Chiều 10/3, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc chủ trì cuộc họp về đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035. Đề án hướng tới việc tổ chức lại doanh nghiệp theo mô hình tập đoàn kinh tế.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính Việt Nam, mục tiêu của việc tái cơ cấu là chuyển VNR sang mô hình tập đoàn hoạt động theo cấu trúc công ty mẹ – công ty con. Trong đó, Nhà nước sẽ tiếp tục nắm giữ 100% vốn điều lệ tại công ty mẹ.

Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở chuyển đổi từ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. Doanh nghiệp mới sẽ đóng vai trò công ty mẹ trong hệ thống, có đủ năng lực để tham gia triển khai các nhiệm vụ và dự án lớn của ngành.

Theo định hướng, trong giai đoạn 2026–2030 và tầm nhìn đến năm 2035, giá trị sản lượng và doanh thu của toàn hệ thống sau khi chuyển đổi sang mô hình tập đoàn dự kiến tăng trưởng bình quân từ 10% mỗi năm trở lên.

Đề án cơ cấu lại doanh nghiệp bao gồm nhiều nội dung trọng tâm như: rà soát ngành nghề kinh doanh; sắp xếp lại tài chính, vốn và tài sản; kiện toàn nhân sự và bộ máy quản lý; đồng thời xây dựng kế hoạch tái cơ cấu công ty mẹ và các đơn vị thành viên theo lộ trình cụ thể.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cho biết việc xây dựng đề án nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành đường sắt trong giai đoạn mới, khi nhiều dự án và tuyến đường sắt lớn đang được chuẩn bị triển khai.

Theo lãnh đạo Chính phủ, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có mạng lưới đường sắt phát triển như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đều tổ chức doanh nghiệp đường sắt theo mô hình tập đoàn để tập trung nguồn lực. Vì vậy, việc nâng cấp VNR lên mô hình tập đoàn được đánh giá là cần thiết.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bản chất của việc thành lập tập đoàn là nâng cấp mô hình hiện có, bởi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện đã vận hành theo cấu trúc công ty mẹ – công ty con. Do đó, quá trình chuyển đổi cần tạo ra động lực phát triển thực chất, tránh tình trạng “bình mới rượu cũ”.

Nếu mô hình tập đoàn được hình thành, ngành đường sắt được kỳ vọng có điều kiện phát triển các lĩnh vực then chốt như công nghiệp chế tạo trong ngành (đầu máy, toa xe, thiết bị), mở rộng dịch vụ logistics, cũng như quản lý và khai thác hiệu quả các tuyến đường sắt cao tốc và tuyến hiện hữu.

Bên cạnh đó, mô hình này cũng được kỳ vọng giúp khai thác tốt hơn hạ tầng đường sắt và tăng cường liên kết với khu vực tư nhân nhằm mở rộng hệ sinh thái phát triển của ngành.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc giao Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ khẩn trương hoàn thiện đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định.