Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, dẫn thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), môi trường học đường hiện đại với thời lượng học tập kéo dài và thói quen ngồi lâu đang làm giảm đáng kể mức độ vận động hằng ngày của học sinh.

Dù vậy, trường học vẫn được xem là nơi có tiềm năng lớn để thúc đẩy hoạt động thể chất nếu việc vận động được lồng ghép xuyên suốt trong các hoạt động giáo dục, thay vì chỉ giới hạn trong các tiết thể dục riêng lẻ.

Tại Việt Nam, áp lực học tập cùng lịch học thêm dày đặc, bên cạnh việc thiếu không gian vui chơi ngoài trời, khiến nhiều học sinh ít có cơ hội tham gia các hoạt động thể chất thường xuyên.

Những năm gần đây, nhiều chương trình đã được triển khai nhằm cải thiện tình trạng này, như phong trào “Phát triển thể thao học đường góp phần nâng cao sức khỏe toàn dân”, chương trình “Học kỳ thể thao 2025 – Nâng cao thể chất, kỹ năng sống cho trẻ em Việt Nam”, cùng định hướng tăng cường giáo dục thể chất trong hệ thống giáo dục phổ thông nhằm cải thiện tầm vóc và sức khỏe học sinh.

Các hoạt động trên cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với vai trò của vận động trong chiến lược nâng cao sức khỏe cho thế hệ trẻ.

Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC), trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi 6–17 cần ít nhất 60 phút hoạt động thể chất ở mức trung bình đến mạnh mỗi ngày. Trong đó, tối thiểu ba ngày mỗi tuần nên có các hoạt động cường độ mạnh.

Thời gian vận động này nên bao gồm các hoạt động giúp tăng nhịp tim như đi bộ nhanh, chạy, đạp xe hoặc tham gia các môn thể thao. Bên cạnh đó, trẻ cũng cần tham gia các hoạt động giúp tăng cường sức mạnh cơ và mật độ xương như leo trèo, chống đẩy, nhảy dây hoặc các trò chơi vận động có tính chịu lực.

Để giúp học sinh đạt được mức vận động khuyến nghị, các chuyên gia cho rằng việc xây dựng môi trường học tập năng động theo mô hình “whole-of-school approach” do WHO đề xuất là giải pháp hiệu quả.

Theo mô hình này, vận động thể chất được tích hợp vào nhiều khía cạnh của đời sống học đường, từ chương trình học, giờ ra chơi, hoạt động ngoại khóa cho đến thiết kế cơ sở vật chất và các chính sách khuyến khích vận động.

Trong giờ học, giáo viên có thể tổ chức các bài tập ngắn giữa giờ hoặc hướng dẫn học sinh vận động nhẹ, kéo giãn cơ sau mỗi 30–45 phút để giảm thời gian ngồi lâu và tăng mức tiêu hao năng lượng trong ngày.

Việc thay đổi tư thế học tập linh hoạt và khuyến khích học sinh đứng lên vận động ngắn cũng góp phần cải thiện sức khỏe cơ xương khớp, đồng thời giúp tăng khả năng tập trung.

Ngoài giờ học chính khóa, nhà trường có thể mở rộng cơ hội vận động cho học sinh bằng cách tăng thời lượng giáo dục thể chất, tổ chức các câu lạc bộ thể thao theo sở thích và tận dụng tối đa sân chơi, bãi tập hiện có.

Các ngày hội thể thao, giải đấu hoặc hoạt động ngoài trời không chỉ giúp nâng cao thể lực mà còn giúp học sinh rèn luyện tinh thần kỷ luật, kỹ năng làm việc nhóm và sự tự tin.

Bên cạnh vai trò của nhà trường, sự phối hợp giữa gia đình và cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen vận động lâu dài cho trẻ.

Phụ huynh nên định hướng giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử cho mục đích giải trí, khuyến khích trẻ đi bộ hoặc đạp xe đến trường nếu điều kiện an toàn cho phép, đồng thời cùng tham gia các hoạt động thể chất vào cuối tuần.

Ngoài ra, việc tăng cường truyền thông cộng đồng về lợi ích của vận động thể chất cũng góp phần tạo môi trường thuận lợi để trẻ em duy trì lối sống năng động ngay từ sớm.