với nhu cầu phát triển kinh tế của người dân. Trong đó, hạ tầng phục vụ du lịch, kỹ năng đón tiếp và khả năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm là những nội dung cần được quan tâm để nâng cao hiệu quả khai thác giá trị làng nghề.

Từ những sản phẩm gốm thủ công đến các chương trình trải nghiệm văn hóa, Bàu Trúc đang mở rộng cách tiếp cận du khách bằng chính những giá trị vốn có của cộng đồng. Khi người dân có thêm sinh kế từ nghề truyền thống, việc bảo tồn di sản cũng có thêm cơ sở để gắn bó với đời sống thường ngày, tạo điều kiện cho nghề gốm tiếp tục được duy trì và trao truyền qua các thế hệ.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html