Bacillus cereus là vi khuẩn gram dương, có khả năng di động, tạo bào tử và sinh độc tố gây ngộ độc thực phẩm. Theo ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng, chuyên khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, loại vi khuẩn này có thể phát triển khi thực phẩm được chế biến trong điều kiện vệ sinh kém hoặc bảo quản sai cách.

Trong quá trình đó, vi khuẩn có thể tạo ra độc tố cereulide ngay trong thực phẩm như sữa hoặc ngũ cốc. Đây là độc tố sinh học có độc tính cao và đặc biệt bền với nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn khi đun nóng thông thường. Vì vậy, ngay cả khi sữa được pha bằng nước sôi, trẻ vẫn có nguy cơ nhiễm độc tố nếu sản phẩm đã bị nhiễm từ trước.

Khi đi vào cơ thể, cereulide kích thích dây thần kinh phế vị gửi tín hiệu đến trung tâm gây nôn trong não, đồng thời xâm nhập tế bào và làm rối loạn chức năng ty thể – bộ phận tạo năng lượng của tế bào. Điều này ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và có thể dẫn đến tình trạng nhiễm độc cấp tính ở trẻ nhỏ.

Tùy vào lượng độc tố hấp thu, trẻ uống phải sữa nhiễm cereulide có thể xuất hiện nhiều biểu hiện rối loạn tiêu hóa và toàn thân.

Đây thường là dấu hiệu xuất hiện sớm, có thể xảy ra đột ngột và dữ dội chỉ sau 30 phút đến vài giờ kể từ khi uống sữa nhiễm độc.

Sau nôn, trẻ có thể đi ngoài nhiều lần, phân lỏng. Tình trạng này dễ dẫn đến rối loạn điện giải và mất nước, biểu hiện qua môi khô, tiểu ít, mắt trũng.

Hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện nên rất nhạy cảm với độc tố. Ngay cả lượng nhỏ cereulide cũng có thể gây đau bụng hoặc cảm giác khó chịu, khiến trẻ quấy khóc liên tục, khó dỗ.

Độc tố có thể gây tổn thương niêm mạc ruột, ảnh hưởng chức năng gan và làm rối loạn chuyển hóa. Trẻ vì thế trở nên mệt lả, buồn ngủ nhiều, giảm ăn uống và phản ứng kém linh hoạt.

Các triệu chứng như nôn và đau bụng thường xuất hiện trong giai đoạn cơ thể đang tiêu hóa thức ăn. Nếu được bù nước và theo dõi đúng cách, biểu hiện có thể giảm dần sau 12–24 giờ. Tuy nhiên, khi lượng độc tố tích tụ lớn, tình trạng có thể diễn tiến nặng hơn, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

Bác sĩ Duy Tùng khuyến cáo phụ huynh không cho trẻ sử dụng các lô sữa nằm trong danh sách cảnh báo hoặc thu hồi từ cơ quan chức năng. Người chăm sóc cần kiểm tra kỹ mã lô và hạn sử dụng trên bao bì sản phẩm.

Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc như nôn nhiều, tiêu chảy, mệt lả hoặc li bì, cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc cầm nôn, bởi khi nhiễm độc, cơ thể cần đào thải chất độc ra ngoài; việc dùng thuốc quá sớm có thể làm độc tố lưu lại lâu hơn trong đường ruột.

Trước đó, ngày 27/1, Bộ Y tế đã yêu cầu các cơ quan chức năng và sàn thương mại điện tử khẩn trương thu hồi, gỡ bỏ thông tin liên quan đến 5 loại sữa ngoại nhập do nghi nhiễm cereulide – độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra.