Chảy máu cam là tình trạng thường gặp ở cả trẻ nhỏ lẫn người lớn, đặc biệt vào những ngày thời tiết hanh khô, nắng nóng hoặc khi cơ thể bị nhiệt. Dù đa phần không quá nguy hiểm, hiện tượng này nếu tái diễn nhiều lần vẫn gây cảm giác khó chịu, mệt mỏi và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
Trong kho tàng cây thuốc Nam dân gian, huyết dụ là một trong những vị thuốc thường được nhắc đến để hỗ trợ cầm máu cam. Đây là loài cây có tên khoa học Cordyline fruticosa, còn gọi là phát dụ, long huyết, thường được trồng làm cảnh ở sân vườn, hàng rào hoặc trước hiên nhà nhờ màu lá đỏ tía đặc trưng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng phần lá của cây lại có giá trị dược liệu đáng kể.
Theo y học cổ truyền, huyết dụ có vị nhạt hơi ngọt, tính bình, tác dụng lương huyết, chỉ huyết, tiêu ứ và bổ huyết. Loại lá này thường được dùng trong các chứng xuất huyết nhẹ như chảy máu cam, ho ra máu, rong kinh hay đi ngoài ra máu. Một số tài liệu dược liệu hiện đại cũng ghi nhận trong lá huyết dụ có chứa flavonoid, anthocyanin, saponin cùng nhiều hoạt chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ làm bền thành mạch, giảm viêm và ổn định tình trạng rỉ máu ở mao mạch nhỏ.
Đối với tình trạng chảy máu cam do nóng trong, thức khuya, ăn nhiều đồ cay nóng hoặc niêm mạc mũi khô yếu, dân gian thường sử dụng huyết dụ như một bài thuốc hỗ trợ đơn giản. Cách dùng phổ biến là lấy khoảng 20–30g lá huyết dụ tươi rửa sạch, có thể phối hợp cùng cỏ nhọ nồi và trắc bách diệp rồi sắc với nước uống trong ngày. Bài thuốc này được cho là có tác dụng thanh nhiệt, mát máu, hỗ trợ co mạch và giảm chảy máu.
Trong trường hợp cần dùng nhanh, nhiều người còn giã nát lá huyết dụ tươi, chắt lấy nước cốt để uống. Nhờ đặc tính lương huyết chỉ huyết, huyết dụ giúp cơ thể giảm tình trạng “nhiệt huyết vọng hành” theo quan niệm Đông y, tức máu chảy ra ngoài do huyết nhiệt.
Xét dưới góc nhìn hiện đại, chảy máu cam xảy ra khi các mao mạch mỏng ở niêm mạc mũi bị tổn thương hoặc giãn nở quá mức. Những hoạt chất chống oxy hóa và kháng viêm trong huyết dụ được cho là có khả năng hỗ trợ làm dịu niêm mạc, tăng độ bền thành mạch và thúc đẩy quá trình co mạch tự nhiên, từ đó giúp hạn chế tình trạng rỉ máu nhẹ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý huyết dụ chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ đối với những trường hợp chảy máu cam nhẹ, không kéo dài. Liều dùng thông thường khoảng 20–30g lá tươi mỗi ngày, không nên lạm dụng liên tục trong thời gian dài.
Nếu chảy máu cam nhiều lần, máu chảy ồ ạt, kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng hoa mắt, mệt lả, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám. Bởi trên thực tế, chảy máu cam tái diễn có thể liên quan đến tăng huyết áp, viêm xoang, rối loạn đông máu hay tổn thương mạch máu trong mũi.
Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh lý nền về máu cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng các bài thuốc dân gian.
Từ một loài cây cảnh dân dã, huyết dụ đã trở thành “tủ thuốc xanh” quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Dễ trồng, dễ tìm và cách sử dụng không quá cầu kỳ, loại lá đỏ tím này là một gợi ý hữu ích để hỗ trợ cầm máu cam nhẹ tại nhà. Dù vậy, việc sử dụng đúng mức độ và đúng tình trạng vẫn là yếu tố quan trọng để vừa phát huy hiệu quả vừa bảo đảm an toàn cho sức khỏe.
Bình luận
0