Gỡ thẻ vàng IUU tại Quảng Trị: Quyết liệt kỷ cương, tháo gỡ bài toán sinh kế cho ngư dân

Siết chặt kỷ cương để tháo gỡ thẻ vàng IUU

Bước vào giai đoạn cao điểm của chiến dịch chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, tỉnh Quảng Trị đang đặt hơn 4.600 tàu cá lớn nhỏ vào quy trình kiểm soát toàn diện. Việc tuân thủ quy định pháp luật không còn là yêu cầu đơn lẻ của từng địa phương, mà đã trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng ngư dân nhằm hướng tới mục tiêu gỡ thẻ vàng IUU cho ngành thủy sản Việt Nam.

Đến nay, tỷ lệ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên các tàu cá thuộc diện bắt buộc tại Quảng Trị đã đạt trên 99%. Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn gặp không ít thách thức khi tình trạng tàu cá mất kết nối VMS kéo dài hoặc vi phạm quy định vẫn diễn ra. Theo thống kê từ lực lượng chức năng, tính từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương vẫn ghi nhận 14 trường hợp vi phạm các quy định về khai thác hải sản. Nguyên nhân một phần xuất phát từ áp lực chi phí nhiên liệu gia tăng, dẫn đến tâm lý chủ quan của một bộ phận nhỏ ngư dân.

Sự ra đời của Nghị định 246/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 18/8/2026) với khung xử phạt tăng nặng lên đến hàng trăm triệu đồng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng là minh chứng cho tinh thần thượng tôn pháp luật. Việc kiên quyết dừng hoạt động đối với các tàu cá không đáp ứng đủ điều kiện lưu hành là biện pháp bắt buộc nhằm chấm dứt tình trạng khai thác trái phép trước đợt thanh tra tiếp theo của Ủy ban Châu Âu (EC).

Giải bài toán sinh kế khi tàu nằm bờ

Ranh giới giữa việc thực thi pháp luật nghiêm minh và đảm bảo đời sống dân sinh là bài toán thực tiễn đặt ra cho chính quyền các cấp. Khi những con tàu không đủ điều kiện buộc phải dừng hoạt động, nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình ngư dân lập tức bị gián đoạn. Nếu chỉ dừng lại ở các biện pháp xử phạt mang tính chế tài, nguy cơ tái phạm do áp lực kinh tế là khó tránh khỏi.

Nhận thức rõ thách thức này, tỉnh Quảng Trị đã triển khai song song hai chiến lược: Vừa kiểm soát chặt chẽ các hoạt động trên biển, vừa mở ra những hướng phát triển kinh tế mới ngay trên đất liền và vùng ven bờ. Mục tiêu là chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, tạo điều kiện để người dân chủ động rút lui khỏi những phương thức khai thác tận diệt hoặc không hợp pháp.

Gỡ thẻ vàng IUU: Hướng đi mới cho một nghề cá có trách nhiệm

Trên thực tế, nhiều mô hình kinh tế chuyển đổi tại Quảng Trị đã bắt đầu phát huy hiệu quả. Tại các vùng bãi triều, một bộ phận ngư dân trước đây vốn phụ thuộc vào những chuyến biển ven bờ bấp bênh đã chuyển sang nuôi ngao tím. Đây là mô hình nuôi trồng thủy sản có kỹ thuật đơn giản, mang lại nguồn thu nhập ổn định, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái biển. Quan trọng hơn, việc chuyển đổi này giúp bà con hoàn toàn loại bỏ nguy cơ vi phạm vùng biển khai thác.

Bên cạnh nuôi trồng, giải pháp gia tăng giá trị chuỗi cung ứng thủy sản hợp pháp cũng đóng vai trò then chốt. Tại các làng nghề chế biến hải sản truyền thống như làng nghề nước mắm Ngọc Biển, việc cam kết chỉ thu mua và chế biến hải sản có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng đang tạo ra tác động kép. Đó là tạo công ăn việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương, vừa đảm bảo đầu ra bền vững cho các tàu cá đánh bắt xa bờ tuân thủ đúng pháp luật.

Tại cấp cơ sở, chính quyền các xã ven biển như Bắc Trạch đã xác định nuôi trồng thủy sản và chuyển đổi nghề nghiệp là trụ cột trong kế hoạch phát triển kinh tế địa phương. Việc định hướng nghề nghiệp bài bản không chỉ giải quyết triệt để bài toán việc làm mà còn là nền tảng cốt lõi để ngăn chặn vi phạm quy định khai thác hải sản từ gốc.

Nỗ lực tháo gỡ thẻ vàng IUU không thể chỉ dựa vào các chế tài hành chính. Khi các sinh kế mới được hình thành và phát triển bền vững, người dân sẽ tự giác đồng hành cùng chính quyền. Sự kết hợp hài hòa giữa kỷ cương pháp luật và chính sách dân sinh chính là chìa khóa để Quảng Trị nói riêng và cả nước nói chung tiến tới xây dựng nghề cá minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững.

Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html